Welkom bij de maritieme kalender van Het Scheepvaartmuseum. Zoek op datum of jaar en ontdek wat er door de eeuwen heen op en rond zee gebeurde.
P&O Nedlloyd chartert drie kleine containerschepen met een capaciteit van ongeveer 1.000 TEU voor een nieuwe feederdienst langs de Zuid-Amerikaanse westkust. De Panamese haven Manzanillo zal als hub worden gebruikt voor de lijndienst, waarbij de Chileense havens Valparaiso en Lirquen als ook de Colombiaanse haven Buenaventura zullen worden aangelopen. Het eerste schip voor deze nieuwe dienst is de 'P&O Nedlloyd Araucania' (ex- 'Mol Rainbow').
De Svitzer Wijsmuller sleepboot 'Simson' slaagt er in om bij hoogwater het vissersschip 'UK 33' vlot te brengen nadat het op 3 februari op het strand van Texel was gelopen. Ondanks de slechte weersomstandigheden en hoge golven slaagt men er te 02.30 uur in om een sleepverbinding met de 'UK 33' tot stand te brengen.
Het militaire vliegbrevet wordt uitgereikt aan de eerste vrouwelijke marinevlieger, luitenant-ter-zee der derde klasse Charlotte Engels.
Bron: 'Jaarboek van de Marine' (1983)
Op de coaster ms. 'Francina' van Dammers & van der Heide uit Rotterdam breekt tijdens slecht weer, in de buurt van Menorca brand uit. De bemanning tracht zich te redden met behulp van de opblaasbare reddingvlotten, die echter door de storm op de rotsige kust worden geworpen. 11 opvarenden komen hierbij te verdrinken, waarvan er twee nooit meer teruggevonden zullen worden.
Bron: G. v. Burgeler: 'Bram Klay bouwde een 18e-eeuwse walvisvaarder na' in: 'DBW' jrg. 59 nr. 2 (2004)
Conferentie van Jalta: Tijdens deze conferentie ondertekenen de geallieerde wereldleiders: de president van de Verenigde Staten, Franklin D. Roosevelt, de Britse eerste-minister, Winston Churchill en de Russisch leider, Josef Stalin het verdrag van Jalta, waarin de grenzen en invloedsferen van het na-oorlogse Europa en vooral de bezettingszones van Duitsland na de capitulatie worden besproken en in dit verdrag worden vastgelegd. Een en ander kan worden gezien als het begin van de Koude Oorlog.
Bron: 'Verslag van een maritiem historische reis over de Dnepr naar de Zwarte Zee' in: 'DBW' jrg. 54 nr. 12 (1999)
Het konvooi 'Pamphlet' bestaande uit de troepentransportschepen 'Queen Mary', 'Aquitania', 'Ile de France', 'Nieuw Amsterdam' en 'Queen of Bermuda' met aan boord 30.000 man Australische troepen vertrekt vanuit Suez naar Sydney en Melbourne. Op de Indische Oceaan wordt de begeleidende oorlogsvloot versterkt met o.a. de slagschepen HMS 'Resolution', 'Revenge' en 'Warspite'. Ook sluiten de kruisers Hr.Ms. 'Jacob van Heemskerck' en Hr.Ms. 'Tromp' zich later bij dit konvooi aan. Op 18 februari zal Fremantle worden bereikt. Vandaar uit gaat het konvooi verder (de 'Nieuw Amsterdam' vaart naar Melbourne) onder begeleiding van de kruisers HMAS 'Adelaide', Hr.Ms. 'Jacob van Heemskerck' en Hr.Ms. 'Tromp' samen met de torpedobootjager Hr.Ms. 'Tjerk Hiddes'.
Bron: http://www.wlb-stuttgart.de/seekrieg/43-02.htm
De torpedobootjager Hr.Ms. 'Van Ghent' doet mee aan de actie bij Kangean tegen Japanse bommenwerpers, waarna het schip het bevel krijgt op te stomen voor een aanval op een Japanse aanvalsvloot op weg naar Palembang.
Bron: Herdenking 'De Slag in de Javazee' in: 'Van Boord' jrg. 5 nr.16 (maart 2002)
Het vrachtschip ss. 'Van Overstraten' (1912) van de Koninklijke Paketvaart Maatschappij (KPM), op weg van Bombay naar Oosthaven, onder kapitein D. de Roos, wordt in de Indische Oceaan op 500 mijl ten westen van Padang door de Japanse onderzeeboot ' I 64' met geschutsvuur beschadigd en vervolgens met een torpedo tot zinken gebracht op positie 01.40° N / 90.13°O. Vier opvarenden komen hierbij om het leven.
Bron: L.L. von Münching: 'De Nederlandse koopvaardij in WO II' (1978)
Het vrachtschip ss. 'Van Lansberge' (1913) van de Koninklijke Paketvaart Maatschappij (KPM), op weg van Soerabaja naar Makassar, onder kapitein J. van Oudenaarde, wordt in de Javazee bij de Brilbank bij een Japanse luchtaanval beschadigd en in brand gezet, waarna de Japanse onderzeeboot 'I 55' het schip torpedeert. Hierbij komen 20 opvarende om het leven. Het verlaten maar nog drijvende schip wordt later door Hr.Ms. 'Jan van Amstel' en Hr.Ms. 'Pieter de Bitter' met geschutvuur tot zinken gebracht.
Bron: L.L. von Münching: 'De Nederlandse koopvaardij in WO II' (1978)
Japanse aanval op de American, Britsh, Dutch, Australian ( ABDA) Float Striking Force nabij de Kangean Eilanden (Bali), waarbij de Amerikaanse kruisers USS 'Houston' (CA 30) en 'Marblehead' zwaar beschadigd raken. De kruiser Hr.Ms. 'De Ruyter' (vlaggenschip) en de flottieljeleider Hr.Ms. 'Tromp' worden daarbij licht beschadigd.
Bron: L. de Jong, Gesch. der Nederl. in WOII.
Het passagiersschip ss. 'Op ten Noort' (1927) van de Koninklijke Paketvaart Maatschappij (KPM) wordt door het Nederlands-Indische Gouvernement bij het Internationale Rode Kruis te Genève officieel geregistreerd als hospitaalschip, na hiertoe in december 1941 reeds te zijn verbouwd.
Bron: D.J. Smit: 'Nederlandse koopvaardij-zeelieden 1940 - 1945' in: 'DBW' jrg. 57 nr. 12 (2002)
Het gouvernementsstoomschip Hr.Ms. 'Deneb' (1915), dienstdoende als vliegbootmoederschip voor de Marine Luchtvaartdienst (MLD) en als commando-vaartuig van de Commandant Maritieme Middelen te Tandjong Pinang wordt in Straat Doerian in de Riouw archipel, nabij het eiland Broeder, door Japanse vliegtuigen onderschept, aangevallen en vervolgens tot zinken gebracht. Eén opvarende komt hierbij om het leven en enkele tientallen bemanningsleden raken gewond.
Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)
De tanker 'Coryda' van Petroleum Maatschappij 'La Corona' (Shell), tijdens de meidagen van 1940 in beslaggenomen door de Duitsers en varende onder de naam 'Schlettstadt', neemt deel aan de operatie 'Berlin', de tocht van de Duitse slagschepen 'Scharnhorst' en 'Gneisenau' op de Atlantische Oceaan van 22 januari tot 23 maart 1941. Op 4 februari bevoorraadt de 'Schlettstadt' deze slagschepen met brandstof. Het schip zal de oorlog weten te overleven en zal in 1946 weer terugkomen bij 'La Corona' waar het tot 1959 in dienst zal blijven.
Bron: L.L. von Münching: 'De Nederlandse koopvaardij in WO II' (1978)
De kruiser Hr.Ms. 'Sumatra', voorzien van neutraliteits-kenmerken, vertrekt uit Den Helder om langs de grens van de territoriale wateren toezicht te houden op de handhaving van de Nederlandse neutraliteit. Het schip is 'stand by' om binnen- en uitvarende koopvaardijschepen te beschermen tegen Britse of Duitse vliegtuig- of duikbootaanvallen.
Bron: J. Anten e.a: 'Hr.Ms. kruisers Java en Sumatra' (2001)
De coaster ms. 'Flores' (1938) van H. Sloots uit Groningen, op weg van Rotterdam naar Swansea, strandt bij het lichtschip Kentish Knock en gaat verloren. De bemanning kan hierbij worden gered.
Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991
Enkele dagen na een massale staking onder het marinepersoneel in Nederlands-Indie, naar aanleiding van salariskortingen, breekt aan boord van het pantserschip Hr.Ms. 'De Zeven Provinciën' (vlaggenschip van het Nederlands Eskader), op de rede van Oleh-leh (Sumatra), muiterij uit. Het is een aanvankelijk spontane actie van Inlandse schepelingen en onderofficieren, gericht tegen de zonder overleg telkens weer opgelegde rigoureuze kortingen op de toch al niet riante gages van het lagere personeel. Het plan van de muiters is om het schip van Sumatra naar de marinebasis Soerabaja te varen. Nadat de muiters het heft aan boord in handen hebben genomen en demonstratief met het schip vanaf de rede van Oleh-leh wordt uitgevaren, wordt door de marineleiding direct besloten tot achtervolging van het schip. Bij deze kaping stond niet alleen het prestige va de Koninklijke Marine, doch ook van Nederland als koloniale wereldmacht op het spel. Direct hierna zullen met kruisers, onderzeeboten en vliegtuigen de muiters in de buurt van Java worden opgewacht. 6 dagen later zal door een vliegtuig van de Marineluchtvaartdienst, met een afgeworpen vliegtuigbom, een einde aan deze muiterij worden gemaakt.
Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)
Aankomst te IJmuiden van het nieuwe passagiersschip ss. 'Limburgia' van de Koninklijke Hollandsche Lloyd, terug van zijn proefvaart vanuit Geestemunde en gebouwd op de werf van J.C. Tecklenborg A.G. nabij Bremerhaven. Het schip zal worden ingezet voor de dienst vanuit Amsterdam naar Buenos Aires.
Bron: K. de Haas: '80 jaar geleden, 'Limbugia' en Brabantia' arriveren in Nederland' in: 'DBW' jrg. 55 nr. 7 (2000)
De vrijwel nieuwe zeesleper 'Limburg' (1916) van Bureau Wijsmuller uit IJmuiden wordt door de Britse autoriteiten in Londonderry gevorderd.
Bron: L.L. von Münching: 'De Nederlandse koopvaardij in WO I (1917)' in: 'DBW' jrg. 57 nr. 9 (2002)
De Duitse regering kondigt een verscherping van de duikbootoorlog aan. De wateren rond Groot-Brittannië, Ierland, het Kanaal en bijna de gehele Middellandse Zee worden tot oorlogsgebied verklaard. Ook neutrale (Nederlandse) schepen lopen nu gevaar, waarbij het contact tussen Nederland en Nederlands-Indië eveneens gevaar dreigt te lopen. Als reactie hierop komt de Britse regering twee dagen later, op 6 februari, met de door haar uitgevaardigde 'Order in Council', als represaillemaatregel.
Bron: P. Schurman: 'Tussen vlag en voorschip' (1995)
Het Duitse ss. 'Hugo & Clara' strandt tijdens zwaar weer voor Westkapelle. De reddingboot van het station Vlissingen (ZHRMS) wordt met hulp van de stoomsleepboot 'Thames' naar het schip gebracht en weet de 17 koppige bemanning te redden en aan land te brengen.
Bron: 'De Zee' (1908)
Oprichting van de vestiging Merauke op de zuidkust van Nederlands Nieuw-Guinea. Deze vestiging wordt opgericht mede naar aanleiding van klachten vanuit Engels gebied over strooptochten en slavenjachten door bewoners van het grensgebied in het zuiden van Nederlands Nieuw-Guinea. Tot eerste assistent-resident van de nederzetting wordt J.A. Kroon benoemd. Hij heeft daarbij de beschikking over het opnemingsvaartuig Hr.Ms. 'Van Doorn', welke tijdelijk wordt uitgeleend aan de Gouvernements Marine.
Bron: J.J.A. Wijn: 'Tot in de verste uithoeken' (1998)
De functie van maarschalk wordt in het Koninkrijk Holland afgeschaft. C.H. VerHuell, in 1806 nog door koning Lodewijk Napolon benoemd tot maarschalk, blijft admiraal.
Bron: www.parlement.com
De opleiding van marineofficieren wordt in de Bataafse Republiek vanuit Hellevoetsluis, aan boord van Zr.Ms. 'Euridice' ( aldaar gestart op 28 april 1803), verplaatst naar 'het Pesthuis' te Fijenoord. Tot commandant wordt de extra-ordinaris kapitein-ter-zee C.Ph.W. Keller benoemd. Tijdens de Franse overheersing zal deze opleiding vervolgens in 1809 weer worden verplaatst naar een voormalig VOC-pakhuis in Enkhuizen. De opleiding te Enkhuizen zal duren tot 1811, waarna deze opleiding op bevel van keizer Napoleon als beëindigd moet worden beschouwd.
Bron: Ph.M. Bosscher: 'Van Medemblik naar Den Helder (1829 - 1960)' in: 'Het Instituut' (2000)
Schout-bij-nacht Willem Crul, aan boord van het linieschip 'Mars', onder bevel van de kapitein-ter-zee van F.S. graaf van Bylandt, 23 Nederlandse koopvaarders vanuit St. Eustatius naar Patria begeleidend, en onbekend zijnde met het uitbreken van de Vierde Engelse Oorlog, wordt nabij St. Eustatius onverwachts door de Britse oorlogsschepen HMS 'Monarch', 'Sybille' en 'Panther' aangevallen. Na een kort gevecht wordt de 'Mars' veroverd, waarbij Crul, door een vanuit de mast van de 'Monarch' schietende Britse marinier, dodelijk wordt getroffen. Op 4 november 1783 zal Van Bylandt worden vrijgesproken van verraad naar aanleiding van het verlies van zijn schip. De 'Mars' wordt door de Britse marine herdoopt in 'Orestes' ; het schip zal in 1799 tijdens een Hurricane in de Indische Oceaan verloren gaan. Crul wordt door de Britten met militaire eer begraven op Sint-Eustatius.
Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)
Geboorte van Carel Hendrik VerHuell te Doetinchem. Als marineofficier in 1795 nog bevorderd tot kapitein-ter-zee, weigert hij aanvankelijk als overtuigd oranjeaanhanger dienst te nemen onder het nieuwe Bataafse bewind. Zal later in dienst treden bij keizer Napoleon en in juli 1810 door hem worden benoemd tot bevelhebber van het Texel's eskader. Overleden op 25 oktober 1845 te Parijs.
Bron: F.M. van Gelderen: 'Erfprins' (1985)
Tijdens een zware storm vergaan 's Lands linieschepen 'Vrede', onder commando van de kapitein-ter-zee Rudolf Swaan en de 'Nijmegen' (1679 ; 46 stukken) onder commando van kapitein-ter-zee Jan Reining, met man en muis in de Golf van Biskaje nabij Bilbao. Beide schepen werden ingezet voor de konvooidienst tijdens de Negenjarige Oorlog tegen Frankrijk.
Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der zeemacht' (2003)