maritieme kalender

Welkom bij de maritieme kalender van Het Scheepvaartmuseum. Zoek op datum of jaar en ontdek wat er door de eeuwen heen op en rond zee gebeurde.

 
 
 
 
 

maritieme gebeurtenis - 24 juli

 

2004

Op de zo goed als nieuwe Nederlandse binnenvaarttanker 'Charlotte' vindt in de haven van Essen een zware explosie plaats na lossing van de lading nafta. Om nog onbekende oorzaak explodeerden om 02.00 uur twee van de tien benzinetanks van het schip. De kapitein van het schip komt hierbij om het leven. De explosie is zo sterk dat sommige ruiten in de directe omgeving sprongen. Staalplaten met een gewicht van soms zelfs enkele duizenden kilo's werden honderden meters weggeslingerd. Het schip was net drie maanden oud.

Bron: rhein-zeitung 26-07-2004

 

2003

Het voormalige Noorse cruiseschip 'Norway' (1960, ex- 'France' van de Cie. Générale Transatlantique) komt achter de sleepboot 'SmitWijs Rotterdam' - afkomstig uit Miami - aan bij de Lloyd Werft in Bremerhaven en wordt aldaar opgelegd. Op 25 mei 2003 werd het schip in Miami ernstig beschadigd als gevog van een ketelexplosie, waarbij zeven opvarenden om het leven kwamen. De 'Norway' zal in 2005 worden verkocht voor de sloop in India.

Bron: www.worldshipsocietyrotterdam.nl

 

1971

Op 30 km ten zuidwesten van Hoek van Holland wordt het onbemande lichteiland 'Goeree' geplaatst om de taak van het bemande lichtschip 'Goeree' over te nemen. Aan boord van het eiland bevindt zich een automatisch weerstation van het KNMI (het eerste in zijn soort in Nederland). In de daarop volgende jaren zullen ook de overige Nederlandse lichtschepen worden geautomatiseerd: 'Terschellinger Bank' (1975), 'Texel' (1977) en 'Noord Hinder' (1982).

Bron: 'De Zee' (1973)

 

1965

De motorkotter 'Jaco-Mina' (KW 219), op weg naar IJmuiden, kapseist op ongeveer 6 zeemijl voor IJmuiden vanwege ruw weer en stabiliteitsproblemen, waarna het zinkt. De bemanningsleden kunnen zich ternauwernood in veiligheid brengen. Eerst op 20 februari 1966 zal het visserschip door de bergingsvaartiuigen 'Sepiola' en 'Octopus' van NV Bureau Wijsmuller met hulp van polystreen-bolletjes kunnen worden gelicht en in IJmuiden worden binnengebracht.

Bron: 'De Zee' (1966)

 

1959

Onthulling van een monument ter nagedachtenis aan schout-bij-nacht K.W.F.M. Doorman, vervaardigd door de Rotterdamse beeldhouwer W.A. Verbon, in de Karel Doormanstraat in Rotterdam. Het monument werd aangeboden door de winkeliersvereniging van de Karel Doormanstraat.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1942

Het vrachtschip ss.'Telemon' (1928) van de KNSM, op weg van New York via Georgetown naar Port of Spain (Trinidad), onder kapitein C.J. Nieman, wordt op de Atlantische Oceaan ten oosten van Trinidad door de Duitse onderzeeboot 'U 160' getorpedeerd en binnen vier minuten tot zinken gebracht. 23 opvarenden komen hierbij om het leven. De overlevenden weten zich te redden met behulp van de vlotten en kunnen later worden opgepikt door het Britse ss. 'Canadoc', die de schipbreukelingen op 27 juli te Port of Spain aan wal zal zetten.

Bron: K.W.L. Bezemer: 'De Nederlandse koopvaardij in de Tweede Wereldoorlog' (1981)

 

1940

Vertrek vanuit Tandjong Priok van het mailschip ms.'Johan de Witt' van de Stoomvaart Maatschappij 'Nederland' (SMN) met bestemming Soerabaja en Balikpapan. De 'Johan de Witt' vaart hierna via Manilla naar Australië. In Manilla zullen 350 oudere echtparen, vrouwen en kinderen, voornamelijk van Britse nationaliteit, aan boord worden genomen in verband met de oorlogsdreiging vanuit Japan. In Sydney zal het schip, mede gelet op de oorlogsomstandigheden, verbouwd worden tot troepentransportschip.

Bron: A. Boorsma: '1945 - 1995 - Bevrijding en Herdenking' in: 'KW. wij praaien U' jrg. 46 nr. 2 (1995)

 

1930

Aankomst van het onderzoeksvaartuig Hr.Ms. 'Nautilus' bij het Jan Mayen-eiland. De daarop volgende dag zal tijdens deze wetenschappelijke expeditiereis, op initiatief van het Koninklijk Aardrijkskundig Genootschap, een gedenksteen worden geplaatst van de in 1634 gestorven zeven Nederlandse zeelieden, die de overwintering niet hadden overleefd.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1917

Het vrachtschip ss. 'Hilversum' (1883) van de Stoomvaart Maatschappij 'Oostzee' loopt ter hoogte van het eiland Lundy op een zeemijn en zinkt. Het schip zinkt dusdanig snel als gevolg waarvan zes opvarenden, waaronder de kapitein en de tweede stuurman, de reddingssloepen niet meer weten te bereiken en daarbij om het leven komen. De rest van de 19 koppige bemanning kan aan boord van de HMS 'Night Hawk' worden genomen en in Milford (Engeland) aan land worden gezet.

Bron: L.L. von Münching: 'De Ned. koopvaardij in WO I' in: 'DBW' jrg. 59 nr. 3 (2004)

 

1916

Het vrachtschip ss. 'Maas' (1920) van de Maatschappij Houtvaart, op weg van Tunis naar Rotterdam met een lading fosfaat, loopt 2 mijl ten oosten van het lichtschip 'Noordhinder' op een door de Duitse onderzeeboot 'UC I' gelegde mijn. Het schip zinkt binnen twee minuten, waarbij 10 bemanningsleden om het leven komen. De elf overlevenden kunnen aan boord van Hr.Ms. 'Zeehond' worden genomen.

Bron: L.L. von Münching: 'De Ned. koopvaardij in de eerste oorlogsmaanden van 1914': 'DBW' jrg. 57 nr. 3 (2002)

 

1915

Proefvaart met het ss. 'Turbinia' van de Stoomvaart Maatschappij 'Rotterdam'. Het is het eerste Nederlandse, door de Rotterdamsche Droogdok Maatschappij gebouwde vrachtschip, dat uitgerust werd met een stoomturbine. De oplevering van het schip zal op 27 juli plaatsvinden. In september 1923 zou deze stoomturbine weer vervangen worden door een De Schelde-Sulzerdieselmotor van 1150 apk.

Bron: L.L. von Münching: 'De Ned. koopvaardij in de eerste oorlogsmaanden van 1915' in: 'DBW' jrg. 55 nr. 2 (2000)

 

1906

Het op 12 juli 1906 vanuit Den Helder vertrokken pantserdekschip Hr.Ms.'Friesland' voor een oefenreis naar de Noordelijke IJszee verleent nabij Spitsbergen assistentie aan het Franse passagiersschip 'Ile de France' (ex 'Burgemeester den Tex'), dat aldaar aan de grond was gelopen. De 'Friesland' slaagt er in om het schip weer vlot te krijgen. Vervolgens worden door 150 man van de 'Friesland' de Nederlandse walvisvaarders op het eiland Smeerenburg herdacht en de herdenkingssteen, destijds meegenomen door de 'Willem Barendsz' tijdens de Eerste Noordpoolexpeditie in 1878, vervangen door een door de 'Friesland' meegenomen nieuwe gedenksteen. Op 27 augustus zal de 'Friesland' weer terugkeren in Den Helder.

Bron: Jt. Mulder/W.F. Ruygrok: 'Pantserschepen, Pantserdekschepen, Monitors' ( 2004 ).

 

1900

Het vrachtschip ss. 'Prins Willem I' (1890) van de Koninklijke West-Indische Maildienst (KWIM), op weg van New York naar Cap Haitien, strandt en zinkt bij Mariquana Island bij Port au Prince (Haïti). De bemanning kan hierbij worden gered.

Bron: Scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991.

 

1883

Het Noorse stoomschip 'Varna', gecharterd door dr. C.H.D. Buys Ballot in het kader van het eerste Internationale Pooljaar (1882 - 1883), vastgelopen in het ijs bij Nova Zembla, zinkt. De opvarenden, w.o. de wetenschapper M. Snellen van het KNMI en de marineofficier L.A.H. Lamie weten, na overwintering van zes maanden in het ijs, met sloepen en sleden heelhuids de bewoonde wereld te bereiken. Op de terugtocht wordt op 19 augustus 1883 een tot dan toe onbekend eiland ontdekt, dat 'Buys Ballot-eiland' wordt genoemd (het huidige Ostrov Yanova) op positie 70.24° N / 58.33° W. De groep zal later worden opgepikt door het Noorse ss. 'Obt' en afgezet in Vardoe (Noorwegen).

Bron: J.M. Mohrmann: 'De KM als vernieuwer van de zeevaartkunde, 1850 - 1900' in: 'TvZ' jrg. 22 nr. 1 (2003)

 

1875

Feestelijke ingebruikname van de vuurtoren (de 'Willemstoren') te Poeloe-Bras (noordpunt van Sumatra) door het schroefstoomschip der tweede klasse Zr.Ms. 'Watergeus', het schroefstoomschip der vierde klasse Zr.Ms 'Pontianak en Zr.Ms. 'Aart van Nes'. Mede in verband met de opening van het Suezkanaal in 1869 en de intensivering van het internationale scheepvaartverkeer, dat inmiddels werd verlegd naar de Straat Malakka, is de vuurtoren van groot belang voor de veiligheid van de scheepvaart.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1827

Door de sultan van Mattam wordt een ernstig geval van zeeroof gepleegd door zich met 22 gewapende prauwen op Karimata (Borneo) meester te maken van de lading van een aldaar gestrand schip. Hierbij worden twee inlandse vertegenwoordigers van het Gouvernement, die zich hadden ontfermd over de lading, ter plaatse vermoord en waarbij de Nederlandse vlag wordt verbrand. Direkt hierop wordt door het Gouvernement besloten om de sultan te straffen en hem vervolgens af te zetten. Hiertoe zal van juli tot september 1827 tegen Mattam worden opgetreden met het fregat Zr.Ms. 'Bellona' onder bevel van de kapitein-ter-zee H.M. Dibbetz, samen met de schoener Zr.Ms. 'Zeemeeuw' en drie kanonneerboten. Uiteindelijk kan Mattam worden veroverd en weer onder Nederlands gezag worden geplaatst.

Bron: J.H.F.N. a Campo: 'Zeeroof, bestuurlijke beeldvorming en beleid' in: 'Zeeroof en Zeeroofbestrijding' ( 2005 ).

 

1814

De benaming van het door de Franse keizer Napoleon Bonaparte in 1811 genoemde Fort Lasalle in Den Helder wordt gewijzigd in Fort Erfprins, genoemd naar de erfprins Willem II.

Bron: F.M. van Elderen: 'Erfprins' (1985)

 

1813

Aankomst te Deshima van de twee koopvaarders 'Charlotte' en 'Mary' met aan boord Willem Wardenaar, vriend van opperhoofd Hendrik Doeff, en Anthonij Abraham Cassa, die Doeff als opperhoofd dient te vervangen. Al snel blijkt het om Britse schepen te gaan, met de opdracht van Sir Thomas Stamford Raffles, de Britse 'Luitenant-Gouverneur van Java en Onderhorigheden', om Deshima in Britse handen te krijgen. Doeff weigert echter zijn post te verlaten: een document van de overgave van Java aan de Engelsen is niet voorhanden en Doeff beschouwt het 'Comptoir Nagasaki' niet als een onderhorigheid van Java. Het schip keert daarop terug, samen met een olifant, meegenomen als geschenk voor de shogun.

Bron: J. Stellingwerf: 'De diepe wateren van Nagasaki' (1983)

 

1794

De Schelde, sedert 1585 gesloten geweest, wordt heropend nadat Franse troepen Antwerpen hebben ingenomen. Voor het eerst in twee eeuwen is de vrije vaart op Antwerpen via de Schelde weer mogelijk geworden.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1779

Het VOC-retourschip 'Woestduin' (1767) van de Kamer Amsterdam onder commando van schipper G. Berg vergaat vlak voor terugkeer van zijn vijfde thuisreis uit Batavia op de Noorderassen bij Vlissingen. De bemanning kan worden gered door de Vlissinger zeeloodsen, de gebroeders Frans en Jacob Naerebout.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1709

Spaanse Successie oorlog: Een aanval van de gecombineerde Brits-Nederlandse vloot op Cette (Frankrijk) mislukt.

Bron: D.F. Scheurleer: 'Herinneringsdagen uit de Nederlandsche zeegeschiedenis' (1913)