maritieme kalender

Welkom bij de maritieme kalender van Het Scheepvaartmuseum. Zoek op datum of jaar en ontdek wat er door de eeuwen heen op en rond zee gebeurde.

 
 
 
 
 

maritieme gebeurtenis - 5 mei

 

1995

Vlootschouw voor de kust van Scheveningen ter gelegenheid van de vijftig-jarige herdenking van de bevrijding van Nederland. Na de kranslegging bij het marinemonument door de Bevelhebber der Zeestrijdkrachten, vice-admiraal N.W.G. Buis, volgt een defile door het marinepersoneel en veteranen, afgenomen door de staatssecretaris van Defensie, drs. J.C. Gmelich Meijling. Aan deze vlootschouw wordt deelgenomen door 18 schepen van de Koninklijke Marine, waaronder het Mijnenbestrijdingsflottielje 3 en door enkele schepen van de koopvaardij, de Kustwacht, visserij en door reddings- en havensleepboten. Hierna verrichten mariniers, onder grote publieke belangstelling, een landing op het strand van Scheveningen.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1973

De chemicaliëntanker ms. 'Bastiaan Broere' (1968) van Rederij Broere BV uit Dordrecht weet tijdens zwaar weer bij de Kanaal Eilanden 18 opvarenden van het zinkende vrachtschip ms. 'Captain Niko' te redden.

Bron: 'DBW' (1973)

 

1971

Overlijden van de vice-admiraal H.C.W. Moorman (geboren Roermond 30 juli 1899 ; bijnaam 'de admiraal'). In maart 1942 kwam Moorman in een Japanse krijgsgevangenkamp. Hij kreeg de Orde van de Nederlandse Leeuw vanwege zijn hulp aan medegevangenen en het direct na de Japanse capitulatie zenden van vrijwillige mannelijke hulp naar de door Indische 'Peloppers' bedreigde vrouwenkampen op Midden-Java. Moorman drukte als staatssecretaris van Marine en later als lid van de Katholieke Volks Parij in de Tweede Kamer zijn stempel op de wederopbouw van de naoorlogse Koninklijke Marine (het z.g Vlootplan 1950/1951).

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1964

Overdracht van de zeesleper 'Orinoco', gebouwd op de werf van J. & K. Smit's Scheepswerven te Kinderdijk, aan L. Smit & Co's Internationale Sleepdienst. De 'Orinoco' is uitgerust met een motorvermogen van 4.000 pk.

Bron: 'sleepboot Orinoco' in: 'DBW' jrg. 60 nr. 5 (2005)

 

1947

Indienststelling van het weerschip (Ocean Weather Ship) ms. 'Cirrus' (1944), het voormalige fregat USCG 'Abilene' (PF 58), van het Directoraat-Generaal van de Rijksluchtvaartdienst (in beheer bij Van Nievelt, Goudriaan & Co. NV) en ingezet op de Atlantische Oceaan. Op 27 augustus 1970 zal het schip voor de sloop te Hendrik Ido Ambacht worden verkocht en uiteindelijk worden gesloopt in Spanje.

Bron: 'De Zee' (1963)

 

1945

Voedselpakketen voor hongerend Nederland: op meerdere plaatsen boven West-Nederland worden door Amerikaanse B17 bommenwerpers en Britse vliegtuigen voedselpakketen afgeworpen, zoals boven het vliegveld Valkenburg bij Katwijk.

Bron: A. Hakkert: 'Wel vergeven, niet vergeten' (2003)

 

1945

Bevrijdingsdag: Overgave en capitulatie van alle Duitse troepen op Nederlands grondgebied en beëindiging van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. De officiële capitulatievoorwaarden worden in hotel 'De Wereld' in Wageningen door de Canadese generaal Faulkes aan de Duitse militaire bevelhebber in Nederland, generaal Blaskowitz voorgelezen, in aanwezigheid van prins Bernhard als Bevelhebber van de Binnenlandse Strijdkrachten. Op 6 mei worden de capitulatievoorwaarden in de aula van de Landbouwhogeschool te Wageningen officieel ondertekend. In Azië wordt de geallieerde strijd tegen Japan onverminderd voortgezet.

Bron: A. Hakkert: 'Wel vergeven, niet vergeten' (2003)

 

1942

De coaster ms. 'Wilja' slaagt erin om tijdens een Duits nachtbombardement op de haven van Cowes (UK), geladen met explosieven en aan dek blikken met benzine, onder een regen van bommen uit de haven te ontsnappen. Bij een treffer zou niet alleen het schip in de lucht vliegen, maar ook zou door de explosie een groot deel van Cowes worden verwoest. De stuurman van de 'Wilja' raakt hierbij gewond. Aan kapitein W. Slobben zal later het Kruis van Verdienste worden toegekend.

Bron: S.J. Graaf van Limburg Stirum: 'Varen in oorlogstijd.'

 

1933

Invoering van de Wet evenredige vrachtverdeling (EV) in de binnenvaart. De Wet EV heeft vanaf het begin een tijdelijk karakter. Door de Tweede Kamer wordt de afloopdatum op 1 januari 1938 bepaald, ‘behoudens eerdere intrekking’. Dat het zover niet komt heeft te maken met markt- en oorlogsomstandigheden. De werkingsduur van de wet zal keer op keer moeten worden bijgesteld, maar in de aanvullende regelingen zal het principe van de evenredige verdeling in tact blijven. Gedurende de Tweede Wereld Oorlog zal de Duitse bezetter ook niets veranderen in het Binnenscheepvaartbesluit van 1941.

Bron: www.vaart.nl

 

1924

Tewaterlating van een 5.000 tons droogdok, bestemd voor de NV Zeehaven en Kolenstation Sabang (Nederlands-Indïë), op de werf van de Nederlandsch Scheepsbouw Maatschappij (NSM) te Amsterdam. Om de sluizen bij IJmuiden te kunnen passeren moet het dok eerst weer in zes secties worden opgedeeld, waarna het geheel door de sleepboten 'Willem Barendsz' en 'Vlaanderen' van NV Bureau Wijsmuller naar Nederlands-Indië kunnen worden gesleept.

Bron: 'De Zee' (1924)

 

1923

Radio Kootwijk is officieel in dienst gesteld. In het begin van november 1919 werden de eerste seinen uit Nederlands-Indië te Sambeek opgevangen, waarmee een eind kwam aan de eigenaardige situatie, dat Nederlands-Indië de beschikking had over een Amerikaanse boogzender en een Duitse Telefunken machinezender met ontvanginrichting, terwijl men in Nederland voor dit radioverkeer in het geheel nog niet geoutilleerd was. Voor het gereed komen van de ontvanginrichting te Sambeek werden de Indische seinen opgevangen op de meentgronden te Blaricum met een uit Indië gezonden, door dr. De Groot vervaardigde, ontvanginrichting.

Bron: http://radiokootwijk.free.fr/index.php3?file=radiotelegrafie.php3

 

1917

De stoomtrawler 'Simon' (HVH 2) van Maatschappij Hoek van Holland, op 30 april 1917 vertokken voor de visserij op de Noordzee, vergaat met man en muis vermoedelijk na de beschieting door een Duitse U-boot.

Bron: 'De Zee' (1917)

 

1904

Het flottieljevaartuig Hr.Ms. 'Serdang' verkent oostelijk van Sumatra een elftal Russische oorlogsschepen, het zogenoemde aanvullingseskader, op weg richting Japanse wateren. De 'Serdang' volgt de vloot totdat de kolenvoorraad bijna op is en nog net Riouw kan worden bereikt.

Bron: W.J. Cohen Stuart: 'De Nederlandsche Zeemacht van 1889 - 1915' (1937)

 

1898

Oprichting van de Vereeniging ten behoeve van Zeelieden van elke Nationaliteit. Doel van deze vereeniging is het verlenen van geestelijke- en geneeskundige bijstand aan vissers op de Noordzee. Een jaar later, in 1899, zal door de vereeniging haar eerste schip 'De Hoop', een oude tweemastschoener uit de visserij, in de vaart worden gebracht.

Bron: H. Dessens: 'Ter Navolging' (1992)

 

1898

Vertrek vanuit Den Helder van het pantserschip Hr.Ms. 'Evertsen', onder bevel van kapitein-ter-zee B. de Groot, naar Lissabon ter viering van het feit, dat 400 jaar geleden (in 1498) door Vasco da Gama de zeeweg naar Indië werd ontdekt. Bij deze gelegenheid zullen de koning en de koningin van Portugal een bezoek brengen aan het schip.

Bron: P. Vermeulen: 'De schepen van de Koninklijke Marine en die der GM' (1962)

 

1880

Opheffing van de door prins Hendrik 'de Zeevaarder' in 1846 opgerichte Koninklijke Nederlandse Yachtclub (KNYC). De gemeente Rotterdam koopt hierna vervolgens het yachtclubgebouw, waarbij het hierin gevestigde Maritiem Museum (met de door prins Hendrik geschonken collectie) als particuliere instelling zal blijven bestaan. Als hommage aan de grote stimulator van de Yachtclub wordt de naam 'Prins Hendrik' achter de aanduiding Maritiem Museum toegevoegd.

Bron: Ph.M. Bosscher e.a.: 'Prins Hendrik de Zeevaarder' (1975)

 

1878

Vertrek vanaf de rede van Texel van de poolzeilschoener 'Willem Barents', onder de luitenant-ter-zee der eerste klasse A. de Bruyne en de luitenant-ter-zee der tweede klasse L.R. Koolemans Beynen, naar de Noordpool voor de eerste Poolexpeditie. Aan boord zijn verder officier van gezondheid P.J. Hijmans van Anrooy, luitenant-ter-zee H.M. Speelman en de Britse amateur-fotograaf J. Grant. De aanzet tot deze Nederlandse poolexpeditie werd gegeven door de leden van het Aardrijkskundig Genootschap, onder wie de oud-marineofficier M.H. Jansen.

Bron: 'Marineblad' (1898)

 

1870

Tewaterlating van het ramschip Zr.Ms. 'Guinea' op de Rijkswerf te Amsterdam, in aanwezigheid van ZM koning Willem III, de prins van Oranje en zijn broer prins Alexander. Het schip werd aanvankelijk in 1867 op stapel gezet als 'Matador'. Uit tevredenheid wordt door de koning het werkvolk van de Amsterdamse Rijkswerf een extra dagloon gegund.

Bron: A. Lemmers ' Van werf tot facilitair complex' ( 2005 ).

 

1844

Koninklijk Besluit regelende de samensmelting van het Korps Mariniers, bestaande uit 50 officieren en1506 onderofficieren en manschappen.

Bron: D.F. Scheurleer: 'Herinneringsdagen uit de Nederlandsche zeegeschiedenis' (1913)

 

1837

Schipbreuk van het stoomschip 'Willem I' bij de Lucipari-eilanden.

Bron: D.F. Scheurleer: 'Herinneringsdagen uit de Nederlandsche zeegeschiedenis' (1913)

 

1832

Officiële opening van de Oosterdoksluis in Amsterdam door het naar binnen varen van het gloednieuwe op de Rijkswerf aldaar gebouwde en in dienst gestelde korvet Zr.Ms. 'Van Speyk', in aanwezigheid van prins Hendrik 'de Zeevaarder'. Beide gebeurtenissen vinden plaats daags na de plechtige begrafenis van de op 5 februari 1831 gesneuvelde luitenant-ter-zee J. Van Speyk in de Nieuwe Kerk te Amsterdam.

Bron: Ph. M. Bosscher e.a: 'Prins Hendrik de Zeevaarder' (1975)

 

1672

Derde Engelse Oorlog: Het Engelse fregat 'French Victory' (1666, 38 stukken), raakt uit het Engelse vlootverband; komt in de buurt van de Nederlandse vloot terecht bij North Foreland en wordt genomen door luitenant-admiraal Van Nes en kapitein De Lancourt, waarna het wordt herdoopt in 'Fransche Victorie'.

Bron: D.J. Hepper: 'British warship losses in the age of sail' (1994)

 

1609

Vertrek van de expeditie van Van Kerckhoven en zijn uiteindelijk mislukte poging tot het vinden van de Noord-Oostelijke doorvaart naar Azië.

Bron: D.F. Scheurleer: 'Herinneringsdagen uit de Nederlandsche zeegeschiedenis' (1913)

 

1601

Vertrek van de vloot van de Compagnie van, onder Joris van Spilbergen, gefinancierd door de Amsterdamse koopman De Moucheron. De vloot bestaat uit de 'Ram', het 'Schaap' en de pinas 'Lam'. Het is de eerste reis van Joris van Spilbergen en belangrijk vanwege de uiteindelijk behaalde voordelen.

Bron: D.F. Scheurleer: 'Herinneringsdagen uit de Nederlandsche zeegeschiedenis' (1913)