maritieme kalender

Welkom bij de maritieme kalender van Het Scheepvaartmuseum. Zoek op datum of jaar en ontdek wat er door de eeuwen heen op en rond zee gebeurde.

 
 
 
 
 

maritieme gebeurtenis - 1 april

 

2004

Het maandblad 'Alle Hens' van de Koninklijke Marine meldt dat de koudweertraining van de Nederlandse mariniers in Noorwegen mogelijk verhuist naar Siberië. Door de opwarming van de aarde is het in Noorwegen niet koud genoeg meer en te weinig sneeuw voor een echte koudweertraining.

Bron: 'Alle Hens' (1 april 2004)

 

2000

Het cruiseschip ms. 'Rotterdam (VI)' van Holland-America Line Westours Inc., loopt tijdens een reis van Midway naar Honolulu in slecht weer schade op aan huidplaten en aan het hoofddek.

Bron: www.worldshipsocietyrotterdam.nl

 

1994

Opening van 'Seaport Marina IJmuiden'. Het is de grootste jachthaven voor grote jachten in Nederland.

Bron: 'Haven Amsterdam' (1994)

 

1993

Openstelling van de radarnavigatiehut op de tweede verdieping van het Nederlands Scheepvaartmuseum Amsterdam. De radarnavigatiehut met een z.g. SO-2 radarapparaat is een permanente bruikleen van Radio Holland.

Bron: 'Jaarverslag VNHSM' (1993).

 

1982

Nadat een dag eerder een helikopter van het type SH-14B Westland Lynx in de Atlantische Oceaan crashte, stort een UH-14A Westland Lynx helicopter van squadron 7 (VSQ 7) van de MLD, de 263, in het Marsdiep tijdens het oefenen van een OSRD-missie. Drie bemanningleden komen om het leven.

Bron: 'Jaarboek van de Marine' (1982)

 

1978

Samenvoeging van het in 1950 opgerichte Marine Electronisch Bedrijf (MEB) met het bureau Verificatie van Rijks Zee- en Luchtvaartinstrumenten tot het Marine Electronisch- en Optisch Bedrijf (MEOB) te Oegstgeest.

Bron: ' van Morse tot Satelietcommunicatie' in: 'Van Boord', jrg. 7 nr. 27 (2004)

 

1978

Tewaterlating van de coaster 'Thalassa' van A. & J. Oosterveen te Dordrecht op de Scheepswerf Bodewes Bergum NV als eerste van de nieuwe generatie kruiplijncoasters. Het is het laatste schip dat onder de naam Bodewes Bergum wordt gebouwd. Door de verslechterde economische omstandigheden in 1979, waarbij de gehele Nederlandse scheepsbouw in grote moeilijkheden komt, moet door de werf samenwerking zoeken met de Damen Shipyards Group in Gorinchem. Deze zal in 1981 resulteren in een overname van de werf door de Damen Group.

Bron: W. Eekhof: 'jubilerende Scheepswerf Damen' in: 'DBW' jrg. 61 nr. 3 (2006)

 

1967

De KNSM in Amsterdam neemt het Internationaal Autotransportbedrijf C. den Hartog NV over. Daarmee verzekert de KNSM zich van een verbinding over de weg naar het (Duitse) achterland.

Bron: A. Schol: 'Koninklijke Nederlandsche Stoomboot Maatschappij' (1998)

 

1965

Oprichting van de bi-nationale Mijnenbestrijdingsschool, in het kader van een Belgisch-Nederlandse samenwerkingsovereenkomst, waarbij in Oostende de 'Ecole de la Guerre des Mines' (Eguermin) in gebruik wordt genomen. Gelijktijdig vindt de opheffing van de mijnenschool in Den Helder plaats.

Bron: C. Mark: 'Ontstaan en ontwikkeling van de mijnendienst' in: 'Vast Werken' (2003)

 

1957

De sleepboot 'Wilhelmina Goedkoop' van Reederij v/h Gebroeders Goedkoop komt tijdens een opdraaimanoeuvre met het ms. 'Graveland' (1951) van de KHL op het Buiten-IJ in aanvaring met het binnenvaartschip 'Zwerver'. Even later wordt de 'Graveland' aangevaren door de met benzine geladen tanklichter 'Esso Nederland 54'.

Bron: 'De Zee' (1958)

 

1950

De in 1919 ingestelde Marine Radiodienst wordt gereorganiseerd in het Marine Electronisch Bedrijf (MEB) met een vestiging in Den Helder als Electronische Werkplaatsen Den Helder. De 'ontwikkelingsafdeling' van prof. dr. ir. jhr. van Weiler werd op 21 maart 1950 ondergebracht in het Laboratorium Electronische Ontwikkeling der Koninklijke Marine (LEOK) te Oegstgeest.

Bron: ' van Morse tot Satelietcommunicatie' in: 'Van Boord', jrg. 7 nr. 27 (2004)

 

1948

Indienststelling van het torpedowerkschip Hr.Ms. 'Mercuur' na een herstelperiode op de Rijkswerf Willemsoord in Den Helder. De 'Mercuur', aanvankelijk als werkgelegenheidsproject gebouwd op dezelfde werf en op 4 juli 1936 in dienst gesteld, viel op 14 mei 1940 in handen van de Duitse bezetter.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1947

Het Britse vrachtschip ss. 'The Viceroy' (1929) loopt op de Westerschelde nabij Everingen op een zeemijn en ontploft. Negen opvarenden, waaronder de Belgische loods, komen om.

Bron: 'De Zee' (1948)

 

1946

Het kantoor van de Stoomvaart Maatschappij 'Zeeland' (SMZ) verhuist naar een tijdelijke ruimte in de gebouwen van Wm. H. Müller & Co aan de Jobshaven te Rotterdam. Begin 1947 kiest de SMZ definitief voor Hoek van Holland, ondanks bedenkingen van de Nederlandse regering. In juli 1947 zal het kantoor vanuit de tijdelijke huisvesting in Rotterdam uiteindelijk naar Hoek van Holland worden verplaatst.

Bron: www.zeeuwsarchief.nl

 

1945

Grootschalige landingen van Amerikaanse troepen op het eiland Okinawa (Japan). Het is de laatste grote amfibische operatie in de 'Pacific War'. Een lange strijd volgt hierna om het eiland op de ingegraven Japanners te veroveren, waarna eerst op 7 september de Japanse capitulatie zal volgen. Dit zal echter ten koste gaan van enorme verliezen. 34 geallieerde schepen worden door de Japanners tot zinken gebracht meestal door kamikazes, 368 schepen raken beschadigd en 763 vliegtuigen gaan tijdens de strijd verloren. Het totaal aantal Amerikaanse gesneuvelden bedraagt 12.000; aan Japanse zijde zijn meer dan 130.000 gesneuvelden.

Bron: A. Hakkert: 'Wel vergeven, niet vergeten' (2003)

 

1939

Oplevering van het gouvernementsstoomschip 'Zuiderkruis' als bevoorradingsschip van het Auxilliair eskader in Nederlands-Indië en bestemd voor het transport van brandstof. Hiernaast is het schip uitgerust als moederschip voor onderzeeboten.

Bron: J.J.A. Wijn: 'Tot in de verste uithoeken' (1998)

 

1939

Invoering van de doorgaande kilometerindeling op de Rijn vanuit Konstanz tot de Noordzeemonding (Nieuwe Waterweg).

Bron: http://www.ccr-zkr.org/

 

1939

De NV 's Hertogenbossche Schroevengieterij M. Lips, opgericht in 1934, vestigt zich in Drunen. In het begin worden voornamelijk kleine schroeven voor binnenvaartschepen, kustvaarders en visserijschepen gemaakt. Gaandeweg wordt de productie van grote vaste schroeven voor zeeschepen een steeds belangrijker onderdeel.

Bron: 'Schip & Werf' (1939)

 

1922

Jubileumviering '350 jaar inname van Den Briel door de watergeuzen, onder bevel van Admiraal Lumey'. Deze jubileumviering wordt bijgewoond door koningin Wilhelmina, prins Hendrik en prinses Juliana aan boord van de stoomsleepboot 'Den Briel' (1873) van het Korps Torpedisten in Brielle.

Bron: A. de Graaff: 'De geschiedenis van de sleepboot 'Rosalie' (1875 - 1997)' in: 'DBW' jrg. 53 nr. 12 (1998)

 

1916

Het nieuwe passagiersschip 'Columbia' van de Koninklijke West-Indische Maildienst (KWIM), onder kaptitein G.D. Nieman op weg van Baltimore naar Amsterdam met een lading mais, loopt op de Noordzee, 3.5' ten zuiden van de Galloperboei op een mijn. Het schip blijft drijven en weet vervolgens nog naar Gravesend te stomen onder 'stand by' van het Noorse ss. 'Nanna' en een Britse jager.

Bron: L.L. von Münching: 'De Nederlandse koopvaardij in de oorlogsmaanden van 1916' in: 'DBW' jrg.56 nr. 10 (2001).

 

1916

Ter voorkoming van verdere en onnodige scheepsverliezen, als gevolg van zeemijnen, worden Nederlandse schepen op het traject tussen het lichtschip 'Noord Hinder' en de Galloperboei, begeleid door twee sleepboten t.w: de 'Simson' en de 'Titan' van Zurmuhlen, ter beveiliging tegen verankerde zeemijnen.

Bron: L.L. von Münching: 'De Nederlandse koopvaardij in de oorlogsmaanden van 1916' in: 'DBW' jrg.56 nr. 10 (2001)

 

1915

Het vrachtschip ss. 'Schieland' (1909) van de Scheepvaart en Steenkolen Maatschappij uit Rotterdam, op weg van Goole naar Rotterdam, loopt op 24 mijl van Spurnpoint, aan de monding van de Humber, op een mijn en gaat verloren. Eén opvarende komt om het leven. De overige bemanningsleden kunnen veilig de Engelse kust bereiken.

Bron: L.L. von Münching: 'De Nederlandse koopvaardij in de eerste oorlogsmaanden van 1914' in: 'DBW' jrg. 54 nr. 11 (1999).

 

1913

Het ss. 'Gouverneur-Generaal Meijer' (voormalig stoomschip van de KPM) van Mr. Lim Ampat te Muntok (Nederlands-Indië) strandt in Straat Riouw op het Han-rif en gaat verloren.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

1909

Voor het marinepersoneel beneden de rang van officier wordt de maandsoldij omgezet in een dagsoldij met uitbetaling eenmaal in de zeven dagen (op vrijdag). De regeling werd bepleit door de Bond van Minder Marine Personeel (BVMMP), in de wandeling de Matrozenbond genoemd. In 1909 bedraagt het soldij voor een matroos 3e klasse 47 cent - , voor een matroos 2e klasse 60 cent - en voor een matroos 1e klasse 75 cent per dag. Indien men de beschikking heeft over een 'Certificaat voor Goed Gedrag' wordt het soldij verhoogd met 7 cent.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1905

Bij de Marine en het Loodswezen wordt het nieuwe 'roercommando' ingevoerd: voortaan moet de richting aangegeven worden aangeven waarij het stuurrad en de klik van het roer moeten worden gedraaid. Ook moeten de daarvoor te gebruiken commando's 'stuurboord' en 'bakboord' worden gebruikt. De commando's 'loeven' en 'afhouden' blijven voor zeilvaartuigen van toepassing.

Bron: 'De Zee' (1905)

 

1892

Door de in 1890 opgerichte Koninklijke Maatschappij tot Exploitatie van Petroleumbronnen in Nederlands-Indië vindt met enkele gecharterde Chinese schepen het transport plaats van de eerste olie (lampenolie) in blikken van 18 liter, verpakt per twee stuks in houten kisten

Bron: www.voeks.nl/Stbv/Groep.htm

 

1891

Indienststelling van het pantserdekkorvet Zr.Ms. 'Sumatra', gebouwd op de werf van de Koninklijke Fabriek van Stoom- en Andere Werktuigen te Amsterdam en aldaar op 26 april 1890 te water gelaten. Het schip is bestemd voor de Indische Militaire Marine.

Bron: J. Anten e.a: 'Hr.Ms. kruisers Java en Sumatra' (2001)

 

1891

Oprichting van de NV American Petroleum Company in Rotterdam door de Standard Oil Company of New Jersey (als producent opgericht in 1882 door samenvoeging van acht raffinagebedrijven) en door de firma's Hermann, Stursberg & Co. te New York, Frederic Speth & Co en Graff & Maquinay uit Antwerpen en 0. Horstmann & Co uit Rotterdam als importeurs en distributeurs in België en in Nederland. Na de splitsing van het Belgische APC in 1920 wordt de Standard American Petroleum Company NV gevestigd in het ESSO-gebouw in Den Haag.

Bron: visseraa.topcities.com

 

1874

Indienststelling van de rammonitor 2e klasse Zr.Ms. 'Hyena', gebouwd op de Rijkswerf te Amsterdam en aldaar op 22 december 1870 te water gelaten.

Bron: Jt. Mulder & W.F. Ruygrok: 'Pantserschepen, Pantserdekschepen, Monitors' (2004)

 

1866

Oprichting van de Provinciale veerdiensten over de Westerschelde (de Provinciale Stoombootdiensten in Zeeland).

Bron: W. Eekhof: 'Zie ik je nog op de boot ?' in: 'DBW' jrg. 55 nr. 1 (2000)

 

1822

Start van de nieuwe opleiding tot constructeur/scheepsbouwer te Rotterdam. Met deze opleiding wordt getracht om jongens met belangstelling voor dit vak in de gelegenheid te stellen zich niet alleen theoretisch, maar ook praktisch te bekwamen. Het onderricht aan maximaal zes leerlingen zal worden verzorgd door de onder-constructeur C.J. Glavimans van het Departement van de Maze in Rotterdam. De ochtenden zullen bestemd zijn voor theorie, de middagen voor praktijk op de werf.

Bron: N. Habermehl: 'J.C. van der Hoop, 1742 -1825' (2000)

 

1794

Schout-bij-nacht Pieter van Melvill, door de Staten-Generaal met drie oorlogsschepen naar Algiers gestuurd voor het houden van vredesonderhandelingen aldaar, weet in het beruchte kapersnest Algiers met de Dey een vredesverdrag af te sluiten. Dit voorziet ondermeer in een eenjarige schenking aan de Dey van scheeps- en oorlogsmaterieel ter waarde van fl. 50.000.-. Als tegenprestatie zouden de Algerijnse kapers geen jacht meer maken op Nederlandse schepen.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1698

De onder-equipagemeester van de Admiraliteit van Amsterdam, Cornels Cruys treedt in dienst van tsaar Peter de Grote als vice-admiraal. Cruys zal een van de belangrijkste adviseurs van de tsaar op maritiem gebied worden en een der grondleggers van de Russische marine.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1651

Door de Admiraliteit van Amsterdam wordt bij de Staten-Genegaal een voorstel ingediend ter bescherming van de Nederlandse koopvaarders. Volgens dit voorstel zouden er in totaal vijf eskaders, ieder bestaande uit vier schepen, van Zuid-Spanje tot aan Noorwegen moeten kruisen. Eind mei 1651 wordt door de Staten-Generaal besloten, dat in totaal 36 kruisers gefinancierd zouden worden door het opleggen van een verhoging van 1/3 op de konvooien en licenten.

Bron: V. Enthoven: 'Mars en Mercurius bijeen' in: L. Akveld: 'Kielzog' (2003)

 

1572

Inneming van Den Briel door de Watergeuzen. 26 schepen met 1.200 watergeuzen, onder graaf Willem van der Marck, heer van Lumey en Willem Blois van Treslong landen voor Den Briel, nadat hen in maart 1572 het verblijf in Engeland was ontzegd. Na de inname van Den Briel zullen veel steden in Holland en Zeeland zich bij de Opstand aansluiten en de aanhangers van prins Willem van Oranje bovendien voet aan de grond kunnen krijgen in de gewesten Holland en Zeeland. Vanuit Den Briel kunnen door de Watergeuzen Vlissingen en Veere worden veroverd.

Bron: Het Vaderlandse Geschiedenis Boek (2003)