maritieme kalender

Welkom bij de maritieme kalender van Het Scheepvaartmuseum. Zoek op datum of jaar en ontdek wat er door de eeuwen heen op en rond zee gebeurde.

 
 
 
 
 

maritieme gebeurtenis - 16 september

 

2002

In het voormalige pakhuis 'Australië' aan de Oostelijke Handelskade in Amsterdam breekt grote brand uit. De brand gaat gepaard met een enorme rookontwikkeling. Bij de brand worden de blusboten 'Jan van der Heijde III' en 'Jason' (HD 2) ingezet. Inmiddels staan alleen de buitenmuren nog overeind en is er kans op instortingsgevaar. Het gebied rondom de loods is daarom ook afgezet. De Amsterdamse brandweer heeft de brand in het pakhuis' Australië' maandagavond rond 21.30 uur onder controle. Het pakhuis brandt geheel af. De resten zullen later worden gesloopt.

Bron: AT5

 

2002

Vertrek vanuit Den Helder van de onderzeeboot Hr.Ms. 'Walrus' in verband met deelname aan de operatie 'Enduring Freedom'. Doel is het verzamelen van inlichtingen als onderdeel van de internationale strijd tegen het terrorisme in en rond de Perzische Golf.

Bron: 'Jaarboek van de Marine' (2002)

 

2002

Bergers van Smit Tak dichten het grootste deel van het lek in het Italiaanse roll-on roll-off schip 'Jolly Rubino'. De bergers kunnen de 'Jolly Rubino', reeds volgelopen met water, echter niet meer los weten te trekken, omdat het risico bestaat dat het schip kapseist of zinkt. Men verwacht dat de bergers nog een hele dag bezig zullen zijn. Het is echter de vraag of daarna de rest van het lek kan worden gedicht, want het schip brandt nog steeds. De 'Jolly Rubino' liep op12 september aan de grond bij St. Lucia, een belangrijk natuurpark aan de oostkust van Zuid-Afrika. Het schip, met 1.000 ton bunkerolie aan boord, was in brand gevlogen en reeds verlaten door de bemanning.

Bron: persbericht ANP 16-09-2002

 

1978

Tewaterlating van het zwareladingsschip 'Dock Express 10' van Dock Express Shipping (Koninklijke Vopak) op de werf van Verolme Heusden. Het is het eerste zware ladingsschip uit een serie van nog drie te bouwen schepen voor Dock Express Shipping.

Bron: 'De Zee' (1978)

 

1961

De coaster ms. 'Heron' (1956) van Kiel & Bartels uit Groningen, op weg van Jersey naar Portsmouth, loopt vlak na vertrek op de Paternoster rotsen en zinkt. Verschillende bemanningsleden kunnen worden gered door het Britse ms. 'Cranborn'. Kapitein Bartels en zijn vrouw weten zich aan het wrakhout te klampen en worden gered door de Franse tanker 'Port de Bouc'. De stuurman, zijn vrouw en een matroos komen hierbij om het leven.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

1953

Officiële opening van het nieuwe gebouwencomplex van de bewapeningswerkplaatsen op de Rijkswerf in Den Helder.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1945

Aankomst van de kruiser Hr.Ms.'Tromp', als eerste oorlogsschip, in de haven van Tandjong Priok, direct na de capitulatie van Japan. Aan boord van de kruiser zullen besprekingen worden gehouden tussen Indonesisch republikeinse - en Nederlandse onderhandelaars.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1944

Bombardement op Terneuzen door Britse typhoons van het 197e en 263e squadron van de Royal Air Force.

Bron: L. de Jong, Gesch. der Nederl. in WOII.

 

1940

Het vrachtschip ss. 'Stad Schiedam' (1911) van de Halcyon Lijn, op weg Bermuda naar Halifex met een lading zwavel, onder kapitein F. v.d. Berg, zinkt tijdens zwaar weer als gevolg van een aantal explosies (door gasvorming van de zwavel) aan boord. 20 bemanningsleden komen hierbij om het leven.

Bron: P. van Dijk: 'Impressies van de Halcyon Lijn tijdens WO II' in: 'DBW' jrg. 55 nr. 5 (2000)

 

1939

Tewaterlating van de flottieljeleider Hr.Ms. 'Jacob van Heemskerck' op de werf van de Nederlandsche Scheepsbouw Maatschappij in Amsterdam. De doop wordt verricht door mevrouw P.G. Vos-Romer, echtgenote van vice-admiraal A. Vos (1882 - 1975).

Bron: H. de Bles e.a: 'Vloot vereeuwigd, honderd jaar Koninklijke Marine in foto' (2002)

 

1938

Officiële proefvaart en overdracht van het passagiersschip ss. 'Noordam' II door de Machinefabriek en Scheepswerf van P. Smit Jr. te Rotterdam aan de Holland-Amerika Lijn. Direct hierna wordt het schip bestemd voor de Java-New York Lijn. De 'Noordam' en het zusterschip 'Zaandam' zullen samen met de 'Veendam' en 'Volendam' gedurende de wintermaanden een geregelde afvaart vanuit Rotterdam naar New York onderhouden. Op deze wijze kunnen de passagiersschepen 'Nieuw Amsterdam' en de 'Statendam' worden ingezet voor cruises naar het Caraibisch gebied.

Bron: L.L. von Münching: 'De Rotterdamse passagiersvloot 1900 - 1946' in: 'DBW' jrg. 57 nr. 11 (2002)

 

1936

Benoeming van jhr.Mr. A.W.L. Tjarda van Starkenborch Stachouwer tot gouverneur-generaal van Nederlands-Indië. Hij blijft in deze functie tot 1 augustus 1945. Tijdens de Japanse bezetting van Nederlands-Indië vanaf maart 1942 zal hij worden geïnterneerd te Formosa (Taiwan) en Mantsjoerije tot 19 augustus 1945.

Bron: L.L. von Münching: 'De Nederlandse koopvaardij in WO II' (1978)

 

1929

Uitreiking van het vaandel van het Korps Mariniers op het Haagse Malieveld door koningin Wilhelmina, in handen van de kolonel der mariniers J. Oele, als erkenning voor de jarenlange trouwe plichtsbetrachting van het Korps aan koningin en vaderland.

Bron: 'Maritiem Journaal' (2001)

 

1918

Het passagiersschip ss.'Tasman' II (1913) van de Java-Australië Lijn van de KPM, in maart 1918 door de Britse overheid te Brisbane gevorderd, wordt op de Atlantische Oceaan, 220 mijl van Kaap Vilano door de Duitse onderzeeboot 'U 46' getorpedeerd. 14 opvarenden komen hierbij om het leven.Ter vervanging zal in 1922 een nieuw schip onder dezelfde naam gebouwd worden.

Bron: L.L. von Münching: 'De geschiedenis van de Java-Australië Lijn (KPM)' in: 'DBW' jrg. 55 nr. 1 (2000)

 

1917

Door de reddingsbrigades uit Amsterdam, Haarlem, Breda en 's-Hertogenbosch wordt een landelijke bond, de Nederlandsche Bond tot het redden van Drenkelingen (NBRD), later de KNBRD opgericht.

Bron: www.hvrb.org

 

1917

De motorlogger 'Eendracht VII' (VL 214) van Visscherij-Maatschappij 'Eendracht' uit Vlaardingen, op 5 september 1917 vertrokken voor de visserij op de Noordzee, wordt door een Duitse U-boot met explosieven tot zinken gebracht. De bemanning kan hierbij worden gered.

Bron: 'De Zee' (1917)

 

1916

HM koningin Wilhelmina maakt voor de eerste keer een vaaroefening onder water mee aan boord van de onderzeeboot Hr.Ms.'O 3'.

Bron: 'Jaarboek van de Marine' (1952)

 

1916

De klipper 'Lichtstraal' wordt aan ZKH prins Hendrik overgedragen voor gebruik bij de Nederlandsche Padvinders Vereniging (NPV), ten behoeve van de Amsterdamse zeeverkenners om af en toe een tocht over de Zuiderzee te kunnen maken. Daarnaast zal het schip ook beschikbaar worden gesteld aan de Kweekschool voor de Zeevaart en aan de Zeevaartschool in Amsterdam.

Bron: 'De Zee' (1916)

 

1876

Het schroefstoomschip der derde klasse Zr.Ms. 'Het Loo' wordt aangewezen als artillerie-instructieschip. Het schip zal daartoe worden ingericht als instruktieschip en geschikt worden gemaakt voor het houden van artillerieproeven. Er zal niet alleen met scheepsgeschut, maar ook met draagbare wapens, mortieren en landingsgeschut geoefend worden.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1868

Aanvang van de expeditie naar Bali in verband met een aldaar gepland binnenlands offensief.

Bron: D.F. Scheurleer: 'Herinneringsdagen uit de Nederlandsche zeegeschiedenis' (1913)

 

1795

Groot-Brittannië verklaart de oorlog aan de Bataafse Republiek als reactie op de Frans/Bataafse omwenteling van januari 1795. Engeland zou op deze wijze de Republiek veel schade toebrengen, niet alleen door het veroveren van oorlogs- en koopvaardijschepen maar ook door het bezetten van de Kaapkolonie en een aantal eilanden in Oost-Indie. Zo worden in Engeland ook alle reeds aangehouden Nederlandse schepen in beslag genomen.

Bron: M.K. Zaagman: 'Van zeil naar stoom 1788 - 1888', in'500 jaar Marine' ( 1988 ).

 

1639

Het eskader van de luitenant-admiraal Maerten Harpertszn. Tromp raakt bij Besevier in gevecht met de vanuit La Coruna vertrokken Spaanse Armada, bestaande uit 67 oorlogsschepen en 24.000 man onder bevel van de admiraal Don Antonio d' Osquendo, met het doel om de Nederlanden te heroveren. Met versterking van de in de buurt verblijvende toegesnelde eskaders van Witte Cornelis de With en van Joost Banckert besluiten de admiraals, ondanks het numerieke overwicht van de Spaanse vloot, om tot de aanval over te gaan. Hierbij gaat echter de 'Groote Christoffel' verloren en raakt het schip van de With, de 'Maegt van Dordrecht' zwaar beschadigd. De uiteindelijk aan lager wal geraakte Spaanse vloot ziet zich de daarop volgende dag genoodzaakt de wijk te nemen naar de rede van Duins. Aldaar worden zij door de Nederlandse vloot ingesloten, waarbij Tromp in afwachting zal blijven van versterking van de vloot, waaronder een eskader WIC-schepen onder bevel van Cornelis Jol. Op 21 oktober 1639 zal hier uiteindelijk de Zeeslag bij Duins plaatsvinden.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 
 

1594

Terugkeer van de expeditie van Willem Barentszn. en Jan Huygen van Linschoten, bestaande uit in totaal vier schepen met het doel om een noordoostelijke doorvaart naar Azië te kunnen vinden. Voor de kust van het Russische eiland Kola hadden de schepen van zowel Barentszn. als van van Linschoten zich echter afgesplitst, waarbij Barentszn. zou stuiten op het pakijs bij de noordkaap van Nova Zembla. Hierop zeilde hij vervolgens langs de westkust van Nova Zembla naar Straat Waigatsj bij de ingang van de Karische Zee. Aldaar aangekomen ontmoette hij weer van Linschoten, die reeds op de terugweg was. Gezamenlijk werd besloten weer naar de Republiek terug te keren.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)