maritieme kalender

Welkom bij de maritieme kalender van Het Scheepvaartmuseum. Zoek op datum of jaar en ontdek wat er door de eeuwen heen op en rond zee gebeurde.

 
 
 
 
 

maritieme gebeurtenis - 19 december

 

2003

Het Rotterdamse bergingsbedrijf Smit gaat tot berging over van het zware-ladingschip ms. 'Stella Mare' (1982) van Jumbo Shipping uit Willemstad, dat op 9 december op de rivier de Hudson was gekapseist. Smit haalt daarnaast ook de opdracht binnen voor de berging van de gebroken olietanker 'Tasman Spirit', die eind juli voor de kust van Pakistan was gezonken. Smit is reeds begonnen met het vlot trekken van de olietanker in Pakistan, welk schip in tweeën was gebroken, toen een Grieks bedrijf in augustus 2003 tot berging wilde overgaan. Een aanzienlijk deel van de 67.000 ton ruwe olie was uit het ruim gestroomd en had daarbij de kust vervuild. Het veroorzaakte de ergste milieuramp in de geschiedenis van Pakistan.

Bron: persbericht ANP 19-12-2003

 

2001

De Duitse coaster ms. 'Gerd Sibum' loopt bij een aanvaring tijdens dichte mist met de Panamese bulkcarrier 'Lowlands Yarra' op de Westerschelde zware schade op. Een Nederlands binnenvaartschip ms. 'Gerdie T', dat van Terneuzen naar Hansweert was overgestoken komt daarbij in de verdrukking en loopt eveneens schade op. De coaster, geladen met containers met gevaarlijke stoffen, werd door de Panamees aan bakboordszijde opengereten, waardoor in twee ruimen water naar binnen liep. De 'Gerd Sibum' kan met eigen pompen voorzichtig blijven doorvaren en zet vervolgens koers naar de reparatiewerf 'De Scheldepoort' in Vlissingen. De slepers 'Multratug 11' en 'Schouwenbank' verlenen daarbij assistentie en brengen het schip uiteindelijk naar de werf.

Bron: weekblad 'Schuttevaer' 12-2001

 

1990

Overdracht van de replica van het VOC-schip 'Amsterdam' door de Stichting 'Amsterdam Bouwt Oostindiëvaarder' aan het Nederlands Scheepvaartmuseum Amsterdam. Hierbij berust de zeggenschap over de NV 'Oostindiëvaarder Amsterdam' via een verhuurconstructie van dit schip door deze NV bij het museum, zulks onder rijksgarantie. De directie van deze NV wordt gevoerd door de directie van het museum.

Bron: 'Jaarverslag VNHSM' (1990)

 

1968

HM koningin Juliana en de Belgische koning Boudewijn verrichten de officiele opening van het nieuwe sluizencomplex van het Kanaal Gent-Terneuzen bij Terneuzen. De veerboot 'Prinses Margriet' van de Provinciale Stoomboot Diensten (PSD) schut, met het koninklijke gezelschap aan boord, als eerste schip in het nieuwe sluizencomplex.

Bron: 'De Zee' (1968)

 

1962

Aankomst te Curaçao van de onderzeebootjager Hr.Ms. 'Rotterdam', als extra stationsschip op de Nederlandse-Antillen, in verband met de reeds ontstane Cuba-crisis en daarmee gepaard gaande oplopende internationale spanningen tussen de Verenigde Staten en de Sovjet Unie.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1961

Officiële aankondiging door de Indonesische regering, dat Nederlands Nieuw-Guinea gewapenderhand zal moeten worden bevrijd. Daartoe zal een speciaal commando in het leven worden geroepen, dat onder leiding zal staan van de kolonel Soeharto.

Bron: F. Glissenaar: 'Indië verloren, rampspoed geboren' (2003)

 

1956

De coaster ms. 'Waterweg' (1951) van F. Alberts & R. Strating uit Rotterdam, op weg van Barcelona naar Goole, komt tijdens dichte mist ter hoogte van Newhaven in aanvaring met de Franse trawler 'Margot' en zinkt op positie 52.06° N / 01.51° W. De bemanning kan hierbij worden gered.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

1950

Tewaterlating van het passagiersschip ss. 'Rijndam' van de Holland-Amerika Lijn op de werf van de Rotterdamse Droogdok Maatschappij op Heijplaat te Rotterdam. De doop van het schip wordt verricht door mevrouw C. Tjarda van Starkenborgh Stachouwer-Marburg, echtgenote van de vroegere gouverneur-generaal van Nederlands-Indië.

Bron: www.rotterdamsdagblad.nl/extra/ssrotterdam

 

1948

Aanvang van de Tweede Politionele Actie (Operatie 'Kraai') op Java en Sumatra door troepen van het KNIL, de Koninklijke Landmacht en het Korps Mariniers. Het belangrijkste doel op Java is de verovering van Djokjakarta en de arrestatie van leden van de republikeinse regering. Deze actie zal echter onder druk van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties op 5 januari 1949 beëindigd moeten worden.

Bron: 'Maritiem Nederland' (1994)

 

1943

De coaster ms. 'Thor' (1937) van D. Schothorst uit Zuidbroek, op weg van Par naar Fremington, kapseist door de schuivende lading steenkolen en zinkt op 2 mijl van St.Ann's Head.Hierbij komen drie bemanningsleden om het leven.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

1942

Het vrachtschip ss. 'Trajanus' (1930) van de KNSM, varende in de Rode Zee, wordt getroffen door een Duitse vliegtuigbom. Ondanks het snel vol lopen van de machinekamer kan het schip uiteindelijk behouden blijven, waarbij de voor de geallieerden zo belangrijke lading, bestaande uit benzine en munitie, verloren zal gaan.

Bron: J.C.A. Schokkenbroek: 'Vrachtschip 'Mark' loopt op een mijn' in: R. Daalder: 'Maritieme geschiedenis 1500 - 2000' (2004)

 

1941

De onderzeeboot Hr.Ms. 'O 20', onder commando van de luitenant-ter-zee der eerste klasse P.J.C. Snippe en onder Brits operationeel bevel (Eastern Fleet), wordt op 35 mijl ten noordoosten van Kota Bahru (oostkust van Maleisië) door de Japanse torpedobootjager 'Uranami' met dieptebommen aangevallen en beschadigd, direct waarna het door de eigen bemanning tot zinken wordt gebracht. Zowel de commandant als zes bemanningsleden komen hierbij om het leven. De overige 32 bemanningsleden worden de volgende dag door een Japanse jager opgepikt en krijgsgevangen gemaakt.

Bron: 'Hr.Ms. onderzeeboot 'O-20' gevonden' in: 'Van Boord' jrg. 5 nr. 18 (2002)

 

1940

Het nieuwe opleidingsschip 'Pollux', gebouwd op de werf van Verschure & Co in Amsterdam-Noord, wordt versleept naar zijn ligplaats aan de Oosterdokskade in de hoofdstad. De 'Pollux II' is bestemd als opleidingsschip voor de matrozen-opleiding van de Lagere Zeevaatschool in Amsterdam en ter vervanging van de in 1880 bij de werf van Huygens & Van Gelder gebouwde en voor de marine bestemde opleidingsbrik 'Pollux'.

Bron: G. van Burgeler: 'De 'Pollux' keerde terug naar Amsterdam' in: 'DBW' jrg. 59 nr. 1 (2004)

 

1937

Het passagiersschip ss. 'Statendam' van de Holland-Amerika Lijn, te middernacht uit New York vertrokken met 557 passagiers voor een cruise naar het Caraibisch gebied, komt 's nachts in aanvaring met het van stuurboord inkomende Amerikaanse ss. 'Golden Cloud'. Na direct hieraan voorafgaand volle kracht achteruit en vervolgens hard stuurboord te manouvreren komen beide schepen toch zijdelings met elkaar in aanvaring. Hierbij raken zowel de 'Statendam' als de 'Golden Cloud' nauwelijks beschadigd. Beide schepen kunnen hierna hun reis weer voortzetten.

Bron: F. van Tuikwerd: 'ss. 'Statendam' 1929 - 1940' (2003)

 

1934

Het KLM vliegtuig 'Uiver' van het type Douglas DC-2 stort tijdens KLM-vlucht no. 216 (versnelde kerstpostvlucht) van Amsterdam naar Batavia met 350 kilo post, kort na middernacht, neer op circa 16 km. ten zuiden van Rutbah Wells (Irak). Hierbij komen de vier bemanningsleden en drie passagiers om het leven. Het vliegtuig heeft vooral bekendheid gekregen, vanwege het nog in datzelfde 1934 winnen van de vliegrace van Londen naar Melbourne.

Bron: F. van Tuikwerd: 'ss. 'Statendam' 1929 - 1940' (2003)

 

1934

Het passagiersschip ss. 'Orania' van de Koninklijke Hollandsche Lloyd (KHL), voor anker liggend ten behoeve van het ontschepen van passagiers, zinkt in de haven van Leixoes na te zijn aangevaren door het Portugese ss. 'Loanda'. Het verlies van de 'Orania' is in feite de doodsteek voor de KHL. De rederij gaat failliet, waarbij het monumentale Lloyd Hotel aan de Oostelijke Handelskade in Amsterdam eigendom zal worden van de gemeente Amsterdam.

Bron: R. Daalder: 'Het Lloyd Hotel in Amsterdam wordt geopend' in: maritieme geschiedenis 1500 - 2000, jaarboek VNHSM ( 2005 ).

 

1924

Bij Koninklijk Besluit worden bepalingen getroffen 'ten aanzien van den arbeid van jeugdige personen aan boord van schepen'. Zo mag een kind beneden de 14 jaar geen arbeid aan boord verrichten. Een uitzondering hierop wordt gevormd voor de zeevisserij, indien uitsluitend familieleden aan boord meevaren.

Bron: 'De Zee' (1925)

 

1919

De stoomsleepboot 'Hercules' (1919) van Bureau Wijsmuller uit IJmuiden kapseist tijdens een zware storm even buiten de pieren van IJmuiden en zinkt. Hierbij komen alle tien bemanningsleden om het leven. In juli 1920 zal het wrak worden gelicht en als 'Nestor' van Wijsmuller weer in de vaart worden gebracht.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

1919

De voormalige Duitse kruiser (Küstenpanzerschiffe) SMS 'Hildebrand' van de Siegfried-Klasse strandt op het stille strand bij Scheveningen, nadat de sleepverbinding met de sleepboot 'Poolzee' van L. Smit & Co. Internationale Sleepdienst was verbroken. De kruiser was als oorlogsbuit op weg naar Rotterdam om gesloopt te worden. In 1933 zullen de laatste resten van het schip worden opgeblazen.

Bron: www.deutsche-schutzgebiete.de

 

1904

Ingebruikneming van het Kuststation 'Radio Scheveningen' (Schevenin. Het zendstation is gevestigd in Scheveningen in een niet meer gebruikte loods van Rijkswaterstaat als onderdeel van een Post- en Telegraafkantoor, ressorterend onder de Telegraafdienst. Het nieuwe Kuststation is al op 15 december 1904 technisch gereed, maar wordt op 19 december in gebruik genomen. De bezetting bestaat uit 8 man, waarbij onder andere wordt gewerkt met de Duitse passagiersschepen 'Cap Blanco' en de 'Cap Ortegal' van de Hamburg Süd Amerika Linie en met schepen van de Koninklijke Marine. Het eerste Nederlandse schip, dat met een radio-zend en ontvangstinstallatie zal worden uitgerust is het passagiersschip ss. 'Noordam' van de Holland Amerika-Lijn (1904).

Bron: 'De geschiedenis van de Radio- en Verbindingsdienst' in: 'Vast Werken', jrg. 18 nr. 2 (2003)

 

1903

Door het Koninklijk Aardrijkskundig Genootschap wordt besloten tot de uitzending van een expeditie naar het Sneeuwgebergte van Nederlands Nieuw-Guinea. Eerst in 1905 zal een eerste onderzoek van de Digoel-rivier kunnen plaatsvinden met het gouvernementsstoomschip 'Valk' onder gezaghebber Hondius van Herwaarden. Het gouvernementsstoomschip 'Van Doorn' had reeds eerder, in maart 1902, de monding van de Merauke-rivier opgenomen en aldaar een uiterton gelegd.

Bron: J.J.A. Wijn: 'Tot in de verste uithoeken' (1998)

 

1882

In de Tweede Kamer wordt een wet aangenomen, waarbij het reeds aangelegde Noordzeekanaal door het Rijk volledig zal worden overgenomen. De overname-kosten van het Noordzeekanaal bedragen ongeveer Fl. 40.000.000.- , waarbij de oorspronkelijke Amsterdamsche Kanaal Maatschappij (AKM) in 1883 zal worden geliquideerd. De AKM had te voren te hoge kanaalgelden bedongen, waartegen, met name van de zijde van de reders, veel verzet was gerezen. Uiteindelijk ging het Rijk overstag, ook vanwege het feit, dat de toegang naar Rotterdam via de Nieuwe Waterweg geheel vrij was.

Bron: W. Moojen: '125 jaar Noordzeekanaal' in: 'DBW' jrg. 56 nr. 9 (2001)

 

1860

Het schroefstoomschip derde klasse Zr.Ms. 'Reinier Claeszen', onder commando van de luitenant-ter-zee der tweede klasse I.P.M. Willink, komt bij het eiland Sailoos, ten zuidwesten van Celebes, in actie tegen aldaar operende zeerovers. Tijdens deze actie worden prauwen en woningen in brand gestoken. Bij terugkeer, samen met Zr.Ms. 'Gedeh' en Zr.Ms. Phoenix', worden met Bimanese hulptroepen enige tientallen zeerovers gepakt en kunnen ruim honderd slaven worden bevrijd.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1849

Het Duitse fregat 'Agnes', met aan boord 42 passagiers op weg van New York naar Bremen, vergaat tijdens een zware storm voor de kust van Texel. Pogingen om met twee reddingboten van de stations Den Hoorn en De Krim (NZHRM) het schip te bereiken zullen echter mislukken. Pas later slaagt men er in om de 12 bemanningsleden en 7 passagiers te kunnen redden.

Bron: A. Schol & K. Uitgeest: '...en om hen heen was alles branding' (1994)

 

1847

Vertrek vanaf de rede van Hellevoetsluis van het nieuwe (eerste) schroefstoomschip Zr.Ms. 'Samarang' onder commando van de kapitein-luitenant-ter-zee J.D. Wolterbeek voor een reis naar Nederlands-Indië. Via Kaapstad (aankomst op 3 maart 1848) zal de 'Samarang' onder zeil en stoom op 1 mei 1848 voor het eiland Onrust arriveren. Het is de eerste lange oceaanreis naar Nederlands-Indië met een stoomschip van de Koninklijke Marine, voorzien van een 'waterschroef'.

Bron: J.J.B. den Hollander: 'met een schroefstoomschip over de oceanen in 1847' in: 'TvZ' jrg. 22 nr. 1 (2003)

 

1625

Vertrek van Peter Minuit naar Nieuw-Nederland. Na zijn aankomst zal het in dat jaar (1625) gestichte Nieuw-Amsterdam op het eiland Manhattan, door hem als benoemd directeur-generaal, een jaar later, in 1626, als bestuurlijk centrum van deze nieuwe kolonie, van de Indianen worden gekocht.

Bron: 'het Vaderlandse Geschiedenis boek' (2003)