maritieme kalender

Welkom bij de maritieme kalender van Het Scheepvaartmuseum. Zoek op datum of jaar en ontdek wat er door de eeuwen heen op en rond zee gebeurde.

 
 
 
 
 

maritieme gebeurtenis - 23 april

 

2000

Het vrachtschip ms. 'Inger' van de rederij Wijnne en Barends te Delfzijl, op weg van Kaskinen naar Bremen, loopt in Drogden-kanaal nabij het Hollaender-dybet (in de buurt van Kopenhagen) aan de grond als gevolg van een navigatiefout. Het schip kan met sleepboothulp los komen en later de reis weer vervolgen.

Bron: Uitspraken Raad voor de Scheepvaart, 2002

 

1991

Eerste Golfoorlog: Na het uitbreken van de Eerste Golfoorlog maken Iraakse militairen en Koerdische strijders tegen het Iraakse regime gebruik van het machtsvacuüm dat is ontstaan na de Iraakse nederlaag. De opstand wordt genadeloos neergeslagen, waarna de Koerden vluchten naar de bergen langs de grens tussen Iran en Turkije. Door de Veiligheidsraad worden de lidstaten in april 1991 opgeroepen om tot ondersteuning van de Koerdische vluchtelingen over te gaan door het zenden van troepen. Onder de codenaam 'Provide Comfort' stuurt de Nederlandse regering 400 mariniers en 600 militairen van de Koninklijke Landmacht en drie Alouette-helikopters naar Noord-Irak. De eerste mariniers trekken op 23 april de Turks-Iraakse grens over.

Bron: www.mindef.nl/missies

 

1979

Reddingsboten uit Frankrijk, Noorwegen, Zweden, Polen en Duitsland liggen in de haven van Scheveningen ter gelegenheid van de 13e International Lifeboat Conference, gehouden in hotel Atlantic en tevens in het kader van de viering van het 75-jarige jubileum van de Scheveningse haven. Eén van de schepen is de Westduitse Seenotkreuzer 'Wilhelm Kaisen' (KRS 11) uit 1978.

Bron: 'Haagsche Courant' 23-04-1979

 

1969

De coaster ms. 'Willy' (1969) van H. Tattje en D. Vellinga uit Groningen, op weg van Malaga naar Watchet, vergaat in de Golf van Biscaje tijdens een zware storm na lekkage in de machiekamer. De bemanning kan hierbij worden gered.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

1967

De coaster ms. 'Nelly' (1957) van P.A. Galenkamp uit Delfzijl, op weg van Rotterdam naar Cornwall, zinkt op positie 51.57° N / 03.22° O na een aanvaring met het Zweedse ms. 'Mertainen'. De bemanning kan hierbij worden gered.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

1952

De coaster ms. 'Rabenhaubt' (1939) van E. Smid te Groningen, op weg van New Storeham naar Dendermonde (België) met een lading auto-onderdelen, stoot op de Schelde op het wrak van het gezonken Britse vrachtschip ss. 'Holdernile' (1921) en zinkt. De 'Holdernile' was vlak hiervoor gezonken na een aanvaring met het victory-schip ss. 'Meerkerk' (1945) van de Vereenigde Scheepvaartmaatschappij (VNS). De 'Rabenhaubt' zal naderhand total loss worden verklaard en worden verkocht aan een bergingsbedrijf, die het schip weer zal lichten, herstellen en vervolgens zal verkopen (komt in de vaart als 'Viking').

Bron: 'De Zee' (1953)

 

1944

De zeesleper 'Roode Zee' van L. Smit & Co, onder kapitein Klinge wordt tijdens het verslepen van de z.g. 'Phoenix'-caissons, benodigd voor de geallieerde invasie op 6 juni 1944 voor de Normandische kust (operatie 'Overlord'), nabij Dungeness getorpedeerd door de Duitse schnellboot 'S-'100. Alle 15 opvarenden, inclusief de Britse loods, komen hierbij om het leven. De 'Roode Zee' maakte deel uit van 12 Nederlandse zeesleepboten, die in een gemeenschappelijke pool worden ingezet. Het zijn de zeeslepers 'Amsterdam'. 'Antic', 'Dexterous', 'Donau', 'Ebro', 'Goliath', 'Hudson', 'Schelde', 'Seine', 'Thames' en 'Zwarte Zee'.

Bron: K. de Haas: '1939: Blauwe wimpel voor de 'Roode Zee' in: 'DBW' jrg. 56 nr. 12 (2001)

 

1938

Vertrek vanuit Rotterdam voor de officiële overdrachtsproefvaart met het passagiersschip ss. 'Nieuw Amsterdam', gebouwd op de werf van de Rotterdamsche Droogdok Maatschappij en bestemd als vlaggenschip van de Holland-Amerika Lijn (HAL). Gelijktijdig verliest het passagiersschip ss. 'Statendam' daarmee zijn status als vlaggenschip. Aan boord bevinden zich o.m. minister-president H. Colijn en acht ministers. Door Colijn wordt tijdens deze tocht de rederijvlag gehesen.

Bron: Chris Koning: 'De Nieuw Amsterdam' (1987)

 

1938

Indienststelling van het opleidingsvaartuig Hr.Ms. 'Urania' (ex- 'Tromp', gebouwd in 1928 als prive-zeiljacht op een Haarlemse jachtwerf). Het zeiljacht 'Tromp' wordt door de Koninklijke Marine aangekocht ten behoeve van de practische opleiding voor adelborsten. Grote initiator achter de herintroductie van een zeilend instructievaartuig was de docent zeemanschap van het Koninklijk Instituut voor de Marine, kapitein-luitenant-ter-zee J.H. Coolhaas.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1931

Opening van de Tweede Binnenhaven van Scheveningen door HM koningin Wilhelmina. De koningin en HKH prinses Juliana bezoeken daarbij de logger 'Koolemans Beijnen' (SCH 250) van rederij J.J. van der Toorn Azn.

Bron: www.anpfotoarchief.nl

 

1925

Tewaterlating van het mailschip ms. 'Pieter Corneliszn. Hooft' op de werf van Ateliers et Chantiers de la Loire (St. Nazaire), bestemd voor de Stoomvaart Maatschappij 'Nederland' (SMN). Het schip werd voorafgaande gedoopt door mevrouw Hooft-Labouchere.

Bron: K. de Haas: 'de Indrapoera, P.C. Hooft, Sibajak en Chr. Huygens' in: 'DBW' jrg. 55 nr. 4 (2000)

 

1921

Het vrachtschip ss. 'Karimoen' van de Stoomvaart Maatschappij 'Nederland' (SMN) komt in aanvaring met het ss. 'Helena' van de KNSM nabij de Hembrug op het Noordzeekanaal. De 'Karimoen' loopt daarbij forse schade op aan het achterschip.

Bron: 'De Zee' (1921)

 

1921

Het vrachtschip ss. 'Stad Schiedam' van de Halcyon Lijn uit Rotterdam, op weg van Narvik naar Rotterdam met een lading ijzererts, loopt tijdens dichte mist buiten de Korsfjord bij Bergen (Noorwegen) op een klip. Het vrachtschip weet met forse bodemschade de haven van Bergen nog te bereiken voor de uitvoering van een noodreparatie.

Bron: 'De Zee' (1921)

 

1912

Door de minister van Marine J. Wentholt wordt een commissie ingesteld, die hem van advies moet dienen inzake een mogelijke opheffing van de Rijkswerf te Amsterdam. Enkele weken later wordt een voorstel van de minister om een nieuw pantserschip van 7.000 ton te laten bouwen door een meerderheid van de Tweede Kamer verworpen. Als gevolg hiervan dreigt nu verlies van werkgelegenheid op de Amsterdamse Rijkswerf. Op 6 september 1912 zal door de commissie de minister worden geadviseerd om tot opheffing van de Rijkswerf te Amsterdam over te gaan. De Amsterdamse Rijkswerf zal uiteindelijk op 3 juli 1915 definitief worden gesloten.

Bron: J. Mulder & W.F. Ruygrok: 'Pantserschepen Pantserdekschepen Monitors' (2004)

 

1908

Ondertekening van de Noordzeeverklaring in Berlijn, waarbij Nederland, Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië, Zweden en Denemarken verklaren elkaars territoriale wateren te zullen erkennen.

Bron: 'Marineblad' (1908)

 

1889

Geboorte van Karel Doorman te Utrecht. Tijdens de Eerste Wereldoorlog zal hij een van de pioniers worden van de Marine Luchtvaartdienst. In febr. 1942 wordt hij als schout-bij-nacht belast met het commando over de Combined Striking Force, bestaande uit de American British Dutch Australian Fleet. Tijdens Slag in de Javazee op 27 februari 1942 sneuvelt hij aan boord van zijn vlaggenschip Hr.Ms. 'De Ruyter'.

Bron: J. Verhoog (e.a.): 'Luctor et Emergo 125 jaar Koninklijke Schelde 1875 - 2000' (2001)

 

1879

Indienststelling van de rammonitor 1e klasse Zr.Ms. 'Matador', gebouwd op de werf van de Nederlandsche Stoomboot Maatschappij te Rotterdam en daar op 16 maart 1878 te water gelaten. De 'Matador' zal voornamelijk dienst doen te Hellevoetsluis, Dordrecht en Rotterdam.

Bron: Jt. Mulder & W.F. Ruygrok: 'Pantserschepen, Pantserdekschepen, Monitors' (2004)

 

1848

Strafexpeditie tegen de zeerovers van de Soeloe-archipel (ten noordwesten van Borneo) met de brikken Zr.Ms. 'Koerier' en Zr.Ms. 'Haas', onder commando van de luitenant-ter-zee A.C. van Braam Houckgeest. De zeerovers van Soeloe zijn berucht en goed georganiseerd. Omdat de Soeloe-archipel in een door Spanje, Engeland en Nederland betwist gebied ligt, kon de zeeroverij daar betrekkelijk ongestraft worden uitgeoefend. Door deze expeditie wordt plaatselijk aanzienlijke schade aangericht, die de zeerovers na vertrek weer vrij makkelijk te boven zullen komen.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1783

De Friese Staten besluiten tot een eigenmachtige reductie van hun aandeel in de quote op de Staten van Oorlog. In de loop van de 18e eeuw hadden de Friese Staten telkens weer de Staten-Generaal en de stadhouder gewezen op de benarde financiele toestand van het gewest en het daaruit voortvloeiende onvermogen tot bijstand en onderhoud van o.m. de Friese Admiraliteit. Zo kreeg de Friese Admiraliteit het extra moeilijk na een grote brand in 1771, waarbij het admiraliteitshuis annex secretarie en de bijbehorende magazijnen verloren gingen.

Bron: Th. Roodhuyzen: 'Onfrisse Friese zaken, een admiraliteit in opspraak' in: L. Akveld: 'Kielzog' (2003)

 

1755

In verband met een daartoe uitgevaardigde bepaling dienen marineofficieren voortaan in uniform te verschijnen bij vergaderingen van de Amsterdamse Admiraliteit.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1747

Vijf Britse oorlogsschepen onder de Britse bevelhebber Matthew Mitchell verschijnen ter ondersteuning van de Republiek (aanbod van de koning van Engeland) op de rede van Vlissingen, ter beteugeling van de inval van Franse troepen in Zeeland tijdens de Oostenrijkse Successie Oorlog. Een jaar later, op 30 mei 1748, zal met het sluiten van een wapenstilstand te Aken een einde aan deze oorlog worden gemaakt.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1684

Het VOC-schip 'Afrika' (1673) varende voor de Kamer van Zeeland, onder Christoffel de Vos en op weg van Batavia naar Patria, vergaat tijdens een hevige storm op de Indische Oceaan.

Bron: www.vocsite.nl/schepen/detail.html

 

1637

Vertrek vanuit Vlissingen van Michiel Adriaanszn. de Ruyter, aangesteld als kaperkapitein, zijnde zijn eerste commando in dienst van de Vlissingse reder, de Gebroeders Lampsins, in de strijd tegen de Duinkerker kapers.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1625

Overlijden van stadhouder prins Maurits te Den Haag (geboren te Dillenburg op 13 november 1567), admiraal-generaal van de vijf Admiraliteits-colleges en tweede zoon van Willem van Oranje. Maurits, prins van Orange, had weinig dagelijkse bemoeienissen met de marine en maakte vooral naam als legeraanvoerder en - hervormer.

Bron: 'het Vaderlandse Geschiedenis boek' (2003)

 

1601

Vertrek vanaf de rede van Texel van de vloot van de Oude Compagnie onder bevel van Jacob van Heemskerck met acht - en Wolphert Harmenszn. met vijf koopvaardijschepen naar Oost-Indië. De vloot bestaat uit de 'Gelderland', 'Zeelandia', 'Wachter', 'Utrecht' en het jacht 'Duyfken'. Na 40 weken wordt Straat Soenda bereikt, waar de schepen worden opgewacht door een Portugese vloot, bestaande uit 30 schepen. Na diverse gevechten weet de Hollandse vloot de Portugese blokkade van Bantam te doorbreken en daarmee ook om de Iberische specerijenhandel in handen te krijgen. Na enkele verkenningstochten zal het jacht 'Duyfken' uiteindelijk worden beladen voor de retourreis naar de Republiek.

Bron: 'Duyfken', terug naar Australië in: 'Standby' jrg. 20 nr. 4 (2002)

 

1598

Geboorte van Maerten Harpertszn. Tromp te Brielle, als eerste kind uit het huwelijk van Harpert Maertenszn. en Jannetje Barentsdochter. Op bijna negen-jarige leeftijd vertrekt hij voor het eerst naar zee, als scheepsjongen aangemonsterd op het schip van zijn vader de 'Olifantstromp'. Als luitenant-admiraal gesneuveld tijdens de Eerste Engelse Oorlog in de Zeeslag bij Ter Heijde op 10 augustus 1653.

Bron: R.B. Prud'homme van Reine: 'Ter Navolging' (1992)