maritieme kalender

Welkom bij de maritieme kalender van Het Scheepvaartmuseum. Zoek op datum of jaar en ontdek wat er door de eeuwen heen op en rond zee gebeurde.

 
 
 
 
 

maritieme gebeurtenis - 1 november

 

2006

Tijdens een zeer zware storm boven het Waddengebied met windkracht 9 en uitschieters naar kracht 10 en 11 komen diverse (charter)schepen in nood. De reddingboten 'Annie Jacoba Visser' van Lauwersoog en de 'Koning Willem I' van Schiermonnikoog verlenen assistentie aan charterschepen, die op de Waddenzee met krabbende ankers dreigden te stranden. Bij de hulpverlening aan de kustvaarder 'Cementina' voor de monding van de Eems wordt de reddingboot 'Anna Margaretha' van Ameland ingezet. Tijdens het begeleiden van de kustvaarder wordt de reddingboot door een breker belopen, die het schip drie keer ondersteboven werpt. De reddingboot verspeelt daarbij alle antennes en kon niet meer beschikken over de navigatie- en communicatieapparatuur, als gevolg waarvan het schip een uur lang zoek is. Eerst na enige tijd kan door een zoekende helikopter de varende boot worden gesignaleerd, die met zware schade onderweg is naar Lauwersoog en geen radioberichten meer kan uitzenden.

Bron: persbericht KNRM 02-11-2006

 

2006

Het M-fregat Hr.Ms. 'Van Nes' zal op 1 december 2008 worden overgedragen aan de Portugese marine. Het M-fregat 'Van Galen', dat vanaf medio december, in het kader van UNIFIL, zal worden ingezet voor patrouilletaken langs de Libanese kust, zal vanaf 1 november 2009 onder Portugese vlag worden gebracht. Beide fregatten worden verkocht als gevolg van de uitkomsten van een Marinestudie.

Bron: persbericht KM 01-11-2006

 

2001

Viering 125-jaar Noordzeekanaal: ZKH prins Willem-Alexander en zijn verloofde Maxima vereren het Noordzeekanaal met een bezoekje tijdens een rondgang door Nederland als kennismaking van Maxima met Nederland. Bij de sluiswachterswoning in IJmuiden wordt door de prins van Oranje een herinneringsplaquette onthuld.

Bron: Amports

 

1997

Ter gelegenheid van het 75- jarig jubileum van het Nederlands Scheepvaartmuseum Amsterdam wordt, voor het personeel, de leden van de Vereeniging, en voor belangrijke relaties van het museum, door de directeur, dr. W Bijleveld, een toespraak gehouden. Daarbij presenteert hij zijn visie op de nabije toekomst van het museum : 'Hoe ziet het museum er over een paar jaar uit ?'. Met belangrijke punten als de bouw van het nieuwe museumdepot en de totale herinrichting van het museum.

Bron: 'Zee Magazijn' (1997)

 

1993

Aanvang van de operatie 'Support Democracy', ingevolge een internationaal embargo en diplomatieke druk, teneinde de terugkeer van president Jean Bertrand Aristide naar Haiti weer mogelijk te maken. Op verzoek van de Verenigde Staten besluit de Nederlandse regering aan deze operatie deel te laten nemen door het zenden van een fregat en van een Lockheed P-3C Orion patrouillevliegtuig. Voor deze operatie, die tot half september 1994 zal gaan duren, worden achtereenvolgens het S-fregat Hr.Ms. 'Bloys van Treslong' en de M-fregatten Hr.Ms. 'Karel Doorman' en Hr.Ms. 'Willem van der Zaan' ingezet.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1990

Vertrek vanuit de haven van Scheveningen van het Poolse onderzoekschip 'ORP Arctowski' voor een reis naar het Zuidpoolgebied in het kader van de eerste Nederlandse Antarctische expeditie. Door het vaartuig wordt de wetenschappelijke apparatuur meegenomen van de 19 Nederlandse onderzoekers, die op 1 december vanaf de luchthaven Schiphol naar Antarctica zullen vertrekken.

Bron: www.anpfotoarchief.nl

 

1989

Het vrachtschip ms. 'Arbon' (1968) van Turboship NV uit Willemstad (Curaçao), op weg van Suriname naar Rotterdam, kapseist ter hoogte van Paramaribo (positie 33.39° N / 31.55° W). Twee opvarenden komen hierbij om het leven; de rest van de bemanning weet zich met een reddingsvlot in leven te houden en zal eerst op 6 november worden gered.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

1983

Door de Koninklijke Marine wordt besloten om aan boord van de schepen de telegrafie te beëindigen.

Bron: 'De geschiedenis van de Radio- en Verbindingsdienst' in: 'Vast Werken' jrg. 18 nr. 2 (2003)

 

1976

HM koningin Juliana en ZKH prins Bernhard wonen in IJmuiden de viering van het 100-jarig jubileum van het Noordzeekanaal en IJmuiden (1876 - 1976) bij.

Bron: 'Haarlems Dagblad' (1976)

 

1976

Aan boord van de olietanker 'Chevron Leiden' (1944) van Chevron Tankers NV te Den Haag, op weg van Batangas naar Bahrein, doet zich een explosie voor in een stoomturbine op positie 06.15° N / 91.40° W. Tien dagen later wordt het schip Singapore binnengebracht en later in beschadigde toestand verkocht aan de Oceanic Petroleum Company te Panama. Deze zal het schip later verkopen voor de sloop in Taiwan.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

1974

Onder invloed van een proces van vermaatschappelijking binnen de krijgsmacht treden ingrijpende wijzigingen op in de Wet op de Krijgstucht. Zo worden de krijgstuchtelijke straffen als licht - , verzwaard - en streng arrest (met een maximum van 14 dagen) afgeschaft. Uitzondering hierop zijn de krijgstuchtelijke straffen berisping en strafdienst, Voor deze krijgstuchtelijke straffen komt in de plaats een door de commandant op te leggen geldboete van max. fl. 50.-

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1974

Opening door HKH prinses Beatrix van de jubileumtentoonstelling 'Ontmoeting met het Reddingwezen' in het Nederlands Scheepvaartmuseum Amsterdam. Het betreft hier het 150-jarig jubileum van de Koninklijke Noord- en Zuid Hollandsche Redding Maatschappij (KNZHRM) en de Koninklijke Zuid Hollandsche Maatschappij tot Redding van Schipbreukelingen (KZHMRS).

Bron: 'Jaarverslag VNHSM' (1974)

 

1968

Het in maart 1968 buiten dienst gestelde directievaartuig 'Christiaan Brunings', van Rijkswaterstaat in Hellevoetsluis, wordt na een 68-jarige onafgebroken vaarperiode overgedragen - en toegevoegd aan de collectie van de Vereeniging Nederlandsch Historisch Scheepvaart Museum. Het schip zal een vaste ligplaats krijgen aan de steiger van het t.z.t. nog te restaureren 's Lands Zeemagazijn. Dankzij de financiele steun van enkele grote Nederlandse scheepswerven kan de aanschaf van de 'Christiaan Brunings' worden gerealiseerd.

Bron: E.K. Spits: 'ss. Christiaan Brunings' (2000)

 

1962

Het 40-jarig jubileum van het Nederlands Historisch Scheepvaart Museum wordt herdacht met een bijeenkomst in het Concertgebouw, waarbij door de minister van Onderwijs Kunst en Wetenschappen, Mr. Y. Scholten, een toespraak wordt gehouden. Hiernaast spreekt de v.m. burgemeester van Amsterdam, mr. G. van Hall, de wens uit dat binnen afzienbare tijd een ruimere en statiger behuizing ten behoeve van de veelomvattende collectie gerealiseerd zou moeten worden.

Bron: brochure 'Schatkamer der Scheepvaart' (1966)

 

1960

Alle strijdkrachten op en rond Nederlands Nieuw-Guinea worden, in verband met de opgelopen politieke spanningen tussen Nederland en Indonesie, onder eenhoofdig operationeel bevel gebracht van de Commandant Strijdkrachten in Nederlands Nieuw-Guinea (CO STRING) . Met deze functie wordt de Commandant Zeemacht Nederlands Nieuw-Guinea belast.

Bron: J. Hoffenaar & B. Schoenmaker: 'Met de blik naar het Oosten' (1990)

 

1951

Door ZKH prins Bernhard wordt in IJmuiden, ten behoeve van het binnenkomende - en uitgaande scheepvaartverkeer, de nieuwe radar-installatie in gebruik genomen.

Bron: 'Jaarboek van de Marine' (1951)

 

1951

Inwerkingtreding van de Wet Goederenvervoer Binnenscheepvaart. Direkt na beëindiging van de Tweede Wereldoorlog lag de Nederlandse binnenvaartvloot er voor een groot gedeelte werkeloos bij. Door de Tweede Kamer werd de regering vervolgens om nieuwe steunmaatregelen gevraagd, die uiteindelijk resulteren in de Wet Goederenvervoer Binnenscheepvaart. Ook nu zal het principe van de evenredige vrachtverdeling (EV) via de scheepvaartbeurs gehandhaafd blijven, ondanks de verkettering van deze beursdwang door de verladers.

Bron: www.vaart.nl

 

1947

Ter gelegenheid van het vijfentwintig-jarig jubileum van het Nederlands Historisch Scheepvaart Museum vindt de uitgave van het boek 'Een Rondgang langs de Verzameling' plaats.

Bron: H. Hazelhoff Roelfzema: 'Roeien met de riemen...' (1991)

 

1944

Uitvoering van de landingsoperaties 'Infatuate I en II', respectievelijk bij Vlissingen en Westkapelle op Walcheren. Vanuit zee wordt door het Britse slagschip HMS 'Warspite' de kust beschoten. Na het RAF-bombardement op de zeedijk bij Westkapelle op 3 oktober 1944 vinden de Britse landingsoperaties plaats. Van de landingseenheden maken ook de eerste Nederlandse, in Engeland opgeleide commando's, behorende tot Dutch Troop nr. 10, deel uit. Zij stuiten daarbij op zwaar verzet van de Duitse troepen. 17 van de 25 landingsvaartuigen zinken of raken zwaar beschadigd; meer dan 370 man worden gedood of raken gewond. Eerst op 6 november 1944 kan Middelburg worden bevrijd.

Bron: A. Hakkert: 'Wel vergeven, niet vergeten' (2003)

 

1938

De chef van de Marine Radiodienst wordt tevens belast met de operationele leiding van de Verbindingsdienst. Korte tijd later wordt vanuit Den Haag een geheime radioverbinding met de Britse Admiraliteit onderhouden. Met deze geheime radioverbinding kunnen voorbereidingen worden getroffen voor een mogelijke evacuatie van de Koninklijke Marine, die uiteindelijk, een kleine anderhalf jaar later, met de Duitse inval tijdens de mei-dagen van 1940 zou moeten gaan plaatsvinden.

Bron: 'van Morse tot Satelietcommunicatie' in: 'Van Boord', jrg. 7 nr. 27 (2004)

 

1937

Inwerkingtreding van de Wet op de Zeevaartdiploma's, waarbij een regeling van kracht wordt voor de exameneisen van kapiteins, stuurlieden en machinisten. Bovendien wordt met deze wet een onderscheid gemaakt tussen de verschillende soorten zeevaart, welke voortaan wordt aangegeven met de termen: Grote Handelsvaart (GHV), Kleine Handelsvaart (KHV), Grote Sleepvaart (GSV) en Kleine Sleepvaart (KSV).

Bron: J.E. Korteweg: 'Hollands Glorie? de Nederlandse Zeesleepvaart als nationaal symbool' (2000)

 

1928

De Koninklijke Nederlandsch-Indische Luchtvaart Maatschappij (KNILM) opent, als eerste luchtvaartbedrijf in het Verre Oosten, een geregelde lijnverbinding tussen Batavia-Bandoeng en weer terug naar Batavia.

Bron: 'Stabelan' (augustus 1982)

 

1924

HM koningin Wilhelmina brengt een bezoek aan het Nederlands Historisch Scheepvaart Museum in verband met de tentoonstelling 'Nationaal Huldeblijk', zijnde het 100- jarig jubileum van de Noord- en Zuid-Hollandsche Redding Maatschappij en de Zuid-Hollandsche Maatschappij tot Redding van Schipbreukelingen.

Bron: 'jaarverslag VNHSM' (1924)

 

1916

Inwerkingtreding van de Stuwadoorswet, waarmee tevens de inspectie van de havenarbeid in het leven wordt geroepen.

Bron: 'Maritiem Nederland' (1996)

 

1913

Tewaterlating van het mailschip ss.'Insulinde', bestemd voor de Rotterdamsche Lloyd, op de werf van de Koninklijke Maatschappij 'De Schelde' te Vlissingen (onder bouwnr. 150).

Bron: J. Verhoog (e.a.): 'Luctor et Emergo 125 jaar Koninklijke Schelde 1875 - 2000' (2001)

 

1909

Het vrachtschip ss. 'Zeeburg' (1899) van de Stoomvaart Maatschappij 'Amsterdam', op weg van Rotterdam naar Jacksonville (Florida) met een lading kustmest en stukgoederen, strandt vlak voor Jacksonville tijdens een plotseling opkomende storm. Het schip breekt doormidden en moet vervolgens als verloren worden beschouwd. De bemanning wordt gered.

Bron: 'De Zee' (1910)

 

1907

Voltooiing van de werkzaamheden aan het vernieuwde Noordzeekanaal (verbreding en uitdieping), ingevolge de daartoe door de Tweede Kamer aangenomen wet van 7 juni 1899.

Bron: W. Moojen: '125 jaar Noordzeekanaal' in: 'DBW' jrg. 56 nr. 9 (2001)

 

1898

Indienststelling van het schroefstoomschip der 4e klasse Hr.Ms. 'Siboga', gebouwd op de werf van de Nederlandsche Scheepsbouw Maatschappij te Amsterdam.

Bron: C.P.P. van Romburgh: 'De reiscamera van G. Tydeman' in: 'De ontdekking van de wereld' (2003)

 

1897

Inwerkingtreding van de voorschriften voor het voeren van boordlichten door binnenvaartschepen. Nog in 1898 blijkt dat deze in vele gevallen nog zeer gebrekkig zijn. Dit blijkt in het bijzonder bij die schepen, die nooit over de landgrens kwamen en niet van de benodigde lantaarns zijn voorzien. Iedere nacht kan men waarnemen, dat de rode en groene signaallichten van achteren even duidelijk zichtbaar zijn als die van voren. Men staat dus voor de vraag: ziet men een tegemoetkomende stoomboot, waarvan de kapitein uit onzekerheid de rode lantaarn aan stuurboord en de groene aan bakboord heeft opgesteld, of heeft men te doen met een stilliggende stoomboot, waarvan de goed opgestelde lantaarns niet volgens de voorschriften bedekt zijn.

Bron: weekblad 'Schuttevaer' 22-01-1898

 

1886

Het mailschip ss. 'Prins Hendrik' van de Stoomvaart Maatschappij 'Nederland' (SMN) wordt op de rede van Aden aangevaren door het ss. 'Hubbuck'. Het schip moet direkt hierna worden verlaten en zinkt vervolgens. Een jaar later, in 1887, zal het schip worden gelicht en verkocht aan India en als 'Sultan' weer in de vaart worden gebracht. De 'Sultan' zal in 1897 vergaan.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

1876

Officiële opening van het Noordzeekanaal door ZM koning Willem III, aan boord van het vanuit zee naar IJmuiden binnenvarende raderstoomschip 'Stad Breda' van de Stoomvaart Maatschappij 'Zeeland'. Koning Willem III wordt daarbij begroet met 101 saluutschoten op het moment dat de 'Stad Breda' de nieuwe Zuidersluis passeert. Hierna wordt, als eerste schip, het ss. 'Rembrandt' van de KNSM in de Zuidersluis geschut.

Bron: W. Moojen: '125 jaar Noordzeekanaal' in: 'DBW' jrg. 59 nr. 9 (2001)

 

1873

De Engelse schoener 'Emma' strandt op de Razende Bol tijdens zware weersomstandigheden. De roeireddingboot van het station Nieuwediep (NZHRM), met als schipper J. Koningsteijn en gesleept door de stoomsleepboot 'Archimedes', weet, met stormvlagen uit het zuidzuidwesten en desondanks de ondiepte bij de Razende Bol, onder de meest moeilijke omstandigheden de vijfkoppige bemanning uit het want van de 'Emma' te redden.

Bron: www.knrm.nl

 

1847

Vertrek vanaf de rede van Vlissingen van Zr.Ms. 'Prins van Oranje', onder bevel van prins Hendrik 'de Zeevaarder', voor een reis naar Madeira en terug. Deze reis wordt o.m. ondernomen om zijn broer, prins Alexander, over te brengen naar een klimaat, waar hij misschien genezing zou kunnen vinden van de tuberculose, waaraan hij lijdende is. Op 15 december keert de 'Prins van Oranje' weer terug op de rede van Vlissingen.

Bron: Ph. M. Bosscher: 'Prins Hendrik de Zeevaarder' (1975)

 

1841

Indienststelling van de brik Zr.Ms. 'Arend', gebouwd bij de Rijkswerf te Rotterdam en aldaar op 14 januari 1839 te water gelaten. Direct na de indienststelling vertrekt de 'Arend' op 16 november vanaf de rede van Hellevoetsluis naar Nederlands-Indië. Aankomst op de rede van Batavia op 1 mei 1842.

Bron: P. Vermeulen: 'Schepen van de Koninklijke Marine en die der GM' (1962)

 

1841

Afschaffing van het eeuwen oude privilege van het zogenaamde 'kapiteinszeuntje' door de minister van Marine J.C. Baud. Hierbij hadden commanderende officieren het (gewoonte) recht om hun eigen zoon aan boord te nemen, die daarvoor een vergoeding ontving. Vaak kwam het voor, dat de betreffende zoon niet zou meevaren, terwijl de hierop betrekking hebbende vergoeding dan wel weer werd opgestreken.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1780

De Heeren XVIII van de VOC besluiten op voorstel van de Kamer Amserdam van de VOC om een nieuw scheepskameel te bouwen. Het oude scheepskameel, gebouwd in 1755, was reeds 477 keer gebruikt en is in slechte staat. De VOC-Kamer Enkhuizen krijgt daarbij toestemming tot het bouwen van een scheepskameel.

Bron: VOC-archief

 

1755

Door een zware aardbeving van 9 op de schaal van Richter, met het epicentrum op 200 kilometer van Cape St. Vincent, worden Portugal (en haar hoofdstad Lissabon) en delen van de Middellandsezeekust zwaar getroffen. Na een beving waarbij al veel gebouwen instorten in de stad Lissabon, vluchten velen het strand en de rivier de Taag op, waar zij zich veilig wanen, maar verdrinken door het onverwacht aanstormende water (tsunami). De beving is in grote delen van Europa te voelen. In mindere mate zijn vloedgolven, ook langs de Nederlandse Noordzeekust, waar te nemen.

Bron: http://nisee.berkeley.edu/lisbon/

 

1657

De kolonie Essequebo wordt door de West-Indische Compagnie overgedragen aan de Staten van Zeeland.

Bron: D.F. Scheurleer: 'Herinneringsdagen uit de Nederlandsche zeegeschiedenis' (1913)

 

1640

Door de Staten-Generaal wordt de Zee-Hoofdman Liedekercken naar Marokko gezonden, met het doel om aldaar handelsbetrekkingen aan te knopen. Hij zal aldaar 45 christenslaven weten vrij te kopen voor een bedrag van fl. 17.042.

Bron: D.F. Scheurleer: 'Herinneringsdagen uit de Nederlandsche zeegeschiedenis' (1913)

 

1597

Terugkeer en verwelkoming in Amsterdam van de groep van 12 overlevenden van de derde Nederlandse expeditie naar het Noorden onder Jacob van Heemskerck, bekend geworden door de overwintering op Nova Zembla. De andere expedtieleider Willem Barentszoon was reeds ernstig lichamelijk verzwakt door deze overwintering en tijdens de terugreis op 24 juni 1597 overleden.

Bron: D.F. Scheurleer: 'Herinneringsdagen uit de Nederlandsche zeegeschiedenis' (1913)

 

1585

Oprichting van het College ter Admiraliteit van Holland, waarbij door de Staten van Holland en Zeeland stadhouder prins Maurits van Nassau, zoon van de in 1584 vermoorde prins Willem van Oranje, als kapitein-generaal en admiraal van hun gewesten, tot voorzitter wordt benoemd.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1570

De zeer zware storm 'Allerheiligenvloed' slaat grote delen van de Nederlandse kust weg. Bij deze tweedaagse zware noordwesterstorm komen ongeveer 20.000 mensen om het leven. In Scheveningen wordt een deel van het dorp weggespoeld. De oorspronkelijk in het midden van het dorp staande kerk staat nu op het uiterste westerlijke deel.

Bron: D.F. Scheurleer: 'Herinneringsdagen uit de Nederlandsche zeegeschiedenis' (1913)