maritieme kalender

Welkom bij de maritieme kalender van Het Scheepvaartmuseum. Zoek op datum of jaar en ontdek wat er door de eeuwen heen op en rond zee gebeurde.

 
 
 
 
 

maritieme gebeurtenis - 23 november

 

2003

Diefstal van de 'Loden Verrader': Door de bemanning van het S-fregat Hr.Ms. 'Bloys van Treslong', stationschip van de Nederlandse Antillen en Aruba tot 11-2003, wordt uit het Maritiem Museum op Curaçao de 'Loden Verrader' ontvreemd. Het boegbeeld is nu tijdelijk in beheer bij de bemanning van het schip. Volgens de overlevering sierde het boegbeeld de 'Loden Verrader' het fregat 'Alphen', dat op 19 september 1778 als gevolg van een explosie in de haven van Willemstad de lucht in vloog. Het beeld zal met het nieuwe stationsschip, het fregat Hr.Ms. 'Van Galen', weer naar de West worden teruggebracht.

Bron: 'Alle Hens' (2003)

 

2001

Verhuizing van het Nederlandse Kustwachtcentrum vanuit IJmuiden naar de Nieuwe Haven in Den Helder. De Koninklijke Marine, Kustwacht en het Korps Landelijke Politie Diensten / Dienst Noordzee houden voortaan kantoor in één gebouw. De verhuizing vanuit IJmuiden naar Den Helder betekent bovendien de overgang naar het digitale tijdperk. De officiële opening van het nieuwe gebouw zal in december plaatsvinden. Het gebouw van het voormalige kuststation 'Scheveningen Radio', eigendom van de KPN in IJmuiden, zal voorlopig leeg blijven staan.

Bron: Kustwacht 23-11-2001

 

1979

De hopperzuiger ms. 'Noordzee' (1970) kapseist op de Noordzee.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

1966

Doopplechtigheid door HKH prinses Margriet van het opleidingsschip ms.'Prinses Margriet' van de Stichting Koninklijk Onderwijsfonds voor de Scheepvaart (KOF) te Amsterdam, liggend aan de Surinamekade te Amsterdam, bij overname van de bouwwerf A. Vuijk & Zonen Scheepswerf te Capelle a/d IJsseel. Het reeds op 3 mei 1966 te water gelaten schip biedt plaats aan 36 leerlingen van de landelijke zeevaartscholen. Met de 'Prinses Margriet' zullen in het kader van het praktisch zeevaartonderwijs 12 daagse instructiereizen worden gemaakt in de West-Europese wateren. In 1996 zal het schip worden overgedragen aan het Maritiem Instituut Willem Barentsz, Terschelling (en in 2001 vervolgens aan de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden). In juli 2002 zal de 'Prinses Margriet' worden verkocht aan United Yacht Charters te Maarssen en verbouwd worden tot het luxe jacht 'Sherakan'. (huurprijs 320.000 euro per week, inclusief een 19-koppige bemanning).

Bron: www.koopvaardij.web-log.nl

 

1963

Oprichting van de DN IJszeilvereniging Nederland (Koninklijke goedkeuring zal volgen op 15 juli 1971). Het doel van de vereniging is het propageren en het bevorderen van het ijszeilen, speciaal het wedstrijdzeilen in de z.g. DN klasse. De ijszeiler DN, ontworpen naar aanleiding van een prijsvraag in de Amerikaanse krant Detroit News in 1937, is uitgegroeid tot de enige grote ijszeilklasse ter wereld. In 1962 werd de DN in Nederland geintroduceerd en sindsdien zullen er in Nederland ongeveer 800 stuks worden gebouwd.

Bron: www.ijszeilen.nl

 

1946

Oprichting van de Nederlandse Vereniging tot Adoptie van Schepen (NEVAS). Doelstelling van de vereniging is het wekken van belangstelling bij de schooljeugd voor de scheepvaart door het adopteren van Nederlandse schepen. Ook met het schrijven van brieven door de lagere schoolklassen aan de diverse bemanningen van geadopteerde schepen en, indien mogelijk, een bezoek aan het door de betreffende school geadopteerde schip. De NEVAS-gedachte zal spoedig blijken aan te slaan: in vrij korte tijd zullen een paar honderd Nederlandse schepen (m.n van de grotere rederijen) door diverse scholen worden geadopteerd.

Bron: B. van Lange & B. Kruidhof: 'Van deur tot deur over zee' (2000)

 

1943

Door prins Bernhard wordt in de Engelse havenplaats Barrow-in-Furnes de onderzeeboot Hr.Ms. 'Zwaardvisch' in dienst gesteld. De boot wordt onder commando van de luitenant-ter-zee der eerste klasse H.A.W. Goossens gesteld.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1942

Na een verblijf van circa 9 maanden op de rede van Makassar, als drijvend ziekenhuis voor het krijgsgevangenkamp aldaar, wordt het hospitaalschip ss.'Op ten Noort' (1927) van de Koninklijke Paketvaart Maatschappij onder Japanse vlag als 'Tenno Maru' in de vaart gebracht en nog diezelfde dag naar Yokohama gevaren, waar het schip op 5 december 1942 zal arriveren. De 44 Nederlandse bemanningleden, inclusief artsen en verplegend personeel, worden in Japan krijgsgevangen gemaakt. De 'Op ten Noort' zal vanaf november 1944 verder als hospitaalschip 'Hikawa Maru nr. 2' worden ingezet.

Bron: A.R. Kelder: Het ss. 'Op ten Noort' in: 'DBW' jrg. 58 nr. 12 (2003)

 

1942

Russische troepen omsingelen bij Stalingrad het Duitse 6e leger, onder bevel van de generaal Paulus, die op 13 september 1942 een grootschalig offensief in Rusland was begonnen, met het doel om de stad Stalingrad te veroveren.

Bron: A. Hakkert: 'Wel vergeven, niet vergeten' (2003)

 

1941

De groep Engelandvaarders 'Contact Holland', onder leiding van Erik Hazelhoff Roelfzema, maakt vanuit Engeland een eerste landing op het strand van Scheveningen. Doel van deze operatie is de Nederlandse regering in Londen in contact te brengen met het verzet in Nederland. Tijdens de landing is slechts weinig maanlicht, een voorwaarde om ongezien aan land te kunnen komen. Hazelhoff Roelfzema en zijn collega-Engelandvaarder Peter Tazelaar vertrokken aan boord van de Britse motortorpedoboot '320'. Tazelaar is gekleed in een waterdicht pak, waaronder een smetteloze smoking zit. Vanaf de motortorpedoboot roeien ze naar de kust; de laatste meters waden zij door het water.

Bron: 'Haagsche Courant' 08-11-2002

 

1940

De vrachtschepen ss. 'Bussum' (1917) en 'Ootmarsum' (1920) van de Stoomvaart Maatschappij 'Oostzee' (Vinke & Co) worden, beiden varende in konvooi SC 11 van Sydney naar Groot-Brittannië, onder resp. de kapiteins L. Wulp en J. de Vries, in het noordelijk deel van de Atlantsche Oceaan door de Duitse onderzeeboot 'U 100' getorpedeerd en tot zinken gebracht. Hierbij komen van de 'Ootmarsum' 25 opvarenden om het leven. De opvarenden van de 'Bussum' kunnen allen worden gered door een escorteschip. Het ss. 'Hilversum', eveneens van dezelfde rederij, en varende in hetzelfde konvooi kan behouden Engeland bereiken en zal de Tweede Wereldoorlog weten te overleven.

Bron: L.L. von Münching: 'De Nederlandse koopvaardij in WO II' (1978)

 

1940

Tewaterlating van de kanonneerboot 'K 1' bij Machinefabriek en Scheepswerf P. Smit Jr. in Rotterdam, bestemd voor de Duitse Kriegsmarine. Tijdens de meidagen van 1940 werden door de Duitsers drie bij P. Smit Jr. in aanbouw zijnde Nederlandse kanonneerboten gevorderd. De schepen zullen in de loop van 1941 door de Duitse marine in dienst worden gesteld en in gebruik worden genomen voor de Oostzee. Alleen de 'K 3' (1941) zal ongedeerd uit de oorlog komen en door de Koninklijke Marine in mei 1945 in gebruik worden genomen als Hr.Ms.'Van Speyk' (tot 1960).

Bron: L.L. von Münching: 'De bouw van Ned. zeeschepen op Ned. werven tijdens de bezetting' in: 'DBW' jrg.56 nr.2 (2001)

 

1923

De galjoot 'Waterrat' van schipper/eigenaar Klaas Albers uit Groningen, op weg van Memel naar Amsterdam met een lading hout, strandt tijdens slechte weersomstandigheden, gepaard gaande met met sneeuwbuien op de Oostkust van Gotland en wordt vervolgens tot wrak geslagen. Zowel de bemanning als de lading kunnen worden gered.

Bron: 'De Zee' (1924)

 

1917

De tweemastgaffelschoener 'Zwaluw' (1910) onder schipper J. Wester uit Groningen, op weg van Rotterdam naar Göthenburg met een lading vruchten, strandt tijdens slecht zicht bij Husby Klit nabij Rinkjöbin (Denemarken). Zowel de bemanning als de lading kunnen worden gered. Het schip schip zal uiteindelijk in Denemarken als wrak worden verkocht.

Bron: 'De Zee' (1918)

 

1913

Aan boord van het vrachtschip ss.'Kangean', op thuisreis naar Nederland met o.a. een lading koffie, thee, rubber, parafine en tabak, breekt voor de Portugese kust in één van de ruimen brand uit, waardoor het schip Lissabon moet aanlopen en vervolgens onder water moet worden gezet. Na het blussen van de brand en het lossen van een deel van de lading kan het schip op 9 december 1913 de reis naar Amsterdam weer vervolgen.

Bron: 'De Zee' (1914)

 

1898

Tewaterlating van het opnemingsvaartuig Hr.Ms. 'Van Gogh', gebouwd op de werf van P.Smit jr. te Rotterdam, bestemd voor de Indische Militaire Marine.

Bron: D.F. Scheurleer: 'Herinneringsdagen uit de Nederlandsche zeegeschiedenis' (1913)

 

1890

Overlijden van Koning Willem III in het paleis Het Loo te Apeldoorn, na een 31-jarige regeerperiode (1849 - 1890) als derde Nederlandse koning. De begrafenis en bijzetting zal op 5 december plaatsvinden in de Nieuwe Kerk te Delft. Mede in verband met de troonopvolging wordt hij opgevolgd door zijn 10-jarige dochter prinses Wilhelmina, waarbij haar moeder, koningin Emma van Waldeck Pyrmont, als koningin-regentes zal optreden tot haar achttiende verjaardag.

Bron: 'het Vaderlandse Geschiedenis boek' (2003).

 

1889

Muiterij aan boord van het Duitse ss.'Chow-Chow-Flow' door 300 Chinese koelies, op weg van Hong Kong naar Deli (Nederlands Indië) ter hoogte van Riouw. Een gewapend detachement van Hr.Ms. 'Prins Hendrik' weet de bemanning van het schip op de brug te overmeesteren en vervolgens met harde hand de orde aan boord weer te herstellen. Besloten wordt het schip naar Deli te begeleiden en de reeds gevangen genomem muiters aldaar op te sluiten.

Bron: W.J. Cohen Stuart: 'De Nederlandsche Zeemacht van 1889 - 1915' (1937)

 

1877

Door de roeireddingboot van de NZHRM (station Zandvoort) kunnen drie opvarenden van het schip 'Paul Ernst' worden gered.

Bron: gedenkboek der Noord- en Zuid-Hollandsche Redding-Maatschappij '1824-1924, 100 jaren reddingwerk'

 

1813

In Amsterdam komt het volk in opstand tegen het Franse bewind. Nog diezelfde nacht wordt de Franse keizerlijke adelaar boven de poort van de marinewerf in Amsterdam afgerukt en verbrand. Onder leiding van de voormalige equipagemeester van de Admiraliteit van Amsterdam, schout-bij-nacht J.S. May, worden de douanehuisjes aan de Buitenkant en die op het Kadijksplein in brand gestoken. De Nationale Garde stelt zich vervolgens, onder leiding van kapitein Falck, op bij de Kattenburgerbrug, die toegang geeft tot het marinecomplex. In grote haast wordt door de prefet de Marine te Amsterdam, Truquet, zijn bestuur en administratie overgedragen aan de schout-bij-nacht G. Verdooren, waarna hij spoorslags zal vertrekken. Twee dagen hierna legt Verdooren, daags daarvoor belast met de directie der marine van het 1e arrondissement van Holland te Amsterdam en bevorderd tot vice-admiraal, voor het nieuwe 's lands voorlopige bestuur, de eed af.

Bron: H. Herman: 'Onze Zeemacht tijdens de Fransche overheersing 1810 - 1814' (1923)

 

1668

De Amsterdamse koopvaarder 'de Vrede van Breda', onder Jacob Jan Volckerts, weet bij Kaap Vincent met 30 man de aanval van een Algerijns kapersfregat, uitgerust met 28 stukken en 400 man, af te slaan.

Bron: D.F. Scheurleer: 'Herinneringsdagen uit de Nederlandsche zeegeschiedenis' (1913)

 

1659

Na een bloedige veldslag en een hevig bombardement, ten tijde van de Vierde Noordse Oorlog, volgt de verovering van Nyborg op het Deense eiland Funen door de laningstroepen van de gecombineerde Deens-Nederlandse vloot, bestaande uit 52 schepen met 4.000 man, onder het opperbevel van de vice-admiraal Michiel Adriaenszn. de Ruyter. Met de verovering van Nyborg op de Zweden komt het eiland Funen weer in Deense handen. Na een half jaar zal door de Denen met Zweden een vredesregeling worden gesloten, waarbij een vrije vaart door de Sont, ook aan oorlogsschepen, zal worden toegestaan.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)