maritieme kalender

Welkom bij de maritieme kalender van Het Scheepvaartmuseum. Zoek op datum of jaar en ontdek wat er door de eeuwen heen op en rond zee gebeurde.

 
 
 
 
 

maritieme gebeurtenis - 1 oktober

 

2005

Het voormalige hospitaalschip 'J. Henry Dunant' (1973) van het Nederlandse Rode Kruis vertrekt via Delfzijl naar Rusland. In St. Petersburg zal het schip door de nieuwe eigenaar worden opgeknapt en weer als hotelschip in de vaart worden gebracht. Vanaf 1996, het jaar dat Scheepswerf De Hoop te Tolkamer het nieuwe schip met dezelfde naam had opgeleverd en het oude schip uit de vaart werd genomen, lag het schip opgelegd in Lobith.

Bron: http://koopvaardij.web-log.nl/

 

2005

Onthulling van het monument voor omgekomen vissers op de Boulevard in Katwijk. Het monument op de boulevard bestaat uit een aantal stalen platen. Daarop worden de namen vermeld van 275 Katwijkse mannen, die de afgelopen 85 jaar tijdens hun werk op zee om het leven zijn gekomen. Vooral tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn veel Katwijkse zeelieden verdronken.

Bron: Vereniging Lokale Omroep Katwijk & Valkenburg - VLOK

 

2003

De wateren in Friesland krijgen officieel een Friese naam, waarmee de Nederlandse benaming komt te vervallen. 90 procent van de 31 Friese gemeenten is akkoord gegaan met de plannen voor deze aanpassing. Wateren die meerdere provincies en landen bestrijken behouden wel hun Nederlandstalige benaming, zoals IJsselmeer, Waddenzee, Noordzee en Prinses Margrietkanaal. Bekende meren als het Sneekermeer en het Tjeukemeer heten binnenkort respectievelijk Snitsermar en Tsjukemar.

Bron: persbericht ANP 01-10-2003

 

1995

Wijziging van de Loodsenwet en de Scheepvaartverkeerswet, waarbij de loodsplicht voor lage kruiplijncoasters en rijnschepen wordt opgeheven.

Bron: www.loodswezen.nl

 

1993

Squadron 321 van de Marine Luchtvaartdienst (VSQ 321) verliest haar operationele status en wordt omgevormd tot het opleidings-squadron voor de Lockheed-Orion P-3C in plaats van het per die datum opgeheven trainings-squadron VSQ 2. Vanaf 1989 leende het squadron de Orion-vliegtuigen van squadron 320 en maakten gezamenlijk deel uit van de 'Groep Maritieme Patrouillevliegtuigen' (MARPAT) vanaf het Marinevliegkamp Valkenburg.

Bron: 'Jaarboek van de Marine' (1993)

 

1983

Indienststelling van het twaalfde en laatste standaardfregat Hr.Ms. 'Pieter Florisz', behorende tot de 'Kortenaer'-klasse, gebouwd op de werf van de Koninklijke Maatschappij 'De Schelde' (KMS) te Vlissingen. De laatste twee standaardfregatten zullen worden afgebouwd als luchtverdedigingsfregatten.

Bron: J. Verhoog (e.a.): 'Luctor et Emergo 125 jaar Koninklijke Schelde 1875 - 2000' (2001)

 

1975

De laatste vlucht van een S2F Grumman-Tracker van de Marine Luchtvaartdienst (MLD). De '159' en de '160' vliegen van het Marinevliegkamp Valkenburg (MVKV) bij Katwijk naar het MVK De Kooy (Den Helder) om aldaar te worden opgeslagen. Als vervanger van de Grumman Tracker is de Brequet Atlantic als maritiem patrouillevliegtuig in dienst gekomen van de MLD.

Bron: Jaarboek van de Marine (1975)

 

1971

Benoeming van de oud- minister van Buitenlandse Zaken mr. J.M.A.H. Luns tot secretaris-generaal van de NAVO. Hij zal deze functie tot 25 juni 1984 bekleden.

Bron: www.parlement.com

 

1962

Souvereiniteitsoverdracht van Nederlands Nieuw-Guinea aan de Verenigde Naties. Ingevolge het Akkoord van New York van 15 augustus 1962 en de afgesloten wapenstilstand van 18 augustus wordt het bestuur van Nederlands Nieuw-Guinea overgedragen aan de United Nations Tempory Executive Authority (UNTEA). Volgens dit Akkoord zal de UNTAE het gebied van Nieuw-Guinea vevolgens per 1 mei 1963, onder de naam Irian Jaya, aan Indonesië moeten overdragen. Eind 1962 zullen alle uitgezonden militaire eenheden weer in Nederland terugkeren. Hiermee eindigt een periode van ruim 350 jaar Nederlandse aanwezigheid in het Verre Oosten.

Bron: A.P. Euser: 'Het conflict om Nieuw Guinea' in: 'DBW' jrg. 54 nr. 12 (1999)

 

1958

Het vrachtschip ms. 'Ghanakust' (1939) van de Hollandsche Stoomboot Maatschappij (HSM), op weg van Antwerpen naar Duala, komt in aanvaring in de monding van de Gironde met het Spaanse ms. 'Monte Urbassa' en zinkt gedeeltelijk. In december 1958 zal het schip worden verkocht voor de sloop.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

1957

Indienststelling van de onderzeebootjager Hr.Ms. 'Utrecht', gebouwd op de werf van de Koninklijke Maatschappij 'De Schelde' in Vlissingen.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1952

Het vrachtschip ms. 'Luctor' (1935) van NV 'Innega' uit Rotterdam, op weg van Guernsey naar Dover, vergaat tussen Kaap Levi en Barfleur ( Frankrijk ) tijdens een zware storm na het schuiven van de lading. Acht bemanningsleden weten nog in de sloep te kunnen komen, maar deze zal tot tweemaal toe omslaan. Uiteindelijk weet een Franse visser de opvarenden te redden. Drie bemanningsleden komen hierbij om het leven.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

1950

Oprichting van het Marine Bewakingskorps (MBK). Het korps, belast met de bewaking en beveiliging van de verschillende marineobjecten, kon worden opgebouwd uit de bestaande werf-politie, andere bewakingsafdelingen en uit de overbodig geworden marine-politie van het voormalige marineetablissement in Soerabaja.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1949

Thuiskomst in de Rotterdamse haven van de torpedobootjager Hr.Ms.'Tjerk Hiddes', na een periode van twee jaar patrouillevaart in de Indonesische wateren en een periode van enkele maanden in de West. Op 2 maart 1951 zal het schip worden overgedragen aan de marine van de Republiek Indonesië.

Bron: H. de Bles e.a: 'Vloot vereeuwigd, honderd jaar Koninklijke Marine in foto' (2002)

 

1944

Door vijf Britse motortorpedoboten worden diverse Duitse (oorlogs)schepen voor de Nederlandse kust aangevallen. Het Britse 11de MTB-Flottille valt voor IJmuiden zowel een sleepboot met sleep, op weg van Rotterdam naar Borkum, als mijnenvegers en Vorposten-boten aan. Twee Britse MTB's kunnen daarbij tot zinken worden gebracht. De sleper weet de volgende nacht Den Helder binnen te lopen. Door Britse vliegtuigen wordt het casco van een 'Hansa'-schip (1.923 brt) tot zinken gebracht.

Bron: http://www.wlb-stuttgart.de/seekrieg/44-10.htm

 

1942

Het vrachtschip ss. 'Achilles' (1906) van de KNSM, op weg van Georgetown naar Port of Spain, onder kapitein K. de Jong, wordt op de Atlantische Oceaan nabij Trinidad door de Duitse onderzeeboot 'U 202' getorpedeerd en tot zinken gebracht op positie 09.06° N / 59.48° W. Eén bemanningslid komt hierbij om het leven.

Bron: L.L. von Münching: 'De Nederlandse koopvaardij in WO II' (1978)

 

1941

Mede vanwege een mogelijke op handen zijnde Japanse aanval wordt het marinevliegkamp Tondano in dienst gesteld en neemt, naast dat van Balikpapan en Pontianak, een van de drie vooruitgeschoven steunpunten van de Marine Luchtvaartdienst (MLD) op Borneo in. Van hieruit worden enige tijd later door twee groepen vliegboten acties tegen de oprukkende Japanse krijgsmacht in de Filippijnen ondernomen.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1939

De mijnenveger Hr.Ms. 'Van Gelder', onder commando van de luitenant-ter-zee der eerste klasse G.IJ.C. Fraser, loopt in het Boomkensdiep, in de nabijheid van Terschelling, op een mijn. Een deel van het achterschip wordt weggeblazen, waarbij zes opvarenden om het leven komen. Het nog drijvende schip kan direct hierna nog worden geborgen en naar Den Helder worden gesleept. Na herstel op de Rijkswerf zal het schip op 6 maart 1940 weer in dienst worden gesteld.

Bron: 'Marineblad' (1939)

 

1934

In verband met de in aanbouw zijnde kruiser 'De Ruyter' wordt de naam van de bestaande Hr.Ms. 'De Ruyter' omgedoopt in die van Hr.Ms. 'Van Ghent'.

Bron: H. de Bles e.a: 'Vloot vereeuwigd, honderd jaar Koninklijke Marine in foto' (2002)

 

1924

Een Fokker F-7 (H - NACC) maakt onder auspiciën van het Comite 'Vliegtocht Nederlands-Indië', de eerste vlucht (met drie bemanningsleden en een postzak) naar Batavia. Met een oponthoud van drie weken wegens een onverhoedse noodlanding in Hongarije, landt het toestel op 24 november 1924 op Java. Hiermee is de eerste verbinding door de lucht naar Nederlands-Indië tot stand gekomen.

Bron: W. Grund: 'Oranje. Een Koninklijk Schip' (2001)

 

1918

Indienststelling van het eerste als mijnenveger ingerichte vaartuig Hr.Ms. '1'. Deze was aanvankelijk als zeesleepboot 'Marie I' op stapel gezet en later als '1' omgedoopt tot Hr.Ms 'M 1'.

Bron: C. Mark: 'Ontstaan en ontwikkeling van de mijnendienst' in: 'Vast werken' (2003)

 

1911

Op het vrachtschip ss. 'Ixion' (1892) van de Nederlandsche Stoomvaart Mij. 'Oceaan', op weg van Batavia naar Amsterdam, breekt brand uit bij Enggano (Z.W. Sumatra) waarna het schip zinkt. 25 opvarenden kunnen hierbij worden gered. De overige 24 opvarenden zullen deze ramp echter niet weten te overleven.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

1911

De kolenboot ss. 'Willy' (1892) van W. Berghuijs Kolenhandel uit Amsterdam, op weg van New Castle naar Amsterdam, vergaat om 11.00 uur tijdens een zware storm op de Noordzee. De bemanning kan worden gered door het Britse ss. 'Cawdor Castle'.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

1893

Vertrek vanaf de rede van Texel van het fregat Hr.Ms. 'De Ruyter' naar Nederlands-Indië voor aflossing van het marine-personeel aldaar. Tijdens deze reis zal Rio de Janeiro worden aangelopen teneinde, met het oog op de in Brazilië uitgebroken opstand, de Nederlandse belangen aldaar te kunnen beschermen. Van daaruit zal de 'De Ruyter' via Kaap de Goede Hoop naar Nederlands-Indië varen.

Bron: P. Vermeulen: 'De schepen van de Koninklijke Marine en die der GM' (1962)

 

1887

Oprichting van - en volledige in werkingtreding van de Kustwacht, ressorterend onder het Loodswezen naar aanleiding van de ramp voor de Nederlandse kust met de rammonitor Zr.Ms. 'Adder' op 5 juli 1882. Voortaan zullen, door de nieuwe Kustwacht, alle bewegingen van zowel Nederlandse - als buitenlandse schepen voor de kust worden waargenomen en gerapporteerd.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1881

Het vrachtschip ss. 'Ceres' (1877, -ex 'Phoebe') van de KNSM, strandt in de Finse Golf bij Revalstein. Later kan het schip weer worden vlot gebracht - en gerepareerd worden.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

1860

De opleiding tot officier bij het Korps Mariniers wordt, samen met de Staf van het Korps, de 1e en 2e Compagnie en het Korpsdepot, ondergebracht op tet terrein van de Amsterdamse Rijkswerf in het v.m. Groot Magazijn, voor dat doel omgebouwd tot Marinierskazerne. In 1869 zullen de Korpsstaf en beide marinierscompagnieen verhuizen naar de kazerne op het Oostplein te Rotterdam.

Bron: A. Lemmers: 'Van werf tot facilitair complex' (2005)

 

1856

Oprichting van de Koninklijke Nederlandsche Stoomboot Maatschappij (KNSM) te Amsterdam. De nieuwe maatschappij zal regelmatige stoomdiensten gaan onderhouden, eerst op Bordeaux en St. Petersburg en later op havens in de Oostzee en de Middellandse Zee. Het eerste bij de maatschappij in gebruik zijnde stoomschip is de 'Ondine'. In latere jaren ontstaat bij de KNSM de nodige belangstelling voor de Rijnvaart en zal in 1867, met medewerking van de KNSM, de Amsterdamsche Rijn Stoomvaart Maatschappij worden opgericht.

Bron: W.M. Zappey: 'Dirk Hudig L Jzn. levensschets van een Amsterdamse reder'

 

1844

Te Nagasaki wordt tijdens een plechtige ceremonie een brief van koning Willem II, gericht aan de Japanse shogun, door kapitein-ter-zee H.H.T. Coops overhandigd aan de gouverneur van Nagasaki. In zijn brief verzoekt koning Willem II de Japanse shogun om openstelling van een aantal Japanse havens voor westerse schepen en daarmee de toelating van een beperkt aantal goederen. Nederland is zodoende het eerste land, dat probeert de Japanse markt open te breken. De brief gaat vergezeld van geschenken voor de shogun, verpakt in 17 verzegelde kisten, die vanuit Nederland met het raderstoomschip 2e klasse Zr.Ms. 'Bromo' naar Batavia werden verscheept. Na aankomst in Batavia werden de kisten met de koninklijke brief met het fregat Zr.Ms. 'Palembang', onder commando van Coops, naar Nagasaki overgebracht. Pas in september 1845 kwam vanuit Edo antwoord. Het belang van de Nederlandse boodschap werd onderkend, maar niet opgevolgd. Het Japanse antwoord betekende maar één ding: de Nederlandse missie was mislukt!

Bron: J. Schokkenbroek: 'Koning Willem II schrijft een brief aan de Japanse Shogun' in: maritieme geschiedenis 1500 - 2000, jaarboek VNHSM ( 2004 ).

 

1808

Vernietiging van het vonnis van de Hoge Zeekrijgsraad van 30 oktober 1798, door koning Lodewijk Napoleon, tegen de schout-bij-nacht J.A. Bloys van Treslong wegens zijn gedrag tijdens de Zeeslag bij Kamperduin op 11 oktober 1797. Hoewel Bloys van Treslong wordt gerehabiliteerd in zijn oude rang, zal hij niet meer gerekend worden tot het vaste Korps Zeeofficieren.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)