maritieme kalender

Welkom bij de maritieme kalender van Het Scheepvaartmuseum. Zoek op datum of jaar en ontdek wat er door de eeuwen heen op en rond zee gebeurde.

 
 
 
 
 

maritieme gebeurtenis - 21 december

 

2006

Viering van het 100-jarig jubileum van de Onderzeedienst van de Koninklijke Marine (opgericht in 1907) in de marinehaven te Den Helder.

Bron: 'Alle Hens' (2006)

 

2005

Het actieschip 'Esperanza' (1984), het nieuwste en het grootste schip bij Greenpeace, schampt, tijdens een protest tegen de illegale walvisjacht in de Antarctic, met de Japanse walvisjager de 'Kyo Maru', eigendom van het Japanse Institute for Cetacean Research in the Southern Oceans. Greenpeace vaart met de actieschepen 'Esperanza' en 'Arctic Sunrise' in de Antarctic. Tegelijkertijd met deze actie op zee voert Greenpeace actie tegen bedrijven die de walvisjacht mogelijk maken, zoals Nissui. Nissui is de op één na grootste firma van visproducten in Japan en financieert via een dochtermaatschappij de walvisjacht.

Bron: www.greenpeace.nl

 

2005

In de Statenzaal van de provincie Zeeland te Middelburg worden door de Nederlandse - (de minister van Verkeer en Waterstaat, drs. mevrouw K.M.H. Peijs, en staatssecretaris, M. Schulz van Hagen) en de Vlaamse regering (de minister van Openbare Werken, Leefmilieu en Natuur, K. Peeters) vier nieuwe Scheldeverdragen ondertekend. Het betreft hier de verdere verdieping van de Westerschelde, de ontkoppeling van de loodsgelden, het gezamenlijke beheer van het Schelde-estuarium en een gemeenschappelijk beheer van het Scheldegebied.

Bron: in: 'DBW' jrg. 61 nr. 1 (jan. 2006)

 

2003

Vanwege een zware noordwester storm met windstoten tussen 10 en 11 Bf verliest het Etiopische containerschip 'Andinet' drie containers boven Texel. De lekkende containers, gevuld met 630 vaten van het zwaar vergiftigde arseen pentoxide, kunnen uiteindelijk door een robot van het onderzoeksschip 'Telco Baltic' van het bedrijf Geolab op de zeebodem worden teruggevonden en vervolgens geborgen worden. De 'Andinet' heeft ook tussen de vijftig en zestig losse vaten met dezelfde substantie verloren. Nog op diezelfde dag raken aan boord van het motorschip 'Iran Zanjan', onderweg naar Antwerpen, twee opvarenden gewond. Zij worden door een helikopter van de Koninklijke Marine van boord gehaald en naar het Rode Kruis Ziekenhuis in Beverwijk overgebracht.

Bron: persbericht ANP 21-12- 2003

 

1995

De rederij van Ommeren investeert voor 30 miljoen gulden in het Zweedse transport- en opslagconcern Broström AB, waarbij voor van Ommeren een belang van 58% in het tankopslagbedrijf Nordic Tank AB en een belang van 34% in Broströms Rederi AB verkregen wordt. Het is de bedoeling dat de grotere tankers gaan samenwerken met die van Van Ommeren.

Bron: www.koopvaardij.web-log.nl

 

1966

Indienststelling van het fregat Hr.Ms. 'Evertsen', gebouwd bij de Koninklijke Maatschappij 'De Schelde' te Vlissingen, als laatste uit een serie van zes fregatten behorende tot de ' Van Speyk'-klasse.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1951

Opheffing van het 'Central Mine Clearance Board', waarbij vanaf de bevrijding in mei 1945 een gebied van 2.500 vierkante zeemijl werd geveegd en in totaal 350 zeemijnen onschadelijk konden werden gemaakt. Een en ander was noodzakelijk voor de veilige scheepvaartroutes langs de Nederlandse kust en de toegangs-vaarwegen naar de Nederlandse havens.

Bron: C. Mark: 'Ontstaan en ontwikkeling van de mijnendienst' in: 'Vast Werken' (2003)

 

1943

Het vrachtschip ss. 'Alpherat' (1928) van Van Nievelt, Goudriaan & Co, varende in konvooi G.U.S. 25 van Durban via het Suezkanaal naar Engeland, onder kapitein C.L. van Os, wordt op 150 zeemijl ten oosten van Malta door Duitse vliegtuigen gebombardeerd en tot zinken gebracht. Alle 65 bemanningsleden en 22 passagiers kunnen door het escorteschip 'Saxifrage' aan boord worden genomen. Kapitein C.L. van Os wordt voor de tweede keer door dezelfde 'Saxifrage'gered. Voor de eerste keer, op 17 maart 1943, als gezagvoerder van de 'Alderamin', welk schip op de Atlantische Oceaan door de Duitse onderzeeboot 'U 338' werd getorpedeerd en met geschutsvuur tot zinken werd gebracht.

Bron: K.W.L. Bezemer: 'De Nederlandse koopvaardij in de Tweede Wereldoorlog' (1981)

 

1940

Het vrachtschip ms. 'Alhena' (1922) van Van Nievelt, Goudriaan & Co wordt, liggende in de haven van Liverpool, zwaar beschadigd tijdens een Duits bombardement. In januari 1941 zal het schip na reparatie weer in de geallieerde oorlogsvaart worden gebracht.

Bron: K.W.L. Bezemer De Nederlandse koopvaardij in de Tweede Wereldoorlog (1981)

 

1929

Tewaterlating van het mailschip ms. 'Marnix van St. Aldegonde' van de Stoomvaart Maatschappij 'Nederland' op de werf van de Nederlandsche Scheepsbouw Maatschappij (NSM) in Amsterdam. De doop van het schip wordt verricht door HKH prinses Juliana, vergezeld van haar vader prins Hendrik. De 'Marnix van St. Aldegonde' is het tiende mailschip, dat door de NSM werd gebouwd.

Bron: K. de Haas: 'Het Indië-kwartet komt in de vaart' in: 'DBW' jrg. 54 nr. 6 (1999)

 

1926

Tewaterlating van de eerste zelfrichtende motorreddingboot 'Insulinde' van de NZHRM bij de werf van Scheepswerf Gebr. Niestern & Co. te Delfzijl.

Bron: F. Loomeijer: 'de Insulinde' (2002)

 

1919

Het stoomschip 'Mirfak' van Van Nievelt, Goudriaan & Co uit Rotterdam, op weg van La Plata naar Rotterdam met een lading lijnzaad, strandt tijdens dichte mist op de kust bij Noordwijk.

Bron: 'De Zee' (1920)

 

1918

Het eerste naoorlogse vertrek van het passagiersschip ss. 'Nieuw Amsterdam' van de Holland-Amerika Lijn (HAL) vanuit Rotterdam. Via Le Havre en Brest, waar repatrieerende Amerikaanse troepen aan boord worden genomen, wordt naar New York gevaren. Het passagiersschip 'Rotterdam' van de HAL zal op 24 januari 1919 volgen.

Bron: L.L. von Münching: 'De passagiersvaart van de HAL op New York in WO I' in: 'DBW' jrg. 53 nr. 3 (1998)

 

1916

Het vrachtschip ss. 'Themis' (1903) van de KNSM, op weg van New-Castle naar Amsterdam met een lading steenkool, vergaat met man en muis.

Bron: 'De Zee' (1917)

 

1911

Het vrachtschip ss. 'Zaanstroom' (1895) van de Hollandsche Stoomboot Maatschappij, op weg van Fowey naar Amsterdam, slaat tijdens een zware storm lek en zinkt bij St. Catherine's Point op positie 50.45° N / 00.45° W. Eén bemanningslid verdrinkt; de overigen kunnen worden gered door het Britse ss. 'Westdale'.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

1906

Indienststelling in Den Helder van Hr.Ms. 'Onderzeeboot no. 1' als eerste onderzeeboot bij de Koninklijke Marine. In 1904 / 1905 werd de boot, geheel voor eigen rekening, gebouwd op de werf van de Koninklijke Maatschappij 'De Schelde' in Vlissingen en op 8 juli 1905 aldaar te water gelaten. Eerst op 1 augustus 1906 had de minister van Marine een daartoe gunstig uitgebracht advies van de beproevingscommissie ontvangen. In oktober werd 'De Schelde' uitbetaald: voor 430.000 gulden werd de Koninklijke Marine eigenaar van de eerste Nederlandse onderzeeboot. De datum van de indienststelling, 21 december 1906, is tevens de oprichtingsdatum van de Onderzeedienst. De eerste commandant van Hr.Ms. 'O 1' is de luitenant-ter-zee Koster, die gedurende het afgelopen half jaar een reeks van proeven met de 'O 1' had ondernomen. Twee jaar later, in 1908, zal op de begroting van de Koninklijke Marine ruimte worden gemaakt voor twee nieuw te bouwen onderzeeboten: een voor Nederlands-Indie, Hr.Ms. 'K 1' en een tweede boot voor de Nederlandse wateren, Hr.Ms. 'O 2'.

Bron: P.C. Jalhay: 'Ik nader ongezien' (1997)

 

1889

De Nederlandse composietbark 'Thorbecke VII' wordt op het Noordzeekanaal aangevaren door het ss. 'P. Calland', waarna de 'Thorbecke VII' onmiddellijk zinkt. Het schip kan op 29 december worden gelicht en voor reparatie naar de werf van A.H. Meursing in Nieuwendam worden gesleept.

Bron: 'de Grote Zeilvaart in fotos' (2002)

 

1862

Aan de vooravond van de afschaffing van de slavernij in de Nederlandse koloniën, in het bijzonder in Suriname en in de Nederlandse Antillen, wordt het West-Indische leger tijdelijk versterkt met een detachement mariniers. 'Gevreesd wordt echter dat deze heuglijke gebeurtenis tot ongeregeldheden zal leiden'. Het mariniers-detachement, onder bevel van de kapitein der mariniers W.G.Tuning, vertrekt op 21 december 1862 en zal ongeveer een jaar later weer naar Nederland terugkeren.

Bron: tentoonstelling 'SLAVEN en SCHEPEN' Nederlands Scheepvaart Museum (2001)

 

1829

Toezegging van koning Willem I tot het verstrekken van een lening ter grootte van jaarlijks fl. 5.000.-, gedurende een periode van vijf jaar, bestemd voor het in 1828 opgerichte classificatiebureau 'Veritas' te Antwerpen. Nog geen twee jaar later zullen door Bureau Veritas meer dan 10.000 schepen in hun klasse-register worden opgenomen. In 1833 zal door het Bureau Veritas haar hoofdkantoor in Parijs worden gevestigd.

Bron: B. van Lange & B. Kruidhof: 'Van deur tot deur over zee' (2000)

 

1806

Vice-admiraal C.H. VerHuell wordt door keizer Napoleon benoemd tot maarschalk van Holland en grootofficier van de Kroon. VerHuell verzoekt namens het Bataafse gouvernement aan keizer Napoleon Bonaparte om zijn broer Lodewijk Napoleon aan te wijzen als Koning van Holland. Hij zal zelf in de nieuwe regering minister van Marine worden. Tot 18 juni (de komst van Lodewijk Napoleon) voert VerHuell als regeringsgemachtigde het bewind over het land. Hij blijft in deze functie tot 4 februari 1810.

Bron: www.parlement.com

 

1794

Vertrek vanaf de rede van Texel van een smaldeel, onder bevel van de kapitein-ter-zee D.A. Haringman, bestaande uit de 'Zeeland', 'Tholen', 'Pijl' en 'Meermin'. Hierbij was de opdracht om vanuit Plymouth zes VOC-retourschepen, die in de haven van Plymouth reeds geruime tijd lagen te wachten, in konvooi terug naar de Republiek te begeleiden. Bij aankomst te Plymouth blijkt echter dat alle Nederlandse schepen getroffen zullen worden door het op 20 januari 1795 uitgevaardigde Britse embargo wegens de revolutionaire omwenteling, nog diezelfde maand, in de Republiek (het uitroepen van de Bataafse Republiek). Op alle Nederlandse schepen zal dan ook door de Britten beslag worden gelegd.

Bron: C.J. ten Bokkel Huining: 'C.J. Wolterbeek (1766 - 1845) van adelborst tot admiraal' (2004)

 

1792

De Staten-Generaal nemen het voorstel van stadhouder, prins Willem V, over om tot oprichting over te gaan van een 'Corps Zee-Artilleristen' bestaande uit zes compagnieën (totaal 840 man). Luitenant-admiraal Johan Arnold Zoutman wordt daarbij benoemd tot Inspecteur en Commandant, maar komt een jaar later, in mei 1793, te overlijden. Admiraal jhr. J.H. van Kinsbergen zal hierna het commando van hem overnemen. Het Corps Zee-Artilleristen zal door hem intensief geoefend worden en bij de strijd tegen Frankrijk worden ingezet in Zeeuws-Vlaanderen en bij het beleg van Sluis. De Staten-Generaal gaan tevens akkoord met een reorganisatie van het korps marineofficieren en kennen de Admiraliteiten een bedrag van 1.080.000 gulden toe voor onderhoud en nieuwbouw van oorlogsschepen.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1780

Uitbreken van de Vierde Engelse Oorlog na de oorlogsverklaring van Groot-Brittannië aan de Republiek. De sympathie in Nederland voor de rebellerende Britse kolonies in Noord-Amerika tijdens de Amerikaanse Vrijheidsoorlog van 1775 - 1783 zorgde al enige tijd voor spanningen tussen Groot-Brittannië en de Republiek. Met name de bevoorrading en bewapening van de opstandelingen vanaf het Nederlandse eiland Sint Eustatius en het oogluikend toestaan hiervan door de Staten-Generaal waren voor de Engelse regering niet langer te verteren. Britse schepen lieten dan ook in 1799 en 1780 de Nederlandse koopvaarders niet langer ongemoeid. De Britse vloot brengt al snel schade toe aan een groot deel van de verwaarloosde vloot alsmede het veroveren van delen van de tot de Republiek behorende koloniën. Binnen enkele maanden zullen honderden koopvaarders, waaronder 11 Oost-Indie-vaarders, door de Britten worden veroverd of tot zinken worden gebracht. Deze oorlog met de Britten zou de VOC op de rand van de afgrond brengen. In de Republiek zullen de in deze periode, naar voren tredende patriotten, de schuld hiervan geven aan stadhouder prins Willem V en aan diens hof.

Bron: N. Habermehl: 'J.C. van der Hoop', 1742 - 1825 (2000)

 

1752

Afsluiting van een Vredesverdrag met Marokko, waarbij Nederlandse gevangenen tegen losgeld kunnen worden vrijgelaten.

Bron: D.F. Scheurleer: 'Herinneringsdagen uit de Nederlandsche zeegeschiedenis' (1913)

 

1716

Overlijden van de schout-bij-nacht Cornelis Beekman (geboren op 17 april 1662). Beekman had deelgenomen aan de Zeeslag bij Barcelona in 1694, de Zeeslag bij Kopenhagen in 1700, de Zeeslag bij Gibraltar in 1704 en aan de Zeeslag bij Vigos (ten tijde van de Spaanse Successie Oorlog).

Bron: D.F. Scheurleer: 'Herinneringsdagen uit de Nederlandsche zeegeschiedenis' (1913)

 

1666

Verovering van Makassar door enkele schepen, behorende tot de VOC-vloot van Cornelis Speelman.

Bron: D.F. Scheurleer: 'Herinneringsdagen uit de Nederlandsche zeegeschiedenis' (1913)

 
 

1599

Vertrek vanaf de rede van Texel van de Nieuwe Brabantse Compagnie, onder bevel van Pieter Both. De vloot vertrekt gelijktijdig met de vloot van vier schepen van de Oude Compagnie, die zich op 1 januari 1600 zullen afsplitsen. De Nieuwe Brabantse vloot bestaat uit de schepen 'Nederland', 'Verenigde Landen', 'Nassau' en 'Hof van Holland'. Op 26 april 1600 raken de 'Hof van Holland' en de 'Nassau' verwijderd van de rest van de vloot, die eerst op 6 augustus 1600 de rede van Bantam zal bereiken.

Bron: www.vocsite.nl