maritieme kalender

Welkom bij de maritieme kalender van Het Scheepvaartmuseum. Zoek op datum of jaar en ontdek wat er door de eeuwen heen op en rond zee gebeurde.

 
 
 
 
 

maritieme gebeurtenis - 1894

 

28/02

Oprichting bij Koninklijk Besluit van de Koninklijke Nederlandsche Marine Reserve.

Bron: W.J. Cohen Stuart: 'De Nederlandsche Zeemacht van 1889 - 1915' (1937)

 

01/03

Oprichting van een 'Zeepostkantoor' aan boord van de nachtboten van de Stoomvaart Maatschappij 'Zeeland'. De dagboot zal tot 1909 belast blijven met het vervoer van gesloten postzakken, totdat op 1 maart 1909 ook overdag een zeepostkantoor aan boord zal worden opengesteld. In 1939 zullen deze postkantoren aan boord gesloten worden, doordat de luchtpost het postverkeer over zee naar Engeland geheel zal hebben overgenomen.

Bron: 'De Zee' (1939)

 

01/03

Indienststelling van de monitor Hr.Ms. 'Reinier Claeszen' te Hellevoetsluis als eerste van een serie van acht te bouwen pantserschepen. De 'Reinier Claeszen' werd gebouwd op de Rijkswerf te Amsterdam en daar op 21 november 1891 te water gelaten.

Bron: Jt. Mulder & W.F. Ruygrok: 'Pantserschepen, Pantserdekschepen, Monitors' (2004)

 

17/04

Indienststelling van Hr.Ms. 'Koningin Wilhelmina der Nederlanden', als eerste pantserdekschip van de Koninklijke Marine, gebouwd op de Rijkswerf te Amsterdam en aldaar op 22 oktober 1892 door HM koningin Wilhelmina gedoopt en te water gelaten. Aangezien de 'Koningin Wilhelmina der Nederlanden' het grootste deel van zijn loopbaan in de Aziatische wateren zal doorbrengen beschikt het schip over een forse actieradius. De max. snelheid bedraagt 16 kn; de bemanning zal bestaan uit 23 officieren en 250 tot 270 onderofficieren en manschappen. Van 14 juli tot 2 augustus 1894 zullen proefvaarten worden gemaakt op de Noordzee en op de Atlantische Oceaan.

Bron: 'Jaarboek van de Marine' (1952)

 

29/04

Vertrek vanuit Tandjong Priok van het vrachtschip ss. 'Voorwaarts' van de Stoomvaart Maatschappij 'Nederland' (SMN) met aan boord 614 Javaanse contractarbeiders naar Suriname. Tijdens deze reis overlijden 32 Javanen. Bij aankomst telt de groep nog slechts 155 vrouwen en 24 kinderen. Het hoge sterftcijfer is o.m. te wijten aan het slechte eten en vooral aan het bedorven drinkwater aan boord. Na dit dramatische verlopen emigrantentransport steekt zowel in Nederland als in Nederlands-Indië een storm van protest op. Zowel de SMN als de Rotterdamsche Lloyd, die deze transporten bij toerbeurt verzorgen, zullen strikte regels opgelegd krijgen, waarbij o.a. een arts aan boord verplicht zal worden gesteld.

Bron: P. van Leunen & J. Berghuis: 'Hecht en Sterk, memoires kap. J. Lassche' (2003)

 

01/05

Opening van de nieuwe werf van de NV Machinefabriek en Scheepswerf P. Smit jr (opgericht op 31 augustus 1871 te Slikkerveer) te Rotterdam-Zuid. De werf omvat een moderne bankwerkerij, draaierij, ketelmakerij, scheepsbouw- en timmerloods, smederij, gieterij en een aantal op het bedrijfsterrein gelegen arbeiderswoningen. Begonnen wordt met 120 man personeel. Tot 1898 zullen veel stoomsleepboten en schepen voor de binnenvaart worden gebouwd met in toenemende mate reparaties aan alle soorten rivierschepen. Eind 1912, bij gebreke aan een opvolger van P. Smit jr., komt de werf in handen van een NV, onder voorzitterschap van de directeur van de Steenkolen en Handels Vereeniging, D.G. van Beuningen.

Bron: W. Grund: 'Machinefabriek en Scheepswerf P. Smit jr.' in: 'KW. wij praaien U' jrg. 56 nr. 2 (2005)

 

06/06

Nederlandse troepen onder bevel van generaal-majoor Vetter landen met hulp van schepen van de Koninklijke Marine en tien schepen van de Koninklijke Paketvaart Maatschappij (KPM) op Lombok (Nederlands Indië). De Anak Agoeng Madé, de zoon van de vorst op Lombok, pleegt vervolgens zelfmoord. Het eiland kan met geweld geheel onder Nederlands bestuur worden gesteld.

Bron: W.J. Cohen Stuart: 'De Nederlandsche Zeemacht van 1889 - 1915' (1937)

 

19/06

Het pantserdekschip Hr.Ms. 'Koningin Wilhelmina der Nederlanden', afgebouwd op de Rijkswerf in Amsterdam, loopt bij aanvang van de eerste proefvaart, bij het verlaten van de haven van Den Helder, wegens een defecte stoommachine aan de grond bij het eiland Harssens.

Bron: H. de Bles e.a: 'Vloot vereeuwigd, honderd jaar Koninklijke Marine in foto' (2002)

 

26/06

Vierenveertig ministers en kamerleden maken een nachtelijk reisje aan boord van de raderstoomsleper 'Wodan' van L. Smit en Co's Internationale Sleepdienst. De 'Wodan' vertrok rond 20.00 uur en meert de volgende ochtend te 04.30 weer af te Hoek van Holland. Deze vaartocht is zeer tot het genoegen van de hoogwaardigheidsbekleders, mede omdat men genoot 'van het prachtige weder'.

Bron: J.E. Korteweg: 'Hollands Glorie? de Nederlandse Zeesleepvaart als nationaal symbool' (2000)

 

07/07

Eerste grote roeiwedstrijd van de KNZ&RV voor 'amateurs' op de Amstel. De traditionele zeilwedstrijden werden eerder op 9 juni op het IJ gehouden. Aan deze roeiwedstrijd wordt door twee Duitse en acht Nederlandse ploegen deelgenomen. De Amsterdamse roeivereniging 'Neureus' wint daarbij als eerste de 'Amstel-prijs'.

Bron: F. Jorissen e.a.: 'Het water op' (1990)

 

28/07

Het vrachtschip ss.'Castor' van de KNSM, op weg van Algiers naar Amsterdam, zinkt na een aanvaring bij Dungeness.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

16/08

Tewaterlating van het pantserschip Hr.Ms. 'Piet Hein' op de werf van de Nederlandsche Stoomboot Maatschappij te Rotterdam.

Bron: D.F. Scheurleer: 'Herinneringsdagen uit de Nederlandsche zeegeschiedenis' (1913)

 

23/08

Het standbeeld van Michiel Adriaenszn. de Ruyter op de boulevard van Vlissingen wordt officieel onthuld door prinses Wilhelmina, in aanwezigheid van haar moeder, koningin-regentes Emma.

Bron: 'Maritiem Nederland' (1994)

 

24/08

Oprichting van de Nederlandsche Scheepsbouw Maatschappij te Amsterdam.

Bron: C.P.P. van Romburgh & E.K. Spits: 'Nederlandsche Dok en Scheepsbouw Maatschappij' (1996)

 

12/09

HM koningin-regentes Emma en HKH prinses Wilhelmina nemen aan boord van het koninklijk jacht 'Valk' een vlootrevue af op het Malzwin bij Den Helder. Nog diezelfde dag wordt door beiden, voorafgaande aan het vertrek naar Nederlands-Indie, een bezoek gebracht aan het nieuwe, op 17 april 1894 in dienst gestelde, pantserdekschip Hr.Ms. 'Koningin Wilhelmina der Nederlanden'.

Bron: H. de Bles e.a: 'Vloot vereeuwigd, honderd jaar Koninklijke Marine in foto' (2002)

 

29/09

Tewaterlating van het pantserschip Hr.Ms. 'Evertsen' op de werf van de Koninklijke Maatschappij 'De Schelde' te Vlissingen.

Bron: D.F. Scheurleer: 'Herinneringsdagen uit de Nederlandsche zeegeschiedenis' (1913)

 

27/10

Tewaterlating van het pantserschip Hr.Ms. 'Kortenaer' op de Rijkswerf te Amsterdam.

Bron: D.F. Scheurleer: 'Herinneringsdagen uit de Nederlandsche zeegeschiedenis' (1913)

 

30/10

Het vrachtschip ss. 'Hollandia' (1882) van Wm. H. Müller vertrekt vanuit Oxelösun (Zweden) naar Rotterdam. Vermoedelijk moet het schip nog op diezelfde dag met man en muis zijn vergaan; er wordt slechts wrakhout teruggevonden.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

12/11

De Vlaardingse logger 'Morgenster' (VL 112) wordt door het Britse ss. 'Greatham' overvaren. De 14 geredde vissers (en een stoffelijk overschot) kunnen door de schoener voor politietoezicht Hr.Ms. 'Zeehond' worden overgenomen en vervolgens naar Maassluis worden overgebracht.

Bron: P. Vermeulen: 'Schepen van de Koninklijke Marine en die der GM' (1962)

 

18/11

Bestorming van Tjakranagara op Lombok door troepen van het Koninklijk Nederlands Indisch Leger (KNIL). De bestorming wordt ondersteund door eenheden van de marine onder bevel van de luitenant-ter-zee der eerste klas J.C. van Wessem, die bovendien tot bezetting over zullen gaan van de plaats Ampenan. Enige dagen later zal de vorst van Lombok zich met zijn familieleden overgeven en vervolgens met het pantserschip Hr.Ms. 'Prins Hendrik der Nederlanden' naar Batavia worden vervoerd.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

22/11

Nederlandse koloniale troepen richten op 22 en 23 november massaslachtingen aan bij het herstel - en het onderwerpen van het Nederlandse gezag op Lombok.

Bron: W.J. Cohen Stuart: 'De Nederlandsche Zeemacht van 1889-1915' (1937)

 

07/12

Overlijden van Ferdinand de Lesseps (geboren 19 november 1805). de Lesseps was consul van Frankrijk te Cairo, Rotterdam, Malaga, Barcelona en Madrid. In 1854 nam hij de leiding op zich van de voorbereidingen voor de aanleg van het Suezkanaal naar het ontwerp van de Oostenrijkse ingenieur Negrelli. Hiertoe werd te Parijs 'de Compagnie Universelle du Canal Maritime de Suez' opgericht met een aanvangskapitaal van 200 miljoen franc. In 1859 werd met de aanleg van het kanaal begonnen en officieel geopend op 17 november 1869.

Bron: L.L. von Münching: 'Totstandkoming van de stoomvaart vanuit Amsterdam naar Indië' in: 'DBW' jrg.57 nr.4 (2002)

 

14/12

Het vrachtschip ss.'Caledonia' van Wm. H. Müller, op weg van New Castle on Tyne naar Rotterdam, loopt aan de grond op het strand bij Katwijk en breekt doormidden. Hierbij kan de bemanning worden gered.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

22/12

Een orkaan treft de Nederlandse kust, waarbij in Scheveningen 25 van de 150 op het strand liggende bomschepen worden verwoest en een groot aantal beschadigd worden. Na de stormramp liggen de wrakken van de bomschuiten op en over elkaar heen. De gevolgen van deze storm is de aanleiding voor de bouw van een Scheveningse haven, naast die van IJmuiden (aangelegd in 1896).

Bron: 'De Ingenieur' (1902)

 

22/12

De loodskotter 'Eems no. 2' vergaat tijdens een zware storm, direct nadat het schip uit Delfzijl was vertrokken. Alle elf opvarenden komen hierbij om het leven.

Bron: G.M. de Vries: 'Pompen. Paapen en Kiellichten' (1977)