maritieme kalender

Welkom bij de maritieme kalender van Het Scheepvaartmuseum. Zoek op datum of jaar en ontdek wat er door de eeuwen heen op en rond zee gebeurde.

 
 
 
 
 

maritieme gebeurtenis - 1904

 

05/01

Indienststelling van het pantserschip Hr.Ms. 'Hertog Hendrik' door de kapitein-ter-zee A.H. Hoekwater als eerste commandant van het schip. De 'Hertog Hendrik' werd gebouwd op de Rijkswerf te Amsterdam en aldaar op 7 juni 1902 door ZKH prins Hendrik gedoopt en te water gelaten.

Bron: Jt. Mulder & W.F. Ruygrok: 'Pantserschepen. Pantserdekschepen, Monitors' (2004)

 

14/01

Het binnenvaartschip ss. 'Katwijk' van de in 1903 opgerichte Nieuwe Rijnvaart Maatschappij NV (NRM) te Amsterdam vertrekt voor het eerst naar Bingen (Duitsland). Het is het begin van de Rijnvaart door de NRM.

Bron: 'De Zee' (1904)

 

16/01

De Britse bark 'Percy' strandt tijdens een hevige noordwesterstorm in de buurt van de de Koog (Texel) bij paal 16. De bemanning weet zich met een reddingboot in veiligheid te brengen. De bark zit zodanig hoog op het strand, dat de lading later bij laag water gelost kan worden. Het schip moet echter als verloren worden beschouwd.

Bron: www.texel-plaza.nl

 

08/02

Begin van de Russisch-Japanse oorlog (1904- 1905): De Japanse vloot doet een verrassingsaanval in Port Arthur (de Chinese haven Lu Shun) op de Russische vloot. Pas in december geeft de Commandant der Zeemacht aan het Auxiliair Eskader in Nederlands-Indië - bij de nadering van de Baltische vloot in Azië - bevel zich gereed te maken voor vertrek ter handhaving van de neutraliteit van Nederlands-Indië.

Bron: W.J. Cohen Stuart: 'De Nederlandsche Zeemacht van 1889-1915' (1937).

 

18/02

Het vrachtschip ss. 'Eugenie' (1888) van Ling Tjip Hiang uit Palembang (Nederlands Indië) strandt tijdens zwaar weer op de Tawah Bank bij Cheribon, slaat vervolgens lek en zinkt. De bemanning kan hierbij worden gered.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

28/03

De loods K. Visser uit Vlissingen vertrekt naar Engeland om het Britse koninklijke jacht 'Victoria and Albert' met koning Edward VII en koningin Alexandra van Engeland naar Vlissingen over te brengen. Na aankomst in Vlissingen reist de koning per trein via Veghel, Uden en Mariaheiden, het zogenaamde 'Duits Lijntje' van de Noord-Brabants Duitse Spoorweg Maatschappij (NBDSM), naar Berlijn voor een staatsbezoek aldaar. Begin september 1904 zal door hem dezelfde route worden gevolgd voor zijn jaarlijkse bezoek aan Mariënbad om aldaar te kunnen kuren. Ook de tsaar van Rusland, Nicolaas II, reist zo vanuit Moskou naar Londen, bijvoorbeeld in 1911 bij de inhuldiging van George V tot koning van Engeland.

Bron: 'Dordrechtsch Nieuwsblad' 28-03-1904

 

08/04

Na het ontvangen van het bericht van het passeren van de Russische vloot bij Singapore worden de pantserdekschepen Hr.Ms. 'De Ruyter' en 'Zeeland' telegrafisch opgeroepen en worden de andere vier schepen van de Java-divisie naar de Rede van Riouw gedirigeerd ter handhaving van de neutraliteit van Nederland en Nederlands-Indië.

Bron: W.J. Cohen Stuart: 'De Nederlandsche Zeemacht van 1889 - 1915' (1937)

 

05/05

Het flottieljevaartuig Hr.Ms. 'Serdang' verkent oostelijk van Sumatra een elftal Russische oorlogsschepen, het zogenoemde aanvullingseskader, op weg richting Japanse wateren. De 'Serdang' volgt de vloot totdat de kolenvoorraad bijna op is en nog net Riouw kan worden bereikt.

Bron: W.J. Cohen Stuart: 'De Nederlandsche Zeemacht van 1889 - 1915' (1937)

 

06/05

Oprichting van de 'Nederlandsche Indische Tank- Stoomboot Maatschappij' (NIT) te Den Haag. In deze maatschappij zijn onder gebracht de schepen 'Halaban', 'Babalan', 'Bersitang', 'Haliotes' en 'Trigona' met als thuishaven Batavia.

Bron: www.voeks.nl/Stbv/Groep.htm

 

13/05

Overlijden van Jan Boissevain (geboren 12 december 1836) oprichter en één van de eerste directeuren van de Stoomvaart Maatschappij 'Nederland' (SMN). Behalve als directeur van de SMN had hij ook zitting in de Proviciale Staten van Noord-Holland. Tevens was hij de oprichter de Amsterdamsche Droogdok Maatschappij en secretaris/commissaris van de Hollandsche IJzeren Spoorweg Maatschappij (HYSM).

Bron: L.L. von Münching: 'Totstandkoming van de stoomvaart vanuit Amsterdam naar Indië' in: 'DBW' jrg.57 nr.4 (2002)

 

01/06

Kiellegging van de eerste Nederlandse onderzeeboot de 'Luctor et Emergo' ( onder bouwnr. 116) op de werf van de Koninklijke Maatschappij 'De Schelde' te Vlissingen en voor eigen rekening van de 'De Schelde'.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

06/06

De pantserdekschepen Hr.Ms. 'Gelderland' en Hr.Ms. 'Utrecht' lopen schade op aan hun beider rompen als de schepen aan de grond lopen bij de Aroes Lampoejang (Zuid-Sumatra). De 'Gelderland' loopt als vlaggenschip, voorop varende, het eerst aan de grond, maar kan niet verhinderen dat de op 600 meter volgende 'Utrecht' ook aan de grond loopt. De ondiepte was niet op de aanwezige kaarten aangeven. Beide schepen wijken vervolgens uit naar respectievelijk Soerabaja en Singapore voor de noodzakelijke reparaties.

Bron: W.J. Cohen Stuart: 'De Nederlandsche Zeemacht van 1889 - 1915' (1937)

 

15/06

Tewaterlating van het pantserdekschip Hr.Ms. 'Maerten Harpertsz. 'Tromp', gebouwd op de Rijkswerf in Amsterdam. De 'Tromp' is de laatste uit een serie van vier pantserdekschepen, behorende tot de 'Koningin Regentes'-klasse.

Bron: P. Vermeulen: 'Schepen van de Koninklijke Marine en die der GM' (1962)

 

04/07

Oprichting van de Werf 'De Noord' NV te Alblasserdam door J.U. Smit.

Bron: 'Schip & Werf '(1954)

 

10/07

Het vrachtschip ss. 'Moerdijk' (1883) van Van Solleveld, v.d. Meer & Van Hattum, op weg van Huevla naar Rotterdam, zinkt na een aanvaring met het Britse ss. 'Phosphor'. De bemanning kan hierbij worden gered door een Duitse stoomschip.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

14/07

Bezoek van de Keizerlijke Duitse vloot aan Nederlandse havens (t/m 20 juli). Voor Vlissingen ankeren naast het Duitse slagschip 'Kaiser Wilhelm II', behorende tot deze vloot, 7 andere slagschepen, 2 pantserkruisers, 2 kleine kruisers en 2 torpedoboten. Op de rede van Den Helder ankeren 4 pantserschepen en 6 kleine kruisers, terwijl 11 torpedoboten in de haven worden afgemeerd.

Bron: W.J. Cohen Stuart: 'De Nederlandsche Zeemacht van 1889 - 1915' (1937)

 

28/07

Feestelijke inwijding en heropening van de nieuw verbouwde en gerenoveerde Marineclub, de sociëteit van marineofficieren aan de Hoofdgracht te Den Helder. De Marineclub was sedert 1868 gevestigd in een voormalig winkelhuis.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

17/08

De stoomsleepboot 'Hollander' (1898) van de Internationale Sleepdienst Maatschappij wordt tijdens dichte mist ter hoogte van Dungeness aangevaren door het Britse ss. 'James Westoll' en zinkt. Eén van de opvarenden van de sleepboot weet op de 'James Westoll' over te springen. De overige acht bemanningsleden komen hierbij om het leven.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

18/08

Opening van de Bergsche Maas door HM koningin Wilhelmina,in gezelschap van prins Hendrik en haar moeder koningin Emma. Het gezelschap vaart met het 'koninklijk jacht' 'Krayenhoff' onder zeer slechte weersomstandigheden van Heusden naar Andel, waar de koningin een gedenknaald onthult. Het besluit tot het graven van de Bergsche Maas dateerde van 23 januari 1883.

Bron: www.heemkundesprangcapelle.nl

 

19/08

Bezoek van de Britse Kanaalvloot aan IJmuiden, waarbij de schepen op de rede liggen. Ter gelegenheid daarvan ligt het pantserdekschip Hr.Ms. 'Evertsen' voor IJmuiden. In de nacht van 18 op 19 augustus slaat het schip van zijn ankers en stoot met het voorschip op de kust. Alarmseinen kunnen echter, door de vele lichten van de andere schepen, niet worden waargenomen. Pas in de ochtend kan het schip met sleepboothulp weer vrijkomen.

Bron: W.J. Cohen Stuart: 'De Nederlandsche Zeemacht van 1889 - 1915' (1937)

 

14/09

HM koningin Wilhelmina en prins Hendrik brengen een bezoek aan het Koninklijk Instituut voor de Marine in Den Helder, ter gelegenheid van het 50 jarige jubileum. Bij deze gelegenheid wordt door koningin Wilhelmina het vaandel aan het korps Adelborsten uitgereikt.

Bron: W.J. Cohen Stuart: 'De Nederlandsche Zeemacht van 1889 - 1915' (1937)

 

18/09

Stranding van het ss. 'Van Outshoorn' van de Koninklijke Paketvaart Maatschappij op de rotsen van hoek Sekeh (Poelau Wè, Nederlands-Indië). Hierbij wordt door het pantserdekschip Hr.Ms. 'Utrecht' assistentie verleend aan de 'Van Outshoorn', waarna de benodigde reparaties aan het schip moeten plaatsvinden in het droogdok te Sabang.

Bron: W.J. Cohen Stuart: 'De Nederlandsche Zeemacht van 1889 - 1915' (1937)

 

26/09

HM koningin Wilhelmina brengt een bezoek aan de werf van de Nederlandsche Scheepsbouw Maatschappij in Amsterdam en aan het aldaar gevestigde bedrijf van Werkspoor.

Bron: 'Maritiem Nederland' (1994)

 

09/11

Vertrek vanuit Den Helder van het pantserdekschip Hr.Ms. 'Hertog Hendrik' voor een reis naar Nederlands-Indië. Door de 'Hertog Hendrik', als eerste schip van de Koninklijke Marine uitgerust met een draadloze telegrafie-installatie, wordt na vertrek het eerste Nederlandse draadloze telegram verzonden. Na 14 uur weet het schip nog telegrafisch contact te houden met het station in Amsterdam. Begin 1902 werden op de Noordzee aan boord van het pantserschip Hr.Ms. 'Evertsen' proeven gehouden met het Marconietoestel. Een maand later, nog in datzelfde jaar, vindt de oprichting plaats van de Dienst der Draadloze Telegrafie van de Koninklijke Marine.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

21/11

Het vissersschip 'SCH 138' van de rederij de Niet zou als eerste vissersschip de nieuwe haven van Scheveningen binnen lopen. Het schip loopt echter vlak buiten de haven aan de grond en vergaat. Eerst op 26 november 1904 kunnen de eerste vier schepen de nieuwe Scheveningse haven binnenvaren.

Bron: 'Vernieuwde Scheveningse havenmond' in: 'DBW' jrg.52 nr. 6 (1997)

 

26/11

Als eerste visserschepen zeilen de Scheveningse bomschuiten 'SCH 64' en 'SCH 198' de nieuwe Scheveningse haven binnen. Er vindt echter geen feestelijke opening van de nieuwe haven plaats. In 1930 zal worden begonnen met de aanleg van een tweede binnenhaven, die in 1931 door HM koningin Wilhelmina officieel in gebruik zal worden genomen.

Bron: 'Vernieuwde Scheveningse havenmond' in: 'DBW' jrg.52 nr. 6 (1997)

 

05/12

Door de minister van Marine, vice-admiraal A.G. Ellis, vindt bij ministeriele beschikking de instelling plaats van de Dienst der Draadloze Telegrafie van de Koninklijke Marine. Als eerste chef van deze dienst wordt de kapitein-luitenant-ter-zee H.T. Hoven aangesteld.

Bron: 'De geschiedenis van de Radio- en Verbindingsdienst' in: 'Vast Werken', jrg. 18 nr. 2 (2003)

 

19/12

Ingebruikneming van het Kuststation 'Radio Scheveningen' (Schevenin. Het zendstation is gevestigd in Scheveningen in een niet meer gebruikte loods van Rijkswaterstaat als onderdeel van een Post- en Telegraafkantoor, ressorterend onder de Telegraafdienst. Het nieuwe Kuststation is al op 15 december 1904 technisch gereed, maar wordt op 19 december in gebruik genomen. De bezetting bestaat uit 8 man, waarbij onder andere wordt gewerkt met de Duitse passagiersschepen 'Cap Blanco' en de 'Cap Ortegal' van de Hamburg Süd Amerika Linie en met schepen van de Koninklijke Marine. Het eerste Nederlandse schip, dat met een radio-zend en ontvangstinstallatie zal worden uitgerust is het passagiersschip ss. 'Noordam' van de Holland Amerika-Lijn (1904).

Bron: 'De geschiedenis van de Radio- en Verbindingsdienst' in: 'Vast Werken', jrg. 18 nr. 2 (2003)

 

29/12

Het vrachtschip ss. 'Andania' (1895) van Wm. Ruys & Zonen uit Rotterdam, op weg van Galveston naar Hamburg, strand op het Rampida-rif bij Matanzas (Cuba) en gaat verloren. De bemanning kan hierbij worden gered.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

30/12

De Commandant der Zeemacht geeft aan het Auxiliair Eskader in Nederlands-Indië bevel zich gereed te maken voor vertrek ter handhaving van de neutraliteit van Nederlands-Indië in verband met de uitgebroken Russisch-Japanse oorlog en de passage van de Russische vloot richting Japan. De schepen worden oorlogsgrijs geschilderd. Onder tussen zijn uit Nederland onderweg de pantserdekschepen Hr.Ms. 'Hertog Hendrik'en Hr.Ms. 'Zeeland' en de kruiser Hr.Ms. 'De Ruyter'. Eind januari 1905 zal deze Java Divisie bestaan uit drie pantserschepen en vijf pantersdekschepen. Deze vlootsterkte zal tot juni 1905 van kracht blijven.

Bron: W.J. Cohen Stuart: 'De Nederlandsche Zeemacht van 1889 - 1915' (1937)