maritieme kalender

Welkom bij de maritieme kalender van Het Scheepvaartmuseum. Zoek op datum of jaar en ontdek wat er door de eeuwen heen op en rond zee gebeurde.

 
 
 
 
 

maritieme gebeurtenis - 1905

 

31/01

Het stoomschip 'Alba' strandt op de kust, even bezuiden Zandvoort. De roeireddingboten van Noordwijk en Zandvoort (NZHRM) worden beiden gelanceerd. De Noordwijkse redders weten 12 schipbreukelingen van boord te halen; de Zandvoordse roeireddingboot weet 13 man aan land te brengen. Beide bemanningen ontvangen voor deze redding een getuigschrift van de Redding Maatschappij.

Bron: www.knrm.nl

 

14/02

Per Koninklijk Besluit komt er een einde aan het gebruik van jenever als genotmiddel aan boord van de Nederlandse oorlogsschepen. De schepelingen zullen zich voortaan met koffie en suiker moeten behelpen. De commandant blijft echter het recht behouden, om in bijzondere omstandigheden of op advies van de officier van gezondheid, jenever te laten uitdelen. Daarmee loopt Nederland rijkelijk achter bij een land als de Verenigde Staten, waar de sterke drank aan boord reeds in 1862 werd verboden.

Bron: H. Stapelkamp: 'De blauwe knoop op het marine-uniform' in: L. Akveld 'Kielzog' (2003)

 

14/02

Ingebruikname van de nieuwe Velser spoorbrug over het Noordzeekanaal. Deze is op dat moment de grootst draaiende spoorbrug van Europa.

Bron: W. Moojen: '125 jaar Noordzeekanaal' in: 'DBW' jrg. 56 nr. 9 (2001)

 

20/02

De schoener ss. 'Norvic' (1903) van NV Stoomschoener 'Norvic' uit Rotterdam, op weg van St. David's naar de thuishaven, vergaat tijdens een zware storm op de Noordzee op 10 mijl van Whitby. Door de Duitse trwaler 'Nürnberg' kan de bemanning worden gered.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

24/02

Bij Koninklijk Besluit worden aspirant-marineofficieren (adelborsten) per 1 september 1905 aangesteld met een dienstverband voor onbepaalde tijd met een daaraan verbonden rang (afhankelijk van het studiejaar resp. matroos, korporaal en sergeant). Ook in juridische zin vallen de adelborsten onder het militair straf- en tuchtrecht.

Bron: 'Jaarboek van de Marine' (1905)

 

25/02

Oprichting van de Nederlandsche Reedersvereeniging tijdens een eerste gehouden vergadering in het Zuid-Hollandsche Koffiehuys in Den Haag. Volgens de statuten stelt de vereniging zich ten doel om 'de belangen van het Nederlandsch Zeereedersbedrijf, zoowel de gemeenschappelijke belangen van alle gewone leden' te behartigen.

Bron: 'MM journaal' nr. 2 (2004)

 

10/03

Instelling bij Koninklijk Besluit van het Onderscheidingsteken voor langdurige dienst als officier van de Marine Stoomvaartdienst. Het kruis is in onbruik geraakt toen de Marine Stoomvaartdienst op 1 januari 1949 opging in de Koninklijke Marine.

Bron: www.onderscheidingen.nl

 

17/03

De naam 'Java Divisie' van het in Nederlands-Indië opererende eskader van de Koninklijke Marine wordt gewijzigd in 'Nederlands Eskader in Oost-Indië'.

Bron: 'Jaarboek van de Marine' (1905)

 

24/03

Oprichting van Van Nievelt, Goudriaan & Co's Stoomvaart Maatschappij NV (NIGOCO) te Rotterdam met twee schepen (samen 4.090 brt). Medio 1913 zal deze rederij de beschikking hebben over negen schepen met een gezamenlijke tonnage van 24.218 ton. Aanvankelijk richt de rederij zich op de hout- en erstvaart van en naar het Oostzeegebied.

Bron: D.F. Scheurleer: 'Herinneringsdagen uit de Nederlandsche zeegeschiedenis' (1913)

 

01/04

Bij de Marine en het Loodswezen wordt het nieuwe 'roercommando' ingevoerd: voortaan moet de richting aangegeven worden aangeven waarij het stuurrad en de klik van het roer moeten worden gedraaid. Ook moeten de daarvoor te gebruiken commando's 'stuurboord' en 'bakboord' worden gebruikt. De commando's 'loeven' en 'afhouden' blijven voor zeilvaartuigen van toepassing.

Bron: 'De Zee' (1905)

 

01/05

De schoenerbrik 'Stella Maris' onder kapitein P. Groenewold, op weg van Rotterdam naar St. Petersburg met een lading cokes, zinkt in de Oostzee bij Kokskar nadat het is lek geraakt door drijfijs. De bemanning weet op tijd het schip te verlaten.

Bron: 'De Zee' (1905)

 

02/06

Het vrachtschip ss. 'Etna' (1871) van de KNSM, op weg van Stettin naar Amsterdam, zinkt na een aanvaring met het Deense ss. 'Tjalve' in de buurt bij Hirstholm (positie 57.41° N / 10.42° O). De bemanning kan hierbij door de 'Tjalve' worden opgepikt en gered.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

17/06

Vertrek vanuit Tandjong Priok van de pantserdekschepen Hr.Ms. 'Utrecht', Hr.Ms. 'Noordbrabant' en Hr.Ms. 'Gelderland', verenigd in het Nederlands Eskader in Oost-Indië (vroegere Java-divisie), voor de terugreis naar Nederland via Mahe, Perim, Port Saïd, Algiers en Tanger. De schepen zullen op 30 augustus 1905 weer in Den Helder terugkeren.

Bron: Jt. Mulder & W.F. Ruygrok: 'Pantserschepen, Pantserdekschepen, Monitors' (2004)

 

24/06

Het pantserdekschip Hr.Ms. 'Hertog Hendrik' loopt, op weg naar de Golf van Boni (Nederlands Indië), vast op het koraal bij Matjidosteen. Pogingen van het pantserdekschip Hr.Ms. 'Zeeland' om het schip los te trekken mislukken, waarbij de bolders van de 'Zeeland' afbreken. Pas als het ss. 'Japara' van de Koninklijke Paketvaart Maatschappij met sleepmateriaal arriveert en vervolgens kolen, voorraden en munitie worden overgeladen, kan door het pantserschip Hr.Ms. 'De Ruyter', samen met de 'Japara', de 'Hertog Hendrik' weer vlotgetrokken worden.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

25/06

Het vrachtschip ss. 'IJmuiden' (1890) van W. Berghuis Kolenhandel uit Amsterdam zinkt na een aanvaring met het Britse stoomschip 'Cousine Arbibb' bij Floamborough Head (Engeland).

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

08/07

Tewaterlating van de eerste Nederlandse onderzeeboot, de 'Luctor et Emergo', (onder bouwnr. 116) bij en voor eigen rekening van de Koninklijke Maatschappij 'de Schelde' te Vlissingen. Een jaar later zal deze eerste onderzeeboot worden gekocht door de Koninklijke Marine en in dienst worden gesteld als Hr.Ms. 'O I'.

Bron: J. Verhoog (e.a.): 'Luctor et Emergo 125 jaar Koninklijke Schelde 1875 - 2000' (2001)

 

10/07

De vissershaven van Scheveningen wordt formeel voor de scheepvaart opengesteld. In november 1904 waren echter al de eerste visserschepen de haven binnengelopen.

Bron: www.knrm.nl

 

13/07

De op 6 april 1903 ingestelde Marineraad, voor de behandeling van belangrijke zaken, de marine betreffende en ter advisering aan de minister, wordt vervangen door de Raad van Vlagofficieren.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

20/07

Landing van een grote expeditiemacht te Patiro op de kust van Zuid-Celebes en gericht tegen de vorst van Boni en het onderwerpen van dit gebied aan het Nederlandse gezag. Deze expeditie, onder bevel van de kolonel van Loenen, wordt ondersteund door drie pantserdekschepen, waaronder Hr.Ms. 'Hertog Hendrik' als vlaggenschip van het Nederlands eskader; drie flottieljeschepen; twee hulpvaaartuigen; een opiumjager en een stoomschip van de Gouvernements Marine. De gehele troepenmacht wordt aangevoerd met enkele schepen van de Koninklijke Paketvaart Maatschappij. De landing te Patiro wordt uitgevoerd onder bescherming van gewapende sloepen van de 'Hertog Hendrik', het pantserdekschip Hr.Ms. 'Zeeland' en Hr.Ms. 'Assahan'.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

28/07

Landing van 19 gewapende sloepen te Badjowe (Zuid-Celebes) voor een inval aldaar, onder bevel van de luitenant-ter-zee der eerste klasse J.C. Bentz v.d. Berg.

Bron: D.F. Scheurleer: 'Herinneringsdagen uit de Nederlandsche zeegeschiedenis' (1913)

 

15/08

Introductie van de kleur grijs voor het schilderen van Nederlandse marineschepen. Voorheen bezaten de Nederlandse marineschepen, in navolging van de Britse oorlogsbodems, een zwarte, dan wel voor de dienst in de koloniën, een witte romp. Bij wijze van proef wordt een van de pantserdekschepen, behorende tot de 'Kortenaer'-klasse, van de kleur grijs voorzien. Overigens werd in Nederland-Indië reeds in 1904 gebruik gemaakt van oorlogsgrijs bij het overschilderen van de witte schepen tijdens de Russisch-Japanse oorlog, bij de passage van de Russische vloot richting Japan.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

29/08

Door HM koningin Wilhelmina wordt een krans gelegd bij het standbeeld van Michiel Adriaenszn. de Ruyter te Vlissingen. Nog diezelfde dag is zij bovendien aanwezig bij de verwelkoming van het uit Nederlands-Indië teruggekeerde Nederlandse vlooteskader. Het eskader heeft daar dienst gedaan tijdens de spannende dagen van de Russisch-Japanse oorlog.

Bron: C. Fasseur: 'Wilhelmina, de jonge Koningin' (1998)

 

11/09

Landing van een infanteriebataljon te Palope op de kust van Zuid-Celebes, gericht tegen de vorst van Loewoe (bondgenoot van de vorst van Boni) en het onderwerpen van dit gebied aan het Nederlandse gezag. De landing wordt ondersteund met marinelandingsdivisies afkomstig van het pantserdekschip Hr.Ms. 'Hertog Hendrik', de kruiser Hr.Ms. 'De Ruyter' en andere schepen als Hr.Ms. 'Borneo' en Hr.Ms. 'Serdang' met twee stoomschepen van de Koninklijke Paketvaart Maatschappij. Nog dezelfde middag kan de kraton worden genomen.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

06/10

De Noorse bark 'Cyprian', op weg van Glasgow naar Arhus met een lading steenkool, strandt tijdens een storm bij Terschelling. De roeireddingboot van het NZHRM-station kan het schip, door de ruwe zee en het vele aanspoelende wrakhout, niet roeiend bereiken, als gevolg waarvan de boot door de branding langs de kustlijn getrokken moet worden tot bij de plaats van de stranding. Uiteindelijk kunnen alle 14 bemanningsleden worden gered. Tegelijkertijd strandt de Nederlandse schoener 'Laura' op de Vliehors. Ook hier ziet de roeireddingboot kans, onder zware omstandigheden, de negen opvarenden veilig aan land te brengen.

Bron: 'De Zee' (1908)

 

07/10

De Finse driemastschoener 'Lychan' strandt voor West-Schouwen tijdens een zware storm, waarbij het schip vergaat. De reddingboot van het station Burghsluis (ZHRMS) weet de 7 bemanningsleden onder moeilijke omstandigheden te redden.

Bron: 'De Zee' (1908)

 

10/10

Oprichting van de Nationale Stoomboot Maatschappij door de Nederlandsche Handel Maatschappij (NHM), de Hollandsche Yzeren Spoorweg Maatschappij (HYSM), de Hollandsche Stoomboot Maatschappij (HSM) en de Koninklijke Nederlandsche Stoomboot Maatschappij (KNSM). De rederij wordt opgericht met het doel om het Nederlandse redersbedrijf te beschermen tegen de steeds sterker wordende concurentie van buitenlandse rederijen, met name vanuit Duitsland, richting Zuid-Amerika.

Bron: 'De Zee' (1905)

 

14/11

Het ss. 'Ariadne' (1879) van Wm. Ruys & Zonen uit Rotterdam, op weg van Valencia naar Rotterdam, vergaat tijdens een zware storm in de Golf van Biskaje als de luiken inslaan. De bemanning kan worden gered door het Duitse ss. 'Vianna' uit Oldenburg.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

03/12

Vertrek vanuit Vlissingen van de eerste Nederlandse onderzeeboot 'Luctor et Emergo', gebouwd voor eigen rekening op de werf van de Koninklijke Maatschappij 'De Schelde', met aan boord een speciaal overgekomen Amerikaanse bemanning, op sleeptouw en binnendoor naar Den Helder. Daar zal in tegenwoordigheid van een commissie van de Koninklijke Marine de boot worden beproefd. Door allerlei kleine tegenslagen zal de tocht naar Den Helder echter een week in beslag nemen. Ook daarna zal het echter met de boot niet willen vlotten. Zo zullen de resultaten voor de commissie ver onder de maat blijven. Kort hierna zal de boot weer binnendoor naar Vlissingen worden teruggesleept en aldaar voorlopig blijven liggen.

Bron: A. Lemmers & M. Steketee: 'Onderzeedienst bestaat honderd jaar' in: 'Van Boord', jrg. 9 nr. 33 (2006)

 

11/12

Tewaterlating van een baggervaartuig als eerste schip bij de Scheepswerf en Machinefabriek Gusto in Schiedam (v/h A.F. Smulders Engineers and Shipbuilders uit Slikkerveer), opgericht in juni 1905. Dit baggervaartuig, als eerste uit een serie van vijf nog te bouwen hopperzuigers, is bestemd voor de Suez Kanaal Maatschappij.

Bron: 'De Zee' (1905)

 

11/12

Het vrachtschip ss.'Callisto' van de NV Maatschappij Zeevaart (Rederij Hudig & Veder) in Rotterdam, op weg van New Orleans naar Kopenhagen geladen met graan en stukgoed, loopt tijdens dichte mist aan de grond bij Helsingborg. Een deel van de lading kan later worden overgeladen in lichters, waarna het schip met behulp van sleepboten weer kan worden vlotgebracht.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991