maritieme kalender

Welkom bij de maritieme kalender van Het Scheepvaartmuseum. Zoek op datum of jaar en ontdek wat er door de eeuwen heen op en rond zee gebeurde.

 
 
 
 
 

maritieme gebeurtenis - 1926

 

01/02

Het vrachtschip ss. 'Alkaid' (1910) van Van Nievelt, Goudriaan & Co te Rotterdam, op weg van Hull naar Philadelphia, vergaat tijdens een zware storm op 360 zeemijl ten oosten van Cape Race. De bemanning wordt gered door het Duitse ss. 'Westphalia' van de Hamburg-Amerika Lijn.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

02/02

Het Britse vrachtschip ss. 'Whimbrel' (1907), op weg van Glasgow naar Antwerpen, zinkt op de Westerschelde bij Vlissingen na een aanvaring met het Britse ss. 'Marloch' (1904). De bemanning kan hierbij worden gered.

Bron: 'De Zee' (1926)

 

05/02

De Urker motorbotter 'UK 58' strandt tijdens slecht zicht in de Vlie-sloot en zinkt. De schipper blijkt daarbij niet op de hoogte van het feit, dat een lichtboei van het Zuider Stortermelk vanwege de ijsgang tijdelijk is weggehaald.

Bron: 'De Zee' (1926)

 

05/02

De tjalk 'Poolster' (1920) onder schipper/eigenaar D. de Groot uit Groningen, op weg van Amsterdam naar Kopenhagen met een lading asbest-cementproducten, vergaat met man en muis kort na vertrek uit het Vlie.

Bron: 'De Zee' (1926)

 

10/02

Vertrek vanuit Rotterdam van het passagiersschip ms. 'Indrapoera' van de Rotterdamsche Lloyd voor zijn maidentrip naar Tandjong Priok. Het schip werd gebouwd op de werf van de Koninklijke Maatschappij 'De Schelde' te Vlissingen.

Bron: M. Bloemendaal: 'Maarten Platje, maritiem schilder (de 'Indrapoera')' in: 'DBW' jrg. 61 nr. 4 (2006)

 

18/02

Aan boord van het vrachtschip ss. 'Boeton' (1913) van de Stoomvaart Maatschappij 'Nederland' (SMN), op weg van Tandjong Priok naar Amsterdam, breekt op 60 zeemijl van Brest brand uit in een van de ruimen. Door de Franse sleepboten 'L'Iroise' en 'Resistente' kan het schip bij de Franse kustplaats op een zandbank worden gezet, waarna de ruimen volgepompt worden. Als de brand geblust is kan door het schip, na ontballasting, verder koers worden gezet naar Amsterdam. Het schip heeft daarbij een aanzienlijke schade opgelopen. Nog datzelfde jaar zal de 'Boeton' worden verkocht aan de Java-China-Japan Lijn en worden herdoopt in 'Tjimenteng'.

Bron: A.J.J. Mulder: 'De eeuw van de Nederland' (2003)

 

24/02

De motorschoener 'Elsina' (1917) van E. Brouwer te Groningen, op weg van Oslo naar Karrebaeksminde raakt lek door ijswerking en zinkt op 30 mijl van Faerder. De bemanning kan hierbij worden gered.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

24/02

De driemastschoener 'lsina' (1917), op weg van Oslo naar Karrebaeksminde (Denemarken) en geladen met cellulose, zinkt in het Skagerak. De bemanning kan hierbij worden gered.

Bron: 'De Zee' (1926)

 

10/03

HM koningin Wilhelmina, ZKH prins Hendrik en HKH prinses Juliana maken een vaartocht aan boord van de onderzeeboot Hr.Ms. 'O 9'.

Bron: 'Jaarboek van de Marine' (1926)

 

10/03

Het zeilschip 'Alfa', op weg van Rotterdam naar Zweden, vergaat tijdens hevig stormweer in de monding van de Elbe door het schuiven van de lading piekijzer.

Bron: 'De Zee' (1926)

 

13/03

Het passagiers/vrachtschip ms. 'Kimana' (1948) van de Koninklijke Paketvaart Maatschappij (KPM), op weg van Soerabaja naar Soembawa, loopt in het Oostervaarwater bij de haven op een zeemijn en raakt daarbij zwaar beschadigd.

Bron: www.nationaalarchief.nl

 

13/03

Tewaterlating van het ms. 'Van Heutsz' van de Koninklijke Paketvaart Maatschappij (KPM) op de werf van de Koninklijke Maatschappij 'De Schelde' in Vlissingen.

Bron: K. de Haas: 'Zeeslepers en hun ontwerpers' in: 'DBW' jrg. 54 nr. 11 (1999)

 

25/03

Indienststelling van de kanonneerboot Hr.Ms. 'Flores', gebouwd op de werf van de Maatschappij Fijenoord in Rotterdam.

Bron: P. Vermeulen: 'De schepen van de Koninklijke Marine en die der GM' (1962)

 

30/03

Instelling bij Koninklijk Besluit van het Onderscheidingsteken voor langdurige, eerlijke en trouwe dienst bij de Marine-Kustwacht ter vervanging van de medaille van de Marine Kustwacht. De medaille is identiek aan zijn voorganger, echter met vervanging van het woord 'Militaire' door 'Marine-'. De medaille voor de Marine-Kustwacht zal eerst in 1946 worden afgeschaft.

Bron: www.onderscheidingen.nl

 

08/04

De stoomtanker 'Silvanus' (1921) van de Nederlandsch-Indische Tankstoomboot Maatschappij komt op de rivier de Mississippi in dichte mist in aanvaring met de Amerikaanse tanker 'Thos H. Wheeler'. De tanker, op weg van New Orleans naar Europa, raakt in brand. 25 bemanningsleden en de loods komen om het leven. De NITM zal later het schip verkopen, waarna het later na reparatie onder Amerikaanse vlag als 'Papoose' weer in de vaart zal worden gebracht.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

12/04

Indienststelling van de kanonneerboot Hr.Ms. 'Soemba', gebouwd bij NV Wilton's Machinefabriek en Scheepswerf in Rotterdam.

Bron: H. de Bles e.a: 'Vloot vereeuwigd, honderd jaar Koninklijke Marine in foto' (2002)

 

21/04

Tewaterlating van het 3.000 tons droogdok voor de Curaçaosche Scheepvaart-Maatschappij bij de Scheepsbouw-Maatschappij 'Nieuwe Waterweg' te Schiedam. Na de afbouw zal het dok door sleepboten van L. Smit & Co's Internationale Sleepdienst Maatschappij naar Curaçao gesleept.

Bron: 'De Zee' (1926)

 

12/05

Overdracht van het 148 ton metende vracht-/passagiersschip ss. 'Marsdiep', gebouwd op de scheepswerf 'De Merwede' te Hardinxveld-Giessendam aan de Texelse Eigen Stoonboot Onderneming (TESO) bestemd voor de veerdienst Den Helder - Texel.

Bron: A.J. Boes: 'Scheepswerf 'De Merwede' 1902 - 2002' in: 'DBW' jrg. 58 nr. 7 (juli / 2003)

 

26/05

Indienststelling van de kruiser Hr.Ms. 'Sumatra', gebouwd op de werf van de Nederlandsche Scheepsbouw Maatschappij te Amsterdam. De 'Sumatra' is het zusterschip van de kruiser Hr.Ms. 'Java'.

Bron: J. Anten e.a: 'Hr.Ms. kruisers Java en Sumatra' (2001)

 

27/05

Vertrek vanuit Den Helder van de onderzeeboot Hr.Ms. 'K XIII' voor een wetenschappelijke wereldreis naar Nederlands-Indië, via Curaçao, het Panama-kanaal en Hawaii. Aan boord bevindt zich prof. dr. F.A. Vening Meinesz, die tijdens deze reis zwaartekrachtmetingen zal verrichten. Vening Meinesz deed in 1923 zijn eerste wetenschappelijke proefnemingen aan boord van onderzeeboten. Op 13 december 1926 zal de 'K XIII' onder grote publieke belangstelling arriveren in Soerabaja.

Bron: C. Mark: 'De geschiedenis van de Torpedo- en de Onderzeedienst' in: 'Vast Werken' (2003)

 

31/05

Door HM koningin-moeder Emma en ZKH prins Hendrik wordt op 31 mei en op 1 juni 1926 een bezoek afgelegd aan de op 28 mei 1926 geopende tentoonstelling: 'De Koninklijke Marine in de negentiende eeuw' in het Nederlands Historisch Scheepvaart Museum te Amsterdam.

Bron: 'jaarverslag VNHSM' (1926)

 

01/06

Oprichting van de Coöperatieve Boot- en Stuurlieden vereniging 'De Koperen Ploeg' in Amsterdam.

Bron: weekblad 'Schuttevaer' 10-03-2001

 

14/06

Het vrachtschip ss. 'Delft' (1919) van de KNSM, op weg van Hamburg naar Valpaiso met een lading stukgoed, strandt ter hoogte van het eiland Santa Clara bij Guayaquil en gaat verloren. De bemanning kan hierbij worden gered.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

14/06

Het vrachtschip ss. 'Alderamin' (1920) van Van Nievelt Goudriaan & Co strandt op de Elbe, waarbij de romp wordt gescheurd en de machinekamer en bunkers vollopen. Zeven sleepboten van Bugsier weten het schip weer vlot te brengen na lossing van 3.800 ton graan. Hierna wordt het schip in Hamburg gerepareerd, waarna het vervolgens weer in de vaart kan worden gebracht.

Bron: Mini-Ship bulletin (2005)

 

29/06

Totstandkoming van de eerste kortegolf-radioverbinding tussen Soerabaja en Amsterdam. Spoedig hierna weet de Koninklijke Marine de wereld radiografisch te overspannen. De eerste grote afstand radioverbinding met schepen zal een jaar later, in 1927, tot stand tussen de kruiser Hr.Ms. 'Sumatra', in de omgeving van Shanghai en Amsterdam. Ook kunnen nog in datzelfde jaar radioinstallaties worden ingebouwd in de Dornier-vliegboten van de Marine Luchtvaartdienst in Nederlands- Indië.

Bron: 'De geschiedenis van de Radio- en Verbindingsienst' in: 'Vast Werken', jrg. 18 nr. 2 (2003)

 

01/07

Kuststation Scheveningen Radio PCH wordt verplaatst van Scheveningen naar IJmuiden. De hele luisterdienst wordt overgenomen door IJmuiden, zodat met de middengolf zender in Scheveningen, vanuit IJmuiden kan worden gesleuteld en de ontvangst ook in IJmuiden kan plaatsvinden.

Bron: 'De geschiedenis van de Radio- en Verbindingsdienst' in: 'Vast Werken', jrg. 18 nr. 2 (2003)

 

21/07

Vertrek van het nieuwe mailschip ms. 'P.C. Hooft' van de Stoomvaart Maatschappij 'Nederland' (SMN) vanaf de Franse werf in St. Nazaire naar Amsterdam. Op het schip (tewatergelaten op 23 april 1925), was eerder op 20 december 1925 brand uitgebroken als gevolg waarvan de oplevering en overdracht ernstig zouden worden vertraagd.

Bron: K. de Haas: 'De Indrapoera, P.C. Hooft, Sibajak en Chr. Huygens' in: 'DBW' jrg. 55 nr. 4 (2000)

 

04/08

De Italiaanse kruisers 'Pisa' (1907) en 'Francesco Ferruccio' (1902) brengen tijdens een oefenreis een bezoek aan de haven van Amsterdam.

Bron: www.fortijmuiden.nl

 

15/08

Tewaterlating van de kanonneerboot Hr.Ms. 'Flores' op de werf van de Maatschappij Fijenoord in Rotterdam.

Bron: P. Vermeulen: 'De schepen van de Koninklijke Marine en die der GM' (1962)

 

17/08

Het vrachtschip ss. 'Betsy Anna' (1892) van W. Berghuijs Kolenhandel uit Amsterdam, op weg van Fleetwood naar Rotterdam, strandt bij Prawlepoint. Het schip weet echter weer vlot te komen maar zal daarna weer stranden. Op 11 oktober zal het schip voor de tweede keer worden vlot getrokken en op sleeptouw worden genomen, doch zinkt op 12 oktober nabij de Needles.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

27/08

Overdracht en proefvaart, varende vanuit Amsterdam, van het mailschip ms. 'P.C. Hooft' van de Stoomvaart Maatschappij 'Nederland' (SMN) onder kapitein H.A.G. Schippers, in aanwezigheid van prins Hendrik. Tijdens de afbouw van het schip op de Franse werf Societe des Ateliers et Chantiers de la Loire te St. Nazaire was er op 20 december 1925 brand uitgebroken als gevolg waarvan de uiteindelijke oplevering ernstig zou worden vertraagd. Ook moest het schip tijdens zijn eerste proefvaart weer terugkeren naar St. Nazaire vanwege een gescheurde schroefas.

Bron: K. de Haas: 'De Indrapoera, P.C. Hooft, Sibajak en Chr. Huygens' in: 'DBW' jrg. 55 nr. 4 (2000)

 

12/09

Op het vrachtschip ss. 'Reijnst' (1921) van de Koninklijke Paketvaart Maatschappij, liggende te Belawan-Deli (Sumatra), waarbij het schip als volledig verloren moet worden beschouwd. Later zal het wrak worden verkocht voor de sloop en in 1927 worden gesloopt in Singapore.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

21/09

Aanvang van de wereldreis van de kruiser Hr.Ms. 'Sumatra' onder commando van de kapitein-ter-zee jhr G.L. Schorer van Amsterdam naar Nederlands Indië via New York, het Panama-kanaal, Sjanghai en Nagasaki. De 'Sumatra' zal op 22 december in San Francisco arriveren, waar het schip, inclusief een dokbeurt aldaar, tot 4 januari 1927 een bezoek zal brengen. Vanuit San Francisco zal het schip naar Sjanghai varen. Via Nagasaki zal uiteindelijk naar Soerabaja worden gevaren, waar de 'Sumatra' op 1 juni 1927 zal arriveren.

Bron: J. Anten e.a: 'Hr.Ms. kruisers Java en Sumatra' (2001)

 

29/09

Vertrek vanuit Den Helder van de onderzeeboot Hr.Ms. 'K XII', onder commando van de luitenant-ter-zee der eerste klasse J.L.K. Hoeke, voor een reis naar Nederlands-Indië. Op 11 december zal de 'K XII' in Sabang arriveren.

Bron: H. de Bles e.a: 'Vloot vereeuwigd, honderd jaar Koninklijke Marine in foto' (2002)

 

09/10

In de nacht van 9 op 10 oktober 1926 teistert een zware storm de Nederlandse kust en de Noordzee. Op de Noordzee vergaan vijf loggers met in totaal 63 man aan boord. Hieronder behoren de zeilloggers 'Theodoor' (VL 213), waarbij alle opvarenden, behalve de schipper J. van der Toorn, omkomen. Ook de logger 'IJsel VI' (VL 25) vergaat met man en muis. De schepen betreffen verder de zeilloggers 'Agatha Maria' (KW 152), 'Arie' (KW 148) en de stoomlogger 'Copernicus' (VL 46), die allen nabij de Doggersbank vergaan. Alle opvarenden komen hierbij om het leven.

Bron: 'De Zee' (1927)

 

12/11

Het Franse ss. 'Perdreau' strandt met mistig weer op de Haaksgronden. De volgende dag kan het schip pas door de Kustwacht worden verkend. De motorreddingboot 'Dorus Rijkers' van de NZHRM (station Den Helder) slaagt er, ondanks het slechter wordende weer, in om de 12 Franse opvarenden te redden. Een groot deel van de lading zal later aan spoelen, waaronder niet minder dan (officieel) 93 kisten met whiskey en cognac. De bemanning van de reddingboot is er echter van overtuigd, dat de 'Perdreau' een smokkelschip is, dat zijn lading 'ergens' op de Noord-Hollandse kust hoopte te lossen. De redders krijgen later vanuit Frankrijk een onderscheiding van de Federation Nationale de Sauvetage.

Bron: J.T. Bremer: 'Roeiredders aan het Marsdiep' (1998)

 

13/12

Aankomst in Soerabaja (Nederlands Indië) van de onderzeeboot Hr.Ms. 'K XIII' na een wereldreis vanuit Den Helder (vertrek op 27 mei 1926) via Curaçao, het Panama-kanaal, San Francisco en Hawaii. De aankomst van de 'K XIII' in Soerabaja vindt plaats onder zeer grote publieke belangstelling. Dat een onderzeeboot, zonder begeleidingsschip, deze reis heeft volbracht wordt gezien als een zeer uitzonderlijke prestatie en krijgt dan ook een aparte vermelding in 'Jane's Fighting Ships'.

Bron: C. Mark: 'De geschiedenis van de Torpedo- en de Onderzeedienst' in: 'Vast Werken' (2003)

 

21/12

Tewaterlating van de eerste zelfrichtende motorreddingboot 'Insulinde' van de NZHRM bij de werf van Scheepswerf Gebr. Niestern & Co. te Delfzijl.

Bron: F. Loomeijer: 'de Insulinde' (2002)

 

30/12

Aankomst in Soerabaja als eindbestemming van de onderzeeboot Hr.Ms. 'K XII', onder commando van de luitenant-ter-zee der eerste klasse J.L.K. Hoeke. De gehele bemanning krijgt hier een zeer warm welkom door de Onderzeedienst in Nederlands-Indië. De 'K XII' was op 29 september 1926 vertrokken vanuit Den Helder.

Bron: H. de Bles e.a: 'Vloot vereeuwigd, honderd jaar Koninklijke Marine in foto' (2002)