maritieme kalender

Welkom bij de maritieme kalender van Het Scheepvaartmuseum. Zoek op datum of jaar en ontdek wat er door de eeuwen heen op en rond zee gebeurde.

 
 
 
 
 

maritieme gebeurtenis - 1929

 

01/01

De afzonderlijke werven van de Maatschappij van Scheeps- en Werktuigbouw 'Fijenoord' en Wilton's Scheepswerf en Machinefabriek fuseren als verenigde bedrijven tot de Dok- en Werf Maatschappij Wilton-Fijenoord NV.

Bron: F. van Tuikwerd: 'ss. 'Statendam', 1929 - 1940' (2003)

 

07/01

Koningin-Moeder Emma verricht de officiele opening van de radiotelefonieverbinding tussen Nederland (Radio Kootwijk) en Nederlands-Indië (Bandoeng). In 1928 nam de dienst Amsterdam-Bandoeng vice versa reeds een aanvang. Het experimentele stadium was nog niet voorbij, want het ging om gratis proefgesprekken. Ruim duizend gegadigden maakten van deze gelegenheid gebruik, waaronder de pers. Ongeveer een jaar later wordt de verbinding voldoende betrouwbaar geacht om deze radiotelefonieverbinding officieel te openen. De zender staat te Kootwijk en de ontvanger aanvankelijk te Meijendel (Wassenaar).

Bron: http://radiokootwijk.free.fr/index.php3?file=radiotelefonie.php3

 

10/01

Het vrachtschip ms. 'Soengei Gerong' (1916) van de Handel- & Scheepvaart Mij. 'Tandjong Priok' uit Batavia vergaat bij stormweer ongeveer 100 mijl ten Zuiden van Java. Het schip was onderweg van Palembang naar Tjilatjap met een lading benzine.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

16/01

De stoomreddingboot 'Prins der Nederlanden' van de ZHRMS (station Hoek van Holland) kapseist tijdens zeer zware weersomstandigheden bij een derde poging om hulp te bieden aan het gestrande Letse stoomschip 'Valka'. De acht bemanningsleden, inclusief schipper P. van de Koster, verdrinken. De mrb. 'Koningin Wilhelmina' van Stellendam redt hierna de opvarenden van het Letse schip.

Bron: 'Maritiem Nederland' (1999)

 

24/01

De tanker ms. 'Dordrecht' (1926) van de rederij Phs. van Ommeren redt tijdens stormweer in de Middellandse Zee vier bemanningsleden van een Frans marinevliegtuig. In 1930 krijgt de kapitein van de 'Dordrecht', C. Boer, de prijs 'Emile Robin' van de ZHRMS.

Bron: 'De Zee' (1930)

 

28/01

Het vrachtschip ss. 'Merauke' (1912) van de Rotterdamsche Lloyd komt in het Kanaal tijdens dichte mist in aanvaring en raakt daarbij zwaar beschadigd. In zinkende toestand wordt het schip bij Hyte (Kent) op het strand gezet. Enige tijd later kan het schip weer worden vlot gebracht en voor reparatie naar Amsterdam worden gesleept. In 1930 zal het schip in Amsterdam worden opgelegd en twee jaar later worden gesloopt.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

01/02

Huldiging en feestelijk ontvangst op het Rotterdamse Stadhuis door Burgemeester P. Drooglever Fortyuin van alle bemanningsleden van de acht zeeslepers van L. Smit en Co's Internationale Sleepdienst, die van 21 juni 1928 - 12 okt. 1928 hebben deelgenomen aan de sleepreis van het 'Singapore-dok'. Het betrof hier een sleepreis met een in tweeën gedeeld dok vanuit New Castle naar Singapore, ook wel het grootste sleepobject dat ooit vervoerd werd.

Bron: J.E. Korteweg: 'Hollands Glorie? de Nederlandse Zeesleepvaart als nationaal symbool' (2000)

 

09/02

Oprichting van het Helden-der-Zee fonds 'Prins der Nederlanden' door de ZHMRS naar aanleiding van de ramp met de stoomreddingboot 'Prins der Nederlanden' op 16 januari 1929. Doel van het fonds is te zorgen voor de pensioenen voor weduwen en wezen van de omgekomen bemanningsleden en in het algemeen het verstrekken van uitkeringen aan de nabestaanden van diegenen, die bij reddingswerk om het leven komen.

Bron: 'De Zee' (1929)

 

20/02

De ijsbreker ss. 'Christiaan Brunings' wordt vanuit de haven van Moerdijk onafgebroken (t/m 12 maart 1929) ingezet voor het open houden van de beneden-rivieren in verband met zeer zware ijsgang. De winter van 1929 is één van de strengste winters van de 20ste eeuw.

Bron: E.K. Spits: 'ss. Christiaan Brunings' (2000)

 

03/03

Bij Koninklijk Besluit wordt de gouden 'De Ruyter-medaille' toegekend aan J. Hummel, oud-directeur van de Koninklijke Paketvaart Maatschappij, mr. G. Kirberger, oud-plaatsvervangend voorzitter van de Raad voor de Scheepvaart en de sleepbootkapiteins N. Person en C. Verschoor van L. Smit & Co.'s Internationale Sleepdienst.

Bron: 'De Zee' (1929)

 

07/03

Bij Koninklijk Besluit wordt bepaald dat de Gouvernements Marine in Nederlands-Indië in tijd van oorlog militaire diensten kunnen worden opgedragen. Ook bij andere buitengewone omstandigheden kan naar het oordeel van de gouverneur-generaal de Gouvernements Marine op basis van dit Koninklijk Besluit worden ingezet voor militaire diensten.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

09/03

Oprichting van de Unie van Watertoeristen. De Unie is een vereniging die zich ten doel stelt de belangen van haar leden betreffende het watertoerisme en de waterrecreatie in brede zin te behartigen. De Unie bezit hiervoor terreinen en eilanden en heeft faciliteiten bij een groot aantal jachthavens in Nederland.

Bron: F. Jorissen: 'Het Water Op' (1990)

 

16/03

Technische proefvaart van het passagiersschip ss. 'Statendam' van de Holland Amerika-Lijn. In aanwezigheid van talrijke genodigden vindt vanuit Schiedam de driedaagse technische proefvaart plaats van de 'Statendam'. Tijdens de tweede dag wordt op de Noordzee de snelheidsproef afgelegd tussen het lichtschip 'Terschellingerbank' en het lichtschip 'Haaks'. Hierbij zal blijken dat de 'Statendam', met 125 schroefomwentelingen per minuut, een snelheid van 19 knopen weet te behalen.

Bron: F. van Tuikwerd: 'ss. 'Statendam' 1929 - 1940' (2003)

 

03/04

Officiële proefvaart van het passagiersschip ss. 'Statendam' van de Holland-Amerika Lijn (HAL). Aan boord bevinden zich ruim 300 gasten, waaronder ZKH prins Hendrik, zeven ministers van het eerste kabinet De Geer en burgemeester Patijn van Rotterdam. Op 4 april vindt ter hoogte van de ingang van de Nieuwe Waterweg een ontmoeting plaats met het pantserdekschip Hr.Ms. 'Hertog Hendrik'.

Bron: F. van Tuikwerd: 'ss. Statendam 1929 - 1940' (2003)

 

11/04

Vertrek vanaf de Wilhelminakade te Rotterdam van het passagiersschip ss. 'Statendam', vlaggenschip van de Holland-Amerika Lijn, onder commodore P. van den Heuvel, voor de maidentrip via Boulogne sur Mer en Southampton naar New York. Vanwege een zware storm op de Atlantische Oceaan zal het schip met een vertraging van bijna een etmaal op 19 april in New York, onder overweldigende belangstelling, arriveren.

Bron: F. van Tuikwerd: 'ss. Statendam 1929 - 1940' (2003)

 

02/05

Eén van de drie Dornier-Wal vliegboten van de Marine Luchtvaartdienst (MLD), op weg naar Nederlands Indië, botst tijdens een proefvlucht tegen de Maubridge bij Bagdad (Irak), waarbij het toestel wordt vernield. Een officier-vlieger en twee vliegtuigmakers komen hierbij om het leven.

Bron: 'Maritiem Nederland' (1999)

 

18/05

Aankomst te Tandjoeng Priok van twee Dornier Wall vliegboten de 'D 21' en 'D 23'. Drie Dornier- vliegboten waren op 3 april 1929 vanaf de rede van Texel vertrokken. De meegevlogen 'D 22' verongelukte tijdens deze reis in de omgeving van Bagdad, waarbij de commandant, de officier-vlieger der tweede klasse P.S. Everts om het leven kwam en de overige twee bemanningsleden gewond raakten. Enige dagen later zal de 'D 23' in brand raken en eveneens geheel verloren gaan.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

08/06

De Venuzolaanse avonturier 'generaal' Urbinia overvalt met enkele opstandelingen het fort 'Amsterdam' te Willemstad (Curaçao). Vervolgens weet hij met het gekaapte Amerikaanse vrachtschip 'Maracaibo' het eiland te verlaten met wapens, munitie, de gouvernementskas en twee gijzelaars, t.w. de gouverneur ir. L. Fryties en de garnizoenscommandant. Beiden worden later voor de Venezuelaanse kust weer vrijgelaten. Naar aanleiding van dit ernstige incident besluit de Nederlandse regering hierop om de torpedobootjager Hr.Ms. 'Kortenaer' en het pantserdekschip Hr.Ms. 'Hertog Hendrik' met aan boord een detachement mariniers naar de West te sturen. Dit detachement zal dan ook als kern moeten dienen voor de permanente aanwezigheid van de garnizoenen op Curacao en Aruba.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

11/06

Inscheping van een detachement mariniers aan boord van Hr.Ms. 'Kortenaer', direct voorafgaande aan het vertrek vanuit Vlissingen naar Curaçao. De 'Kortenaer' vertrekt nadat op 8 juni op Curaçao Venezuelaanse opstandelingen het Fort 'Amsterdam' in Willemstad hebben overvallen.

Bron: 'Van Boord', jrg. 6 nr. 22 (2003)

 

12/06

Vertrek vanuit Soerabaja van de onderzeeboot Hr.Ms. 'K XIII', met aan boord prof. dr. ir. F.A. Vening Meinesz in verband met drie te houden wetenschappelijke onderzoeken rond de Soenda-eilanden. Op 12 augustus zal de 'K XIII' weer terugkeren in Soerabaja.

Bron: H. de Bles e.a: 'Vloot vereeuwigd, honderd jaar Koninklijke Marine in foto' (2002)

 

28/06

Oprichting van het Nederlandsch Scheepsbouwkundig Proefstation (NSP) in Wageningen. Hierin participeren de Staat der Nederlanden, de Stoomvaart Maatschappij 'Nederland', de Rotterdamsche Lloyd, de Koninklijke Paketvaart Maatschappij en de Nederlandsch-Indische Tankstoomboot Maatschappij. Ir. L. Troost, werkzaam als scheepsbouwkundige bij de marine, wordt benoemd tot de eerste directeur. Dit instituut zal na 1945 uitgroeien tot het huidige Maritiem Research Instituut Nederland (MARIN).

Bron: A.J. Boes: 'investering van 100 miljoen in maritiem onderzoek' in: 'DBW' jrg. 52 nr. 6 (1997)

 

27/07

Vertrek vanuit Soerabaja van Hr.Ms. 'Willebrord Snellius', onder commando van de luitenant-ter-zee F. Pinke, voor een oceanografische expeditie in het oosten van de Indische archipel. Deze expeditie zal tot 15 november 1929 duren, waarbij 60.000 km. zal worden afgelegd. Aan boord van de 'Willebrord Snellius' bevinden zich enkele wetenschappers van verschillende disciplines, waarbij het accent zal komen te liggen op het fysisch geologisch onderzoek (met o.a. vragen over temperatuursamenstelling van het zeewater, stroommetingen en meteorologische waarnemingen).

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

29/07

Vertrek vanuit Soerabaja van het Nederlands Eskader, bestaande uit de kruiser Hr.Ms. 'Java', de torpedobootjagers Hr.Ms. 'Evertsen', Hr.Ms. 'De Ruyter' en de onderzeeboten Hr.Ms. 'K II' en Hr.Ms. K VII' naar Tandjong Priok. Aldaar worden de koning en koningin van Siam opgewacht met hun jacht 'Maha Chakri' en de torpedobootjager 'Phra Ruang'. Hierna zal het eskader vertrekken naar Banka, Biliton, Riouw- en de Linga-archipel, waarbij ook, dit keer zonder onderzeeboten, Belawan en Deli zullen worden bezocht. Op 28 augustus zal het eskader weer terugkeren in de haven van Tandjong Priok.

Bron: J. Anten e.a: 'Hr.Ms. kruisers Java en Sumatra' (2001)

 

03/08

Het vrachtschip ss. 'Adonis' (1905) van de KNSM, op weg van Bari naar Amsterdam met een lading graan, kapseist tijdens zwaar weer door de schuivende lading en zinkt op 8 mijl van Cape Ferrat (Kreta). De bemanning kan hierbij worden gered.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

03/08

Doop en tewaterlating van het mailschip ms. 'Johan van Oldenbarnevelt' van de Stoomvaart Maatschappij 'Nederland' op de werf van de Nederlandsche Scheepsbouw Maatschappij in Amsterdam (NSM). De doop wordt verricht door mevrouw W. Tegelberg-Hooft (echtgenote van de directeur van de SMN).

Bron: K. de Haas: 'het Indië-kwartet komt in de vaart' in: 'DBW' jrg. 54 nr. 6 (1999)

 

29/08

Tewaterlating van het mailschip ms. 'Baloeran' van de Rotterdamsche Lloyd op de werf van de Maatschappij Fijenoord te Rotterdam. De doop van het schip wordt verricht door mevrouw H. Drooglever Fortuyn - Bruinier, echtgenote van de burgemeester van Rotterdam.

Bron: K. de Haas: 'het Indië-kwartet komt in de vaart' in: 'DBW' jrg. 54 nr. 6 (1999)

 

30/08

Tewaterlating van het passagiersschip ms. 'Poelau Bras' van de Stoomvaart Maatschappij 'Nederland' (SMN) op de werf van de Koninklijke Maatschappij 'De Schelde' te Vlissingen. De oplevering en overdracht van het schip zal op 19 december 1929 plaatsvinden.

Bron: 'De SMN in de oorlogsjaren 1940 - 1945' in: 'Mini Schip Bulletin', jrg. 30 nr. 3 (2004)

 

31/08

Ter gelegenheid van de verjaardag van HM koningin Wilhelmina wordt in Tandjong Priok een vlootrevue gehouden. Tot de deelnemende schepen behoren de kruiser Hr.Ms. 'Java' en de torpedobootjagers Hr.Ms. 'De Ruyter' en Hr.Ms. 'Evertsen'.

Bron: G. Acda: 'de vlootrevue' in: 'DBW' jrg. 60 nr. 12 (2005)

 

12/09

De Koninklijke Luchtvaart Maatschappij (KLM) start een proef voor een geregelde verbinding tussen Amsterdam en Batavia (Nederlands Indië).

Bron: 'Stabelan' (augustus 1982)

 

16/09

Uitreiking van het vaandel van het Korps Mariniers op het Haagse Malieveld door koningin Wilhelmina, in handen van de kolonel der mariniers J. Oele, als erkenning voor de jarenlange trouwe plichtsbetrachting van het Korps aan koningin en vaderland.

Bron: 'Maritiem Journaal' (2001)

 

21/09

Viering van het 75-jarig jubileum van het Koninklijk Instituut voor de Marine (KIM) te Den Helder in aanwezigheid van HM koningin Wilhelmina, ZKH prins Hendrik en HKH prinses Juliana.

Bron: Ph.M. Bosscher: 'Van Medemblik naar Den Helder (1829 - 1960) in: 'Het Instituut' (2000)

 

24/09

Het voormalige schroefstoomschip 4de klasse 'Seram' (1887), overgedragen in 1907 aan de Gouvernements Marine in Nederlands-Indië, zinkt als doelschip tijdens schietoefeningen van de kruiser Hr.Ms. 'Java' na het vallen van het eerste salvo na 20 minuten.

Bron: P. Vermeulen: 'De schepen van de Koninklijke Marine en die der GM' (1962)

 

15/10

Het vrachtschip ss.'Kerkplein' (1921 ; ex- 'Ramsey') van de Stoomvaart Maatschappij 'Millingen' te Rotterdam, op weg van Rotterdam naar Narvik, loopt door het ploteling uitvallen van de stuurmachine op de Noorderpier van Hoek van Holland. Het schip weet op eigen kracht weer vlot te komen en keert terug naar Rotterdam voor herstel van de schade aan de voorpiek.

Bron: J.E. Korteweg, 'Hollands Glorie? de Nederlandse Zeesleepvaart als nationaal symbool' (2000)

 

21/10

Edison Lichtweek in Amsterdam (t/m 26 oktober 1929): op het IJ wordt door een oorlogsschip een demonstratie gehouden met zoeklichten. Gedurende deze gehele week zijn verder belangrijke plaatsen in de stad verlicht, w.o. het Paleis op de Dam, de Dam (met Edisonmonument) en de Bijenkorf, de Magere brug, het Rembrandtsplein, de Montelbaanstoren, het Scheepvaarthuis en de Reguliersbreestraat.

Bron: http://gemeentearchief.amsterdam.nl

 

22/10

Indienststelling van de torpedobootjager Hr.Ms. 'Van Galen'.

Bron: H. de Bles e.a: 'Vloot vereeuwigd, honderd jaar Koninklijke Marine in foto' (2002)

 

24/10

'Black Thursday' in Wall Street te New York in de Verenigde Staten: Het begin van de wereldwijde economische crisis in de jaren '30 als gevolg van het ineenstorten van de Amerikaanse beurs. Nederland blijft onder premier Colijn (voorlopig) vasthouden aan haar politiek van sluitende begrotingen en aan de koppeling van de gulden aan de gouden standaard. Op het dieptepunt van deze economische recessie zal het volume van de wereldhandel met een derde afnemen. Voor de Nederlandse koopvaardij zal de klap zeer hard aankomen. Als gevolg van het instorten van de vrachtenmakt zal in de loop van 1932 zelfs eenderde van de gehele Nederlandse koopvaardijvloot moeten worden opgelegd.

Bron: 'het Vaderlandse Geschiedenis boek' (2003)

 

01/12

Het vrachtschip ss.'Hofplein' (1902) van Scheepvaart Maatschappij 'Millingen' uit Rotterdam weet de bemanningen te redden van de gestrande schoeners 'George K' en 'Catherine B'. Beide schepen waren tijdens een zware storm bij de New-Foundlandse banken gestrand. In 1930 zal aan de kapitein van de 'Hofplein', R. Schaap, de prijs 'Robin' van de ZHRMS worden uitgereikt.

Bron: 'De Zee' (1930)

 

03/12

Indienststelling van Hr.Ms. 'Schorpioen' als logementschip voor de Torpedodienst te Willemsoord, onder een eigen commandant. Rechtstreeks onder hem ressorteren de chef van het torpedoatelier te Willemsoord en de hoofdinschieter van de Torpedodienst.

Bron: C. Mark: 'De geschiedenis van de Torpedo- en de Onderzeedienst' in: 'Vast Werken' (2003)

 

07/12

Tijdens een zeer zware storm op de Noordzee en het Kanaal slaat het lichtschip 'Haaks' van zijn ankers. De sleepboot 'Groningen', van het Bureau Wijsmuller, stoomt vanuit Den Helder naar het lichtschip, weet vast te maken en het schip vervolgens weer binnen te brengen. Ook in de Rotterdamse Waalhaven slaan enkele schepen los van de boeien en raken op drift. De stoombootdiensten tussen Engeland en het continent moeten worden gestaakt. Het passagiersschip ss.'Statendam', vlaggenschip van de Holland-Amerika Lijn, onderweg van Rotterdam naar New York moet meer dan 12 uur op de rede van Boulogne op beter weer wachten, voordat daar de passagiers en vracht met tenders aan boord kunnen worden genomen.

Bron: F. van Tuikwerd: ss. 'Statendam' 1929 - 1940 (2003)

 

07/12

Doop en tewaterlating van de motorreddingboot 'Neeltje Jacoba' van de NZHRM op de werf van Niestern te Delfzijl, als zusterschip van de bij dezelfde werf in 1926 gebouwde zelfrichtende motorreddingboot 'Insulinde'. De doop wordt verricht door mevr. Neeltje Jacoba Stroeve, echtgenote van de voorzitter van de Vereeniging voor den Effectenhandel te Amsterdam, die voor fl. 60.000 had bijgedragen aan de bouw van deze reddingboot. De 'Neeltje Jacoba' zal medio 1930, als zelfrichtende motorreddingboot, in dienst worden gesteld op station IJmuiden.

Bron: S. Zeeman: 'De woelige geschiedenis van 'Neeltje Jacoba' in: 'DBW' jrg. 59 nr. 1 (2004)

 

21/12

Tewaterlating van het mailschip ms. 'Marnix van St. Aldegonde' van de Stoomvaart Maatschappij 'Nederland' op de werf van de Nederlandsche Scheepsbouw Maatschappij (NSM) in Amsterdam. De doop van het schip wordt verricht door HKH prinses Juliana, vergezeld van haar vader prins Hendrik. De 'Marnix van St. Aldegonde' is het tiende mailschip, dat door de NSM werd gebouwd.

Bron: K. de Haas: 'Het Indië-kwartet komt in de vaart' in: 'DBW' jrg. 54 nr. 6 (1999)

 

30/12

Na in 1921 als zeillogger te zijn opgelegd wordt de haringlogger 'Balder' (VL 92) van de Visscherij Maatschappij 'Mercurius' verkocht aan de Scheveningse reder Arie van der Zwan. Het schip wordt hierna, op de werf van Figee in Vlaardingen, met 5,25 meter verlengd, voorzien van een 2-cilinder 100 pk. kromhoutmotor en vervolgens als motorlogger 'Oceaan 1' (SCH 14) weer in de vaart gebracht. Tot schipper wordt de Scheveninger Arie Taal benoemd.

Bron: H. Dessens: 'De haringlogger VL-92 Balder' (1993)