maritieme kalender

Welkom bij de maritieme kalender van Het Scheepvaartmuseum. Zoek op datum of jaar en ontdek wat er door de eeuwen heen op en rond zee gebeurde.

 
 
 
 
 

maritieme gebeurtenis - 1933

 

02/01

Vertrek vanuit Soerabaja van het pantserschip Hr.Ms. 'De Zeven Provincien' voor een oefenreis naar Sumatra. Aan boord bevinden zich in verband met hun praktijkopleiding de leerlingen van de Kweekschool voor Inlandse schepelingen. Na het aan boord vernemen van het nieuws over de afgekondigde salarisverlaging en de gebeurtenissen (waaronder een in Soerabaja gehouden staking onder het marinepersoneel) wordt de bemanning furieus. Met name de inlandse schepelingen zijn van mening dat er iets zou moeten gebeuren. Een en ander zou een maand later, op 4 februari, aanleiding geven tot het houden van een muiterij aan boord van het schip.

Bron: D. Wildeman: Op de kruiser 'De Zeven Provincien' breekt muiterij uit in: maritieme geschiedenis 1500 - 2000, jaarboek VNHSM ( 2005 ).

 

03/01

Door de zeeslepers 'Roode Zee' (op station te Falmouth) en de 'Lauwerszee' (op station te Brest) wordt een SOS-signaal ontvangen van het Franse passagiersschip 'Atlantique'. Op weg van Bordeaux naar Le Havre om aldaar gedokt te worden, is op dit grote passagiersschip brand uitgebroken. Onmiddellijk schieten beide zeeslepers te hulp evenals enkele Franse sleepboten.

Bron: J.E. Korteweg: 'Hollands Glorie? de Nederlandse Zeesleepvaart als nationaal symbool' (2000)

 

03/01

Werkstaking van vissers, kaairidders en kolenwerkers, uitgeroepen door de Centrale Bond van Transportarbeiders (NVV). De staking zal negen maanden duren en uiteindelijk tot geen enkel resultaat leiden.

Bron: P. Schurman: 'Tussen vlag en voorschip' (1995)

 

21/01

Door de regering wordt besloten tot verlaging van de salarissen van het marinepersoneel met 14% per 1 februari 1933. Aanleiding is de economische crisis, welke Nederlands-Indië eerder heeft getroffen dan het moederland en waarbij fors gesnoeid zal moeten worden in de overheidsuitgaven. De marinebonden reageren vervolgens verhit op dit voorgenomen besluit. Schepelingen trekken in Soerabaja (Nederlands Indië) de straat op, waarna op 1 februari onder het marinepersoneel in Nederlands-Indië een massale staking zal uitbreken. Met een fors aantal arrestaties pogen de autoriteiten de onvrede de kop in te drukken.

Bron: R. te Slaa: 'Colijn en het ambtenarenverbod van 1933' in: 'Spiegel Historiael' nr. 10 (2001)

 

01/02

Onder het marinepersoneel in Nederlands-Indië breekt een massale staking uit als gevolg van ernstige onvrede in verband met salariskortingen. Met een fors aantal arrestaties trachten de autoriteiten de onvrede nog de kop in te drukken. Enkele dagen later op 4 februari 1933 breekt aan boord van Hr.Ms. 'De Zeven Provincien' muiterij uit.

Bron: R. te Slaa: 'Colijn en het ambtenarenverbod van 1933' in: 'Spiegel Historiael' nr. 10 (2001)

 

04/02

Enkele dagen na een massale staking onder het marinepersoneel in Nederlands-Indie, naar aanleiding van salariskortingen, breekt aan boord van het pantserschip Hr.Ms. 'De Zeven Provinciën' (vlaggenschip van het Nederlands Eskader), op de rede van Oleh-leh (Sumatra), muiterij uit. Het is een aanvankelijk spontane actie van Inlandse schepelingen en onderofficieren, gericht tegen de zonder overleg telkens weer opgelegde rigoureuze kortingen op de toch al niet riante gages van het lagere personeel. Het plan van de muiters is om het schip van Sumatra naar de marinebasis Soerabaja te varen. Nadat de muiters het heft aan boord in handen hebben genomen en demonstratief met het schip vanaf de rede van Oleh-leh wordt uitgevaren, wordt door de marineleiding direct besloten tot achtervolging van het schip. Bij deze kaping stond niet alleen het prestige va de Koninklijke Marine, doch ook van Nederland als koloniale wereldmacht op het spel. Direct hierna zullen met kruisers, onderzeeboten en vliegtuigen de muiters in de buurt van Java worden opgewacht. 6 dagen later zal door een vliegtuig van de Marineluchtvaartdienst, met een afgeworpen vliegtuigbom, een einde aan deze muiterij worden gemaakt.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

10/02

In de Straat Soenda (Nederlands Indië) wordt, na het negeren van het bevel tot directe overgave, door een Dornier- vliegboot van de Marine Luchtvaartdienst (MLD) een vliegtuigbom op het pantserdekschip Hr.Ms. 'De Zeven Provinciën' gelanceerd. Hierbij wordt een definitief einde gemaakt aan de sinds 4 februari heersende muiterij aan boord. Aan boord van het gekaapte schip vallen 23 doden en 14 gewonden, waarna de muiters zich overgeven en aan boord worden gebracht van het Gouvernementsstoomschip 'Orion'. De belangrijkste muiters kunnen direct worden gearresteerd en naderhand worden veroordeeld tot langdurige gevangenisstraffen.

Bron: R. te Slaa: 'Colijn en het ambtenarenverbod van 1933' in: 'Spiegel Historiael' nr. 10 (2001)

 

27/02

Installatie van de door de minister van Defensie ingestelde commissie, onder voorzitterschap van de jurist dr. C.J.H. Schepel. De commissie 'Schepel' wordt ingesteld naar aanleiding van de muiterij aan boord van de kruiser Hr.Ms. 'De Zeven Provinciën' op 4 februari 1933. De door de commissie medio juni 1933 ingediende en door de minister overgenomen voorstellen zullen leiden tot een sterke inperking van de bewegingsvrijheid van het marinepersoneel.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

04/03

De coaster ms. 'Clara' van J. Sap uit Hoogezand, op weg van Hamburg naar Wexford, strandt bij Waxford Haven en zinkt. De bemanning kan hierbij worden gered.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

05/04

Indienststelling van de kanonnerboot Hr.Ms. 'Johan Maurits van Nassau', gebouwd op de werf van de Koninklijke Maatschappij 'De Schelde' te Vlissingen. Enkele maanden na de indienststelling zal het schip vertrekken naar de Nederlandse Antillen.

Bron: L. de Jong, Gesch. der Nederl. in WOII.

 

07/04

Door de zolder in het gebouw van het Nederlands Historisch Scheepvaart Museum tot expositiezaal te verbouwen kunnen de drie verdiepingen van het museumgebouw, van boven naar beneden, respectievelijk de 17de, 18de en 19de eeuw presenteren. De officiële opening op 7 april 1933 vindt plaats in aanwezigheid van ZKH prins Hendrik.

Bron: 'jaarverslag VNHSM' (1933/1934)

 

18/04

Invoering van een reglement voor de militaire belangenverenigingen (beneden de rang van officier) bij zee- en landmacht. Het reglement wordt door de minister van Defensie ingevoerd naar aanleiding van de recente muiterij aan boord van 'De Zeven Provinciën' op 4 februari 1933 in Nederlands-Indie. In het reglement wordt o.a. opgenomen onder welke stricte voorwaarden belangenverenigingen voor militairen kunnen en mogen worden opgericht.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

05/05

Invoering van de Wet evenredige vrachtverdeling (EV) in de binnenvaart. De Wet EV heeft vanaf het begin een tijdelijk karakter. Door de Tweede Kamer wordt de afloopdatum op 1 januari 1938 bepaald, ‘behoudens eerdere intrekking’. Dat het zover niet komt heeft te maken met markt- en oorlogsomstandigheden. De werkingsduur van de wet zal keer op keer moeten worden bijgesteld, maar in de aanvullende regelingen zal het principe van de evenredige verdeling in tact blijven. Gedurende de Tweede Wereld Oorlog zal de Duitse bezetter ook niets veranderen in het Binnenscheepvaartbesluit van 1941.

Bron: www.vaart.nl

 

01/06

Fusie tussen de NV Stoomsleepdienst Volharding (opgericht in 1906) en de NV Onafhankelijke Sleepdienst (opgericht in mei 1931) onder de naam NV Vereenigde Onafhankelijke Sleepdienst (VOS) te Rotterdam.

Bron: J. Toussaint: 'De sleepboten van Volharding' (2005)

 

30/07

Het vrachtschip ss. 'Alkaid' (1922) van Van Nievelt, Goudriaan & Co te Rotterdam, op weg van Rotterdam naar Archanelsk, strandt bij Ozolv. Op 7 september kan het schip weer worden vlotgebracht, maar is zodanig beschadigd, dat het moet worden geabondonneerd. Later zal het schip door de verzekeraars worden verkocht aan de Sovjet Unie en in 1939 als 'Rodina' weer in de vaart worden gebracht.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

11/09

Installatie van de Commissie Idenburg (v.m. gouverneur-generaal van Nederlans-Indië), belast met het indienen van een ontwerp van de organisatie voor de Zeemacht in Nederlands-Indië en Nederland op basis van de reeds bijgestelde 'Grondslagen voor de verdediging van een organisatie van de weermacht in Nederlands-Indië' uit 1927. De door de commissie voorgestelde bezuinigingsmaatregelen, waaronder de door deze commissie voorgestelde opheffing van het Korps Mariniers, zullen uiteindelijk geen doorgang vinden.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 
 

26/09

De onderzeeboot Hr.Ms. 'O 13' (1931) komt voor de ingang van de haven van Den Helder in aanvaring met het Helderse vissersschip 'HD 7'.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

03/10

HKH prinses Juliana maakt direkt na de doopplechtigheid van de nieuwe zeesleper 'Zwarte Zee' van L. Smit & Co's Internationale Sleepdiensten de eerste proefvaart van deze zeesleper mee. De 'Zwarte Zee' is op dat moment de grootste tot dan toe ooit gebouwde zeesleper en als eerste uitgerust met een dieselmotor.

Bron: J.E. Korteweg: 'Hollands Glorie? de Nederlandse Zeesleepvaart als nationaal symbool' (2000)

 

07/10

Tewaterlating van het vrachtschip ms. 'Aagtekerk' van de de Vereenigde Nederlandsche Scheepvaartmaatschappij (VNS) op de werf van de Nederlandsche Scheepsbouw Maatschappij te Amsterdam.

Bron: L.L. von Münching: 'Een beeld uit vervlogen dagen' in: 'DBW' jrg.55 nr. 4 (2000)

 

29/11

Het mailschip ms. 'Indrapoera' van de Rotterdamsche Lloyd wordt in de haven van Rotterdam, afgemeerd aan de Lloydkade, getroffen door brand. Het schip loopt daarbij zware brand- en waterschade op. De 'Indrapoera' zal op de werf van Wilton-Fijenoord in Schiedam worden gerepareerd, waarbij o.a. een nieuwe voorsteven zal worden geplaatst en de oorspronkelijke passagiersaccomodatie aanzienlijk zal worden uitgebreid voor het vervoer van 433 passagiers, verdeeld over vier klassen.

Bron: N. Guns: 'J.A.W. von Stein, ontwerper van Rotterdamsche Lloyd affiches' in: 'DBW' jrg. 57 nr.7 (2002)

 

01/12

De kruiser Hr.Ms. 'Sumatra' wordt te Soerabaja langdurig (tot medio 1935) buiten dienst gesteld in verband met reparaties en modernisering van het gehele schip. Zo zullen de vier 75 mm. luchtafweerkanons worden verwijderd en vervangen worden door zes enkele Vickers 40 mm. 'pompoms' (luchtdoelmitrailleurs).

Bron: J. Anten e.a: 'Hr.Ms. kruisers Java en Sumatra' (2001)

 

22/12

Aankomst van het Nederlandse contingent Saartroepen te Saarbrücken in verband met de aldaar te houden volksstemming. Het contingent staat onder bevel van kapitein der mariniers M.R. de Bruijne.

Bron: 'Jaarboek van de Marine' (1952)