maritieme kalender

Welkom bij de maritieme kalender van Het Scheepvaartmuseum. Zoek op datum of jaar en ontdek wat er door de eeuwen heen op en rond zee gebeurde.

 
 
 
 
 

maritieme gebeurtenis - 5 augustus

 

2006

De reddingboten KNRM 'Koningin Beatrix' en 'Nagel' uit Urk varen uit voor de voormalige katwijker 'Stormvogel' (1925) in gebruik als wachtschip bij de Haagse Waterscouts - Baron van Pallandt-groep. De groep is op terugweg van het Nationaal Waterkamp 2006 in Zevenaar. Het motorvrachtscheepje kwam in moeilijkheden bij een poging het IJsselmeer over te steken met slecht weer (NW 5 tot 6 met in buien uitschieters tot 8), waarbij ook de gesleepte lelievletten los waren geslagen. Rond midernacht kan weer met de geredde waterscouts worden afgemeerd bij de steiger van de KNRM.

Bron: www.knrm.nl

 

2004

De berging van de in december 2002 gezonken Noorse carcarrier 'Tricolor' gaat zijn laatste fase in. De Combinatie Berging Tricolor (CBT), w.o. Smit Salvage, verwijdert de komende maand nog kleine brokstukken en een paar honderd auto's van de zeebodem. De kleine brokstukken en auto's liggen onder een dikke laag zand, waardoor duikers ze niet met het blote oog kunnen zien. De CBT gebruikt daarom het zogenoemde 'Multibeam sonar system', waarmee de bergers in staat zijn om de brokstukken en auto's gemakkelijker te kunnen opsporen.

Bron: www.tricolorsalvage.com 05-08-2004

 

1977

Het vrachtschip ms.'Telana' (1967) van het Verenigd Scheepvaart Bedrijf uit Rotterdam, op weg van Workington naar Lissabon met een lading rails, kapseist en zinkt na het schuiven van de lading op positie 49.10° N / 06.45° W. Hierbij komen vier bemanningsleden om het leven.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

1954

Overdracht van het fregat Hr.Ms.'Hermelijn' van de US Navy aan de Koninklijke Marine en de indienststelling van het schip op de werf van General Ship and Engine Works East Boston (Massachusettes, USA). De 'Hermelijn' is één van de zeven fregatten, gebouwd in het kader van het Mutual Defence Assistance Program (MDAP) voor Amerikaanse rekening.

Bron: H. de Bles e.a: 'Vloot vereeuwigd, honderd jaar Koninklijke Marine in foto' (2002)

 

1950

Het vrachtschip ms. 'Belanta' (1947) van de Stichting Gemeenschappelijk Schepenbezit in Batavia, op weg van Boeton naar Makassar (Indonesië), vergaat tijdens een orkaan op 12 mijl ten oosten van de Saleier eilanden.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

1943

De kanonneerboten Hr.Ms. 'Flores' en Hr.Ms. 'Soemba', beiden ingedeeld in het kader van de operatie 'Husky', verlenen artilleriesteun bij de geallieerde landingen op Sicilië. De 'Soemba' ligt bij de Amerikaanse landingssector wanneer de brug door een Duitse granaat wordt getroffen. De commandant van het schip, kapitein-luitenant-ter-zee J.J.M. Sterkenburg, sneuvelt. Ondanks de ravage kan de 'Soemba' een week later weer uitvaren en een vijandelijke walbatterij weten uit te schakelen.

Bron: 'Maritiem Nederland' (1994)

 

1942

De coaster ms. 'Draco' (1939) van de KNSM, op weg van Rio de Janeiro naar Barbados, onder kapitein L. Kruithof, wordt op de Zuidatlantische Oceaan door de Duitse onderzeeboot 'U 155' met kanonvuur tot zinken gebracht. De bemanning kan hierbij worden gered.

Bron: L.L. von Münching: 'De Nederlandse koopvaardij in WO II' (1981)

 

1942

Het vrachtschip ss. 'Spar' van de rederij Hudig en Pieters, varende in konvooi SC 94 van Sydney naar Londen, onder kapitein W.K. de Wit, wordt door de Duitse onderzeeboot 'U 593' getorpedeerd en tot zinken gebracht op 400 mijl ten oosten van Oost van Bell Isle. Alle opvarenden kunnen worden gered.

Bron: K.W.L. Bezemer De Nederlandse koopvaardij in de Tweede Wereldoorlog (1981)

 

1940

Het vrachtschip ss.'Alkaid' (1937) van Van Nievelt, Goudriaan & Co (NIGOCO) te Rotterdam, op 10 mei 1940 in Rotterdam gearriveerd met een lading graan, wordt door de Duitse bezetter in beslag genomen en als 'RO 11' in dienst gesteld voor de geplande operatie 'Seelöwe'. Later zal het schip in als 'MR 11' in beheer komen bij de Duitse firma Leth & Co. te Hamburg. Na de Tweede wereldoorlog zal het schip in Kiel worden teruggevonden en weer in de vaart worden gebracht bij NIGOCO. Op dezelfde dag worden ook het ss. 'Aludra' (1921) en 'Aldebaran' (1920) door de Duitse bezetter in beslag genomen en respectievelijk als 'RO 5' en 'RO 3' in dienst gesteld.

Bron: 'Mini-Ship bulletin' (2005)

 

1914

Na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog wordt door de Nederlandse regering opdracht gegeven om de kustverlichting, met uitzondering van die te IJmuiden, Scheveningen, Hoek van Holland en Goeree, te doven. De lichtschepen 'Terschellingerbank' en 'Haaks' worden binnengehaald. De vrije vaart op de Schelde moet echter ingevolge het tractaat van 1839 gehandhaafd blijven.

Bron: L.L. von Münching: 'De Ned. koopvaardij in de eerste oorlogsmaanden van 1914' in: 'DBW' jrg. 54 nr. 3 (1999)

 

1914

De Stoomvaart Maatschappij 'Zeeland' (SMZ) staakt de diensten op Folkestone mede als gevolg van het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog. Op 7 augustus slaagt de SMZ er in, na onderhandelingen met met de Britse autoriteiten, om wederom een dagdienst met Folkestone te kunnen onderhouden. De nachtvaart zal echter komen te vervallen.

Bron: L.L. von Münching: 'De Ned. koopvaardij in de eerste oorlogsmaanden van 1914' in: 'DBW' jrg. 54 nr. 3 (1999)

 

1914

De Duitse kruiser 'Geier' houdt tussen Makassar (Celebes) en Soerabaja een 'boarding' aan boord van het ss. 'Houtman' van de Koninklijke Paketvaart Maatschappij. Ook houden Duitse kolenschepen als de 'Bochum', 'Linden' en 'Ulm' zich op in de Indische wateren. Vanwege het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog wordt dan ook door het Nederlands-Indisch Gouvernement het Indisch Eskader ingezet teneinde de neutraliteit te kunnen waarborgen en buitenlandse schepen naar de grens van de Nederlans-Indiche territoriale wateren te dirigeren.

Bron: W.J. Cohen Stuart: 'De Nederlandsche Zeemacht van 1889 - 1915' (1937)

 

1911

De luitenant-ter-zee der tweede klasse A.E. Rambaldo, pionier en groot voorvechter van de luchtvaart, verongelukt bij een noodlanding van de luchtballon 'Batavia' in de buurt van Blora op Java.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1881

De viering van het eeuwfeest van de Zeeslag bij Doggersbank op 5 augustus 1781 wordt op diverse plaatsen in de hoofdstad herdacht. Op de Rijkswerf wordt door de Amsterdamse hoogleraar in de geschiedenis prof. dr. Th.Th.H. Jorissen een feestrede over deze zeeslag gehouden. Hierna wordt door de vice-admiraal jhr. de Casembroot, in aanwezigheid van de minister van Marine, de eerder gelegde kiel van het fregat Zr.Ms.'Kortenaer' herdoopt in Zr.Ms. 'Doggersbank'. Op het IJ ligt een eskader bestaande uit Zr.Ms. 'Piet Heyn', 'Buffel', 'Stier', 'Alkmaar', 'Adder' en 'Haai'. Na afloop van deze plechtigheid worden de festiviteiten voortgezet in de Kweekschool voor de Zeevaart.

Bron: H. Stapelkamp: 'Gerhardus Fabius (1806 - 1888), een leven voor de marine' (1999)

 

1880

Officiële opening van het nieuwe gebouw van de Kweekschool voor de Zeevaart aan de Prins Hendrikkade te Amsterdam, in aanwezigheid van talrijke notabelen. Koning Willem III moest wegens de te verwachten gezinsuitbreiding (geboorte van Prinses Wilhelmina op 31 augustus) verstek laten gaan.

Bron: H. Stapelkamp: 'Gerhardus Fabius (1806 - 1888), een leven voor de marine' (1999)

 

1843

Bij Koninklijk Besluit wordt de oud-admiraal C.H. VerHuell (1764 - 1845) door koning Willem II (62 jaar na de Zeeslag bij de Doggersbank) als nog benoemd tot Ridder der Militaire Willemsode der derde klasse. VerHuell was als luitenant-ter-zee tijdens de Zeeslag bij de Doggersbank op 5 augustus 1781 aan boord van het fregat 'Argo', onder commando van de kapitein-ter-zee J.H. van Kinsbergen. Voor hun krijgsverrichtingen op diezelfde dag werden ook Salomon baron van Dedel, jhr. J. van Hoogenhouck Tulleken en F. baron Fagel als 'overlevenden' van de Slag bij de Doggersbank benoemd tot Ridder der Militaire Willemsorde der derde klasse. De laatste overlevende mindere van deze Zeeslag, de matroos Abraham Losgert (1764 - 1856), werd bij Koninklijk besluit van 9 september 1853 benoemd tot Ridder in de Orde van de Eikenkroon.

Bron: D.F. Scheurleer: 'Herinneringsdagen uit de Nederlandsche zeegeschiedenis' (1913)

 

1838

Vertrek vanaf de rede van Batavia van het fregat Zr.Ms. 'Diana' naar Nederland. De aankomst op de rede van Texel is op 28 oktober, waarmee deze reis als 'de kortste overtocht' van een Nederlands schip tot dan toe kan worden beschouwd. Op 15 november 1838 zal het schip te Willemsoord uit dienst worden gesteld. In januari 1839 zal het schip volledig door brand worden verwoest.

Bron: D.F. Scheurleer: 'Herinneringsdagen uit de Nederlandsche zeegeschiedenis' (1913)

 

1831

Gevecht op de Schelde nabij Sluis van enkele Nederlandse oorlogsschepen tegen een grote Belgische overmacht. De luitenant-ter-zee J.F.D. Bouricius weet zich tijdens het gevecht met grote dapperheid te onderscheiden en zal hiervoor worden onderscheiden met de Militaire Willemsorde 4e Klasse.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' ( 2003 )

 

1818

Aankomst te Decima van het fregatschip 'Vrouwe Maria' van de Rotterdamse reder Anthony van Hoboken, onder kapitein H. Wehmhoff. Het is Hoboken's eerste reis naar Japan. Op 28 juni verliet de 'Vrouwe Maria' met een uitgebreide lading koloniale waren de noordkust van Java voor de reis naar Decima. Op 7 augustus kan de eerste lading met behulp van prauwen op Decima worden gelost.

Bron: B. Oosterwijk: 'Koning van de Koopvaart, Anthony van Hoboken' (1996)

 

1802

Kapitein-ter-zee Simon Dekker, tijdelijk bevorderd tot schout-bij-nacht, vertrekt naar Oost-Indië met een Bataafs eskader bestaande uit de linieschepen 'Pluto', 'Kortenaer' (beiden 68 stukken) en 'Bato' (74 stukken), een fregat en drie brikken. De linieschepen zijn 'en flûte' gewapend, d.w.z. niet volledig bemand en missen het geschut van de onderste batterij. Aan boord bevinden zich de Commissaris-Generaal en Gouverneur-Generaal, samen met de nodige ambtenaren en troepen, in verband met de overname van Kaap de Goede Hoop van Groot-Brittannië. Doordat de overdracht van Kaap de Goede Hoop in eerste instantie niet wil vlotten zal het eskader eerst op 13 april 1803 op de rede van Batavia arriveren.

Bron: D.F. Scheurleer, Herinneringsdagen uit de Nederlandsche zeegeschiedenis, 1913

 

1781

Zeeslag bij de Doggersbank: het eskader van de schout-bij-nacht J.A. Zoutman, op 1 augustus uitgezeild met de opdracht om 71 koopvaarders naar de Oostzee te begeleiden, komt in gevecht met het eskader van de vice-admiraal Hyde Parker. Dit Britse konvooi is afkomstig van de Sont. Het eskader van Zoutman is hierbij verenigd met het eskader van de de kapitein-ter-zee J.H. Van Kinsbergen, bestaande uit in totaal zeven schepen, waarbij gezamenlijk een linie wordt gevormd. Het Britse eskader onder de vice-admiraal Hyde Parker, aan boord van de 'Fortitude', bestaat uit eveneens zeven schepen. Het gevecht duurt circa twee uur waarbij de 'Argo' en de 'Batavier' het zwaar te verduren zullen krijgen en de commandant van de 'Batavier', de kapitein-ter-zee W.J. baron Bentinck zwaar gewond raakt en sneuvelt. Rond 11.30 uur wordt door de schepen het gevecht afgebroken, waarbij de strijd uiteindelijk onbeslist zal blijven. Met 142 gesneuvelden, 403 gewonden en het verlies van de 'Holland', bereikt Zoutman met zijn eskader en de te begeleiden koopvaarders de rede van Texel. Aan Britse zijde sneuvelen 104 man en 339 gewonden. Aan de opdracht om 71 koopvaarders naar de Oostzee te begeleiden en vervolgens koopvaarders vanuit Trondheim weer terug naar de Republiek te begeleiden (opdracht aan Van Kinsbergen) kan dan ook niet worden voldaan. In Nederland wordt deze Zeeslag (ten onrechte?) gezien als een grote overwinning.

Bron: D.F. Scheurleer: 'Herinneringsdagen uit de Nederlandsche zeegeschiedenis' (1913)

 

1733

De fluit 'Blijdorp' (1723) gebouwd voor de Kamer Rotterdam van de VOC, maar varende voor de Kamer Amsterdam en op weg van de rede van Texel naar Batavia, vergaat bij de Kaap Verdische Eilanden.

Bron: www.vocsite.nl/schepen/detail.html