De Ruyter
zijn dood en begrafenis

Op 29 april 1676 sterft admiraal De Ruyter aan zijn door een kanonskogel veroorzaakte verwondingen, na een onbesliste zeeslag in de Middellandse Zee. Het nieuws van zijn dood bereikt de Republiek in juni van dat jaar, maar zijn stoffelijk overschot arriveert pas in februari 1677.

Direct na zijn overlijden worden zijn ingewanden door de scheepsarts verwijderd en bij Syracuse (Sicilië) begraven. De rest van het lichaam van De Ruyter wordt, gebalsemd met kruiden en brandewijn, in een loden kist terug naar Nederland gevaren. Opmerkelijk is dat koning Lodewijk XIV als teken van respect bij het langsvaren van de Eendracht saluutschoten laat afvuren – terwijl Frankrijk op dat moment nog in oorlog is met de Republiek.

Het leven van Michiel de Ruyter, kinderprent (ca. 1890) - A.3024(07)E

Het leven van Michiel de Ruyter, kinderprent (ca. 1890) - A.3024(07)E

Op 18 maart 1677 wordt De Ruyter begraven in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De plechtigheid duurt vier uur en is groots en indrukwekkend. Er zijn honderden gasten, variërend van huisvrienden tot hoogwaardigheidsbekleders uit binnen- en buitenland. Duizenden toeschouwers zijn op de been om de zeeheld de laatste eer te bewijzen.
In het midden van de stoet wordt de kist met het lichaam van De Ruyter begeleid door kopstukken van de Nederlandse admiraliteiten. Daarachter, met rouwsluiers aan hun hoeden, lopen de mannelijke leden van de naaste familie, onder wie De Ruyters zoon Engel, zijn schoonzoon Thomas Potts en kleinzoon Tommetje. De weduwe is, zoals in die tijd gebruikelijk, niet aanwezig.

De begrafenis vindt plaats op kosten (14.646 gulden) van de Staten-Generaal. Opmerkelijk genoeg is stadhouder Willem III afwezig, hij laat zich vertegenwoordigen door zijn secretaris Constantijn Huygens. Ook admiraal Cornelis Tromp, een Oranje-aanhanger en openlijk rivaal van De Ruyter, ontbreekt.
Het duurt nog vier jaar voor het beloofde grafmonument er komt. De Staten-Generaal kunnen slechts met moeite worden overgehaald om ook hiervoor te betalen. In 1681 is het praalgraf, gemaakt door beeldhouwer Rombout Verhulst, klaar: de zeeheld ligt op een 'bed van eer', omringd door afbeeldingen van zijn heldendaden.

Lijkstatie van Michiel de Ruyter op de Dam - A.0303(01)a

Lijkstatie van Michiel de Ruyter op de Dam - A.0303(01)a

Tijdgenoten kunnen tegen betaling in de grafkelder afdalen naar de kist, die is voorzien van glas-in-loodruitjes, waardoor het lichaam van de zeeheld te zien is. De kist en het lijk worden in de loop der jaren aangetast door vocht en blootstelling aan zuurstof. In 1881 betaalt de staat een nieuwe kist.

In 1949 laten nazaten van Michiel de Ruyter de kist openen. Het lichaam blijkt in zeer slechte staat te verkeren. De familie besluit dat er een nieuwe kist komt die voorgoed gesloten moet blijven.

Graftombe van Michiel de Ruyter te Amsterdam - NII [volgnr. 00552]

Graftombe van Michiel de Ruyter te Amsterdam - NII [volgnr. 00552]

Nieuwsbrief