maritieme kalender

Welkom bij de maritieme kalender van Het Scheepvaartmuseum. Zoek op datum of jaar en ontdek wat er door de eeuwen heen op en rond zee gebeurde.

 
 
 
 
 

maritieme gebeurtenis - 4 mei

 

2005

Diverse schepen assisteren bij het zoeken naar een overboord geslagen zeiler van het jacht 'Xenia'. Uiteindelijk vindt de reddingboot 'Koos van Messel' (station IJmuiden) de drenkeling, waarna deze met de Offshore Search and Rescue helikopter naar het Gemini ziekenhuis in Den Helder kan worden overgebracht. In het ziekenhuis aangekomen slaagt men er niet meer in om de drenkeling te redden. Bij deze actie zijn betrokken: het opnemingsvaartuig Hr.Ms. 'Snellius', de mijnenjager Hr.Ms. 'Haarlem', een marine-helikopter, de Offshore SAR helikopter, het koopvaardijschip 'Amy', de vissersschepen de 'GO 37' en de 'UK 2' en de drie KNRM reddingboten, 'Koos van Messel', de 'Donateur' van station Wijk aan Zee en de 'Adriaan Hendrik' van station Egmond.

Bron: www.knrm.nl

 

2004

Door het gerechtshof in Arnhem wordt de sergeant-majoor der mariniers Eric O. (44) in hoger beroep vrijgesproken. Tegen de sergeant-majoor was zes maanden voorwaardelijke militaire detentie en een taakstraf van 240 uur geëist wegens het doden van een Irakees. De marinier loste eind 2003 waarschuwingsschoten in de grond toen een groep Irakezen een container probeerde te plunderen. Daarbij kwam een Irakees om het leven. Het Openbaar Ministerie meende, dat de sergeant-majoor de toen geldende geweldinstructies van de internationale Stabilisation Force (SFIR) in Irak had overtreden. De vervolging wekte veel onrust bij de naar Irak uitgezonden militairen.

Bron: persbericht ANP 18-10-2004

 

1998

Het platbodemjacht 'Catharina' kapseist bij harde wind tussen Vlieland en Kornwerderzand. De mosselvisser 'YE 24' meldt het ongeluk direct aan de Kustwachtpost Brandaris en weet daarbij zelf vier mensen van de romp van het jacht te halen. Eén persoon zit echter opgesloten in het omgeslagen jacht. De reddingboot 'Jan van Engelenburg' van het station Terschelling (KNRM), een bergingsvaartuig uit Harlingen en de tonnenlegger 'Terschelling' vertrekken direkt na de melding met duikers naar de ongevalslokatie. Het lukt de duikers vervolgens het slachtoffer onder het schip vandaan te halen, direkt waarna het slachtoffer met een helikopter van de Koninklijke Luchtmacht naar het ziekenhuis in Harlingen wordt gevlogen. De redding is vooral een geweldige prestatie van de drie duikers, maar ook een zeer goed voorbeeld van goede samenwerking tussen visserij, Kustwacht, redders, bergers, duikers, Rijkswaterstaat en de Koninklijke Luchtmacht.

Bron: www.knrm.nl

 

1973

De coaster ms. 'Hendrika' van Rederij 'Hendrika' (Th. Havinga & H. Bloem) uit Groningen, op weg van Bayonne naar Aberdeen, strandt op Salt Scar Rocks bij Redcar (positie 54.37° N / 01.03° W). Het schip kapseist vervolgens en zinkt een dag later.De bemanning kan hierbij worden gered.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

1950

Onthulling van het monument 'De Zeeman op uitkijk' op de kop van de Javakade (Java-eiland) op het terrein van de Stoomvaart Maatschappij 'Nederland' (SMN) te Amsterdam, ter herdenking van de gevallenen van de SMN tijdens de Tweede Wereldoorlog. Na de fusie tot de Nedlloyd in 1970 zal het beeld worden verplaatst naar De Ruyterkade. In 2004 zal het beeld weer worden teruggezet op zijn oorspronkelijke plaats op het Java-eiland.

Bron: 'DBW' (1950)

 

1949

De coaster ms. 'Mudo' (1930) van S. Drost uit Groningen, op weg van Londen naar Middlesboro, zinkt op positie 52.27° N / 01.51° O na een aanvaring met het Britse ms. 'Algol' tijdens dichte mist. Twee bemanningsleden komen hierbij om het leven.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

1945

Alle Duitse strijdkrachten, zich bevindende in Nederland, Noordwest-Duitsland, Denemarken en Noorwegen, geven zich bij een overeenkomst op de Lunenburger-heide over aan veldmaarschalk Montgommery. Deze capitulatie zal op 5 mei te 08.00 uur ingaan.

Bron: A. Hakkert: 'Wel vergeven, niet vergeten' (2003)

 

1942

Zeeslag in de Koraalzee, ten zuidwesten van de Salomon's Eilanden en ten oosten van Nieuw Guinea (tot 8 mei 1942). Het is de eerste zeeslag, waarbij vliegdekschepen van de US Navy (USS 'Yorktown' en 'Lexington') en de Japanse marine met elkaar in gevecht raken. De geallieerden weten daarbij een grote Japanse landingsvloot te onderscheppen, die op weg was naar Nieuw Guinea. Tijdens deze slag wordt o.a. de Japanse carrier 'Shoho' getorpedeerd door de vliegtuigen van de US Navy. De zeeslag betekent het einde van de Japanse mogelijkheden in het zuidelijke deel van de Pacific verder offensief op te treden en door te dringen.

Bron: L. de Jong, Gesch. der Nederl. in WOII.

 

1938

Vertrek vanuit Den Helder van de kruiser Hr.Ms. 'Java', na een periode van circa zeven maanden van groot onderhoud en verbouwing, voor de tweede maal naar Nederlands-Indië. Opnieuw verleent de 'Java' escortediensten in de Straat van Gibraltar en nabij Tanger (10 tot 13 mei) in verband met de Spaanse Burgeroorlog. Hierna worden achtereenvolgens Napels en Alexandië bezocht. Via Port Said, Aden en een bezoek aan Colombo zal de 'Java' op 25 juni in Tandjong Priok arriveren.

Bron: J. Anten e.a: 'Hr.Ms. kruisers Java en Sumatra' (2001)

 

1934

Oprichting van de Nederlandse Vissersbond. De vissersbond behartigt, zowel nationaal als internationaal, de belangen van beroepsvissers in de zee- en kustvisserij. De Bond bestaat uit 10 plaatselijke visserijverenigingen: Kop van Goeree en Zuid-Nederland. (w.o. Goedereede, Ouddorp en Stellendam), Harlingen, Den Helder, Texel, Urk, Volendam, Wieringen, Katwijk/IJmuiden en Zoutkamp en nog enkele individuele leden.

Bron: www.vissersbond.nl

 

1925

Het vrachtschip ss. 'Ceijlon' (1913) van de Rotterdamsche Lloyd loopt in de Straat Temiang (Nederlands-Indië) op een onbekend rif. Het schip moet direct hierna aan de grond worden gezet om zinken te voorkomen. Zwaar beschadigd kan het schip later in Tandjong Priok worden binnen gebracht en aldaar worden gerepareerd.

Bron: B.W. Scholten & F.M.E.W. Haalmeijer: 'Rotterdamsche Lloyd' (1988)

 

1924

Op de VIIIe Olympische Zomerspelen in Parijs (4 mei - 27 juli) wint bij het roeien het Nederlandse duo Wilhelm Rosingh en Teun Beynen de gouden medaille (8:19.40) op het onderdeel roeien met een twee zonder stuurman.

Bron: F. Jorissen e.a.: 'Het water op' (1990)

 

1917

Aankomst van de eerste destroyers van de US Navy in Queenstown (Ierland) om de konvooien over de Atlantische Oceaan te begeleiden na de afkondiging van de onbeperkte duikbootoorlog door Duitsland op 1 februari 1917.

Bron: L.L. von Münching: 'De Nederlandse koopvaardij in WO I (1917)' in: 'DBW' jrg. 57 nr. 9 (2002)

 

1916

Vertrek van het passagiersschip ss. 'Zeelandia' van de Koninklijke Hollandsche Lloyd (KHL) voor zijn eerste reis van Amsterdam naar Buenos Aires, na de ondergang van de 'Tubantia', eveneens van de KHL, op 16 maart 1916. De sleepboot 'Witte Zee' van L.Smit & Co begeleidt het schip op de Noordzee tot de positie op positie 25.05° N / 04.56° O.

Bron: L.L. von Münching: 'De Nederlandse koopvaardij in de oorlogsmaanden van 1916' in: 'DBW' jrg.56 nr. 10 (2001).

 

1916

Oprichting van de 'Maatschappij Vrachtvaart', voornamelijk belast met het vervoer van graan van La Plata naar Nederland. In 1962 zal de maatschappij fuseren met de Maatschappij Tankvaart.

Bron: A.R. Kelder: 'Gekaapt !' in: 'DBW' jrg. 56 nr. 2 (2001)

 

1912

Het ss. 'Ophir' (1876) van Tong Piang te Palembang (voormalig stoomschip van de Koninklijke Paketvaart Maatschappij) brandt te Singapore geheel uit. Het schip zal een jaar later in 1913 worden gesloopt.

Bron: scheepsrampen koopvaardij 1855 - 1991

 

1892

Tewaterlating van de schoener voor politietoezicht Zr.Ms. 'Zeehond' op de Rijkswerf te Amsterdam.

Bron: D.F. Scheurleer: 'Herinneringsdagen uit de Nederlandsche zeegeschiedenis' (1913)

 

1878

Door koning Willem III wordt de eerste steen gelegd van het nieuwe gebouw van de Kweekschool voor de Zeevaart (het voormalige Willige Rasphuis), gelegen aan de IJgracht te Amsterdam (sedert maart 1879 Prins Hendrikkade genoemd). Het nieuwe gebouw zal twee jaar later in 1880 in gebruik worden genomen.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1842

Tewaterlating van het barkgetuigde raderstoomschip 2de klasse Zr.Ms. 'Bromo' op de Rijkswerf Rotterdam. Het schip zal in dienst worden gesteld op 1 september 1842 voor de dienst in Nederlands-Indië.

Bron: P. Vermeulen: 'De schepen van de Koninklijke Marine en die der GM' (1962)

 

1832

Plechtige lijkvaart en begrafenis van de op 5 februari 1831, als commandant van de kannoneerboot 'nr 2,' op de Schelde nabij Antwerpen gesneuvelde luitenant-ter-zee J.C.J. van Speyk in de Nieuwe kerk te Amsterdam. Van Speyk's kist wordt vervoerd in de 'Keizers' of Koningssloep, in 1811 gebouwd te Amsterdam door P. Schuit Jr..

Bron: D.F. Scheurleer: 'Herinneringsdagen uit de Nederlandsche zeegeschiedenis' (1913)

 

1819

De Nederlandse en Britse regering sluiten gezamenlijk een verdrag, teneinde de illegale slavenhandel tegen te kunnen gaan. In Paramaribo en Sierra Leone zullen daartoe speciale gerechtshoven worden ingesteld.

Bron: tentoonstelling 'SLAVEN en SCHEPEN' Nederlands Scheepvaart Museum (2001)

 

1814

Na maanden van onderhandelingen vindt uiteindelijk de capitulatie plaats van de Stelling Den Helder onder de admiraal C.H. VerHuell, die uiteindelijk zijn verzet hiertegen zal staken, nadat de (nieuwe) Franse koning Lodewijk XVIII hem hiertoe bevel had gegeven. In november 1813 had de nieuwe soeverein vorst Willem Frederik al opdracht gegeven tot overgave van de stelling, echter zonder enig resultaat. Op 9 mei krijgt VerHuell met zijn manschappen vervolgens vrije uittocht uit de vesting. Door de overgave komen ook negen linieschepen, zes fregatten en enkele kleine vaartuigen weer onder de Nederlandse vlag, die in feite de grondslag vormen voor de nieuw opgerichte Nederlandsche Zeemacht.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1810

Door koning Lodewijk Napoleon wordt aan de luitenant-admiraal Jhr. J.H. van Kinsbergen de titel 'Graaf van de Doggersbank' verleend voor zijn bijdrage aan de Slag bij de Doggersbank in augustus 1781 tussen het Nederlands eskader onder leiding van de schout-bij-nacht J.A. Zoutman (1724 - 1794) en het Britse eskader onder van admiraal Hyde Parker.

Bron: D.F. Scheurleer: 'Herinneringsdagen uit de Nederlandsche zeegeschiedenis' (1913)

 

1785

De Staten-Generaal besluiten tot de instelling van een tweetal commissies. De ene commissie krijgt de opdracht voor het zoeken naar een oplossing voor de problemen omtrent de bijdragen van de gewesten aan de algemene middelen (quotenstelsel). De tweede - , de Personele Commissie tot het Defensiewezen, krijgt als opdracht om een onderzoek in te stellen naar de gebreken bij o.a. het zeewezen (zoals verbeteringen in de leiding van 's Lands Zeemacht en de verbetering van het schepenbestand ). Een van de belangrijkste kwesties was de vraag of de admiraliteiten alszodanig moeten blijven voortbestaan.

Bron: Th.J.A. Roodhuyzen: 'In woelig vaarwater, marineofficieren 1779 - 1802' (1998)

 

1785

Het VOC-schip 'Brederode' van de Kamer Amsterdam, op thuisreis naar de Republiek, verdwijnt met twaalf man aan boord in de golven bij Kaap Agulhas, ten oosten van Kaapstad. De plaats van de ramp kon destijds niet worden opgegeven door de 80 bemanningsleden, die nog gered kunnen worden. De mannen dobberden ruim vier uur op zee in een reddingsbootje rond, voordat zij iemand zagen. Het enige dat kapitein Gottlieb Mulder kon melden was dat het schip 's nachts op een voor hem onbekende klip was gelopen, nadat hij op 27 januari uit Canton was vertrokken.

Bron: www.vocsite.nl/schepen/detail.html

 

1676

Bestorming van een fort op Cayenne,door mariniers onder bevel van kapitein Tindal.

Bron: D.F. Scheurleer: 'Herinneringsdagen uit de Nederlandsche zeegeschiedenis' (1913)

 

1673

Het eiland Sint-Helena wordt, ten tijde van de Derde Engelse Oorlog, door de Engelsen weer heroverd op de Republiek. Op 1 januari 1673 had de VOC dit strategische eiland op de Engelsen weten te veroveren. Sindsdien zou Sint-Helena in Britse handen blijven.

Bron: M.A. van Alphen: 'Kroniek der Zeemacht' (2003)

 

1665

's Lands fregat 'Grote Sint Joris' onder Jacob Pietersz Twent en het het fregat 'Drie Koningen' onder D.J. Duysent, raken in gevecht met het Engelse fregat 'Crown'. De geheel ontredderde 'Crown' krijgt 'één dag wapenstilstand', maar blijkt de volgende dag te zijn gevlucht naar Cadiz.

Bron: D.F. Scheurleer: 'Herinneringsdagen uit de Nederlandsche zeegeschiedenis' (1913)

 

1493

Paus Alexander VI verdeelt de 'Nieuwe Wereld' tussen Spanje en Portugal en verbiedt andere exploratie.

Bron: www.seawaves.com