Header background

Het gebouw

's Lands Zeemagazijn

Het Scheepvaartmuseum is gevestigd in 's Lands Zeemagazijn. Dit monumentale gebouw uit 1656 werd ontworpen door Daniel Stalpaert als pakhuis van de Admiraliteit van Amsterdam. Het Zeemagazijn werd gebouwd in de Gouden Eeuw, toen Amsterdam de grootste haven ter wereld was. Nu, ruim 350 jaar later, is het Zeemagazijn nog altijd een indrukwekkend gebouw met veel karakter. De perfecte locatie voor Het Scheepvaartmuseum, dat hier sinds 1973 is gevestigd.

Geschiedenis van 's Lands Zeemagazijn

Vanaf 1590 groeit Amsterdam explosief. Het stadsbestuur laat in 1650 drie eilanden aanleggen voor scheepswerven, pakhuizen en woningen. Op het eiland Kattenburg komt de scheepswerf van de Amsterdamse Admiraliteit met het Zeemagazijn. In 1656 wordt het Zeemagazijn geopend. In het pakhuis liggen kanonnen, zeilen, vlaggen en scheepsuitrusting voor de oorlogsvloot opgeslagen. In de tongewelven onder de binnenplaats wordt zo'n 40.000 liter regenwater opgevangen voor de drinkwatervoorziening van de schepen.

Het Zeemagazijn was gebouwd op 2300 palen, maar die konden niet voorkomen dat het gebouw was gaan verzakken. Steunberen (de schuine 'voeten' onder aan het gebouw) en extra risalieten (de uitbouwen aan de buitenkant) moesten verdere verzakking of zelfs instorting voorkomen.

In 1791 brandde het gebouw af, op de stenen muren na. De zwartgeblakerde bakstenen gevels verdwenen onder een pleisterlaag die statige blokken zandsteen moesten suggereren.

In 1795 vielen de Fransen het land binnen en werd de Bataafse Republiek gesticht. De vijf Admiraliteiten werden opgeheven en vervangen door een nationale marine. Het Zeemagazijn werd een pakhuis voor de marine. Dit bleef zo tot begin jaren zeventig.

In 1972 begon het Zeemagazijn aan een nieuw leven als 'pakhuis' voor topstukken van Het Scheepvaartmuseum. Het museum werd een Rijksmuseum, waardoor de financiële mogelijkheden aanzienlijk werden verruimd. Op 13 april 1973 werd Het Scheepvaartmuseum officieel geopend door prinses Beatrix.

Tekening Daniël Stalpaert 's Lands Zeemagazijn

Tekening Daniël Stalpaert 's Lands Zeemagazijn

De renovatie (2007-2011)

In 2007 sloot Het Scheepvaartmuseum voor een renovatie van 4 jaar. Het Zeemagazijn was toe aan een grondige opknapbeurt. Er moesten grote zalen komen en andere aanpassingen worden gedaan voor de groeiende bezoekersstroom. Ook moest er klimaatbeheersing worden aangelegd.

Liesbeth van der Pol (Dok architecten) maakte het masterplan voor het vernieuwde museum en de inrichting van de publieke ruimtes, ontvangstzalen, restaurant en bibliotheek. Haar streven: het gebouw moderniseren, maar tegelijk het gevoel van een 17e-eeuws pakhuis behouden. Door later aangebrachte tussenvloeren te verwijderen en dichtgemetselde bogen te laten openbreken, herstelde Van der Pol oude zichtlijnen en bracht ze het gebouw weer in de staat zoals Stalpaert het bedoeld heeft. Waar ze elementen van glas en metaal toevoegde, benadrukken die het stoere karakter van het gebouw.

  • Masterplan: Liesbeth van der Pol/Dok architecten
  • Uitvoering: BAM Utiliteitsbouw onder begeleiding van de Rijksgebouwendienst (eigenaar van het gebouw)
  • In totaal verleende de overheid zo’n 60 vergunningen voor de renovatie
  • Kosten renovatie: 58 miljoen euro (betaald door de Rijksoverheid)
  • Kosten herinrichting (tentoonstellingen, inrichting, bibliotheek, restauratie collectie): 17,5 miljoen euro (betaald door Het Scheepvaartmuseum, met hulp van fondsen, sponsoren en particuliere donoren)
Werkzaamheden aan het trappenhuis.

Werkzaamheden aan het trappenhuis.

De overkapping

Het letterlijke hoogtepunt van de renovatie is de overkapping van de binnenplaats, het Open Pleyn. De zelfdragende constructie, ontworpen door architect Laurent Ney, bestaat uit duizenden stukken glas in een metalen frame. Het ontwerp is geïnspireerd op de kompaslijnen van oude zeekaarten. In elk van de 868 knooppunten zitten 4 led-lampjes verwerkt (wit, rood, geel en blauw) die afzonderlijk kunnen worden aangestuurd. Dankzij dit schitterende glazen dak krijgt de binnenplaats een totaal nieuwe functie als centraal plein en als evenementenlocatie.

  • Zelfdragende constructie van 34 bij 34 meter.
  • Ontworpen door architect Laurent Ney (Ney + Partners) en gebouwd door Anmeco.
  • Ontwerp geïnspireerd op de kompaslijnen op oude zeekaarten
  • Kosten: 3 miljoen euro (onderdeel van het renovatiebudget)
  • 160.000 kg staal en 40.000 kg glas
  • 1200 stukken glas van verschillende afmetingen
  • 868 knooppunten met ledverlichting
De prachtige overkapping van het Open Pleyn.

De prachtige overkapping van het Open Pleyn.