Wie aan Noorwegen denkt, denkt aan blauwe fjorden, hoge bergen en houten blokhutten. Waar de Nederlanders van de 21e eeuw vooral voor hun plezier op de boot naar het hoge noorden stappen, deden de Nederlanders van de 16e en 17e eeuw dat met name om handel te drijven. De Nederlanden waren aan het eind van de middeleeuwen al grotendeels ontbost. Het vele hout wat nodig was voor de huizenbouw en scheepsbouw moest dus elders worden gehaald. Door het wegvallen van andere markten nam in de 16e eeuw de houtvaart op Noorwegen sterk toe. Honderden schippers voeren in de periode 1580-1680 naar de Zuid-Noorse kust om planken, balken en masten in te laden.
De Noorse tijd?
De wederzijdse beïnvloeding van de Nederlanden en Noorwegen was niet alleen op economisch, maar zeker ook op cultureel en sociaal gebied groot. De periode 1500 tot 1850 wordt in Noorwegen zelfs de ‘Hollandertijd’ (Hollendertiden) genoemd vanwege de grote impact van de Nederlandse handel op de Noorse samenleving in die periode. De handelscontacten moeten ook de Nederlanden beïnvloed hebben, alleen al omdat in de 17e eeuw meer dan tienduizend Noren in Amsterdam en andere Hollandse steden neerstreken. Toch hebben wij het niet over een ‘Noorse tijd’ en is er maar weinig onderzoek naar de houtvaart gedaan.
Dagelijkse praktijk
De sociale en culturele context van de Noorse houtvaart vrijwel geheel onderbelicht gebleven. Als dr. Ernst Crone Fellow ga ik deze context, ofwel de dagelijkse praktijk van de handel, onderzoeken. Hoe werd het hout aangekocht en ingeladen in Noorwegen? Hoe zagen de houtschepen eruit en hoe was het leven aan boord? Wie waren de zeelieden en wie de houthandelaren? Wie waren de Noorse immigranten die als gevolg van de handel naar de Hollandse steden kwamen? En hoe zag de Nederlandse gemeenschap in Noorwegen eruit? Deze vragen zal ik beantwoorden met een divers palet aan bronnen: schilderijen, prenten, zeekaarten, archiefbronnen, literatuur, gebruiksvoorwerpen en archeologische resten. Deels bevinden deze bronnen zich in de collectie van Het Scheepvaartmuseum en deels in de collecties van andere Nederlandse en buitenlandse erfgoedinstellingen. De veelheid aan bronnen is tekenend voor het belang van de Noorse houtvaart. Met mijn onderzoek zal ik aantonen hoe deze de samenleving in de Hollandse steden gekleurd heeft in de 16e en 17e eeuw.